Περίπου 25.000 έως 30.000 ασφαλισμένοι που έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα με βάση τα μεταβατικά όρια ηλικίας προηγούμενων ετών έχουν τη δυνατότητα να αποχωρήσουν πρόωρα από την εργασία τους
Είναι ένας γρίφος, καθώς παραμένει ακόμη ένα περιορισμένο αλλά υπαρκτό «παράθυρο» πρόωρης συνταξιοδότησης ανοικτό για περίπου 25.000 έως 30.000 ασφαλισμένους, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να αποχωρήσουν από την εργασία τους ακόμη και πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας τους μέσα στο 2026. Πρόκειται για περιπτώσεις ασφαλισμένων που έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα με βάση τα μεταβατικά όρια ηλικίας προηγούμενων ετών, πριν από την πλήρη εναρμόνιση του συστήματος.
- Από τον Σπύρο Φρεμεντίτη*
Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις αποτελούν ουσιαστικά την «ουρά» μιας μακράς μεταβατικής περιόδου, του νόμου Κατρούγκαλου, η οποία σταδιακά ολοκληρώνεται. Μετά το πέρας της, το σύνολο των ασφαλισμένων θα ενταχθεί στο ενιαίο πλαίσιο συνταξιοδότησης: πλήρης σύνταξη στα 67 ή στα 62 με μειωμένη, εφόσον στα 62 δεν συμπληρώνονται τα 40 χρόνια ασφαλιστικού βίου.
Οι βασικές κατηγορίες που διατηρούν δικαίωμα
• Οι ασφαλισμένοι που μπορούν να επωφεληθούν από τα ευνοϊκότερα όρια είναι κυρίως:
• Μητέρες με ανήλικα τέκνα (ΙΚΑ, ΔΕΚΟ, τράπεζες)
• Δημόσιοι υπάλληλοι με ανήλικα ή τρίτεκνοι
• Παλαιοί ασφαλισμένοι στο Δημόσιο (πριν από το 1993)
• Εργαζόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα
Κοινός παρονομαστής σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες είναι η κατοχύρωση δικαιώματος έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022. Οσοι πρόλαβαν να «κλειδώσουν» τα απαιτούμενα έτη ασφάλισης και τα αντίστοιχα ηλικιακά όρια μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμα οποτεδήποτε, ακόμη και το 2026. Εννοείται φυσικά ότι μπορούν να παραμείνουν στην εργασία τους για να αυξήσουν τα ένσημά τους και την ανταποδοτική τους σύνταξη.
Μητέρες στο ΙΚΑ: Τα όρια που ισχύουν
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η κατηγορία των μητέρων ασφαλισμένων στο ΙΚΑ με ανήλικα τέκνα, οι οποίες είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης έως το 2010, 2011 ή 2012. Οι ασφαλισμένες αυτές μπορούν να συνταξιοδοτηθούν σε ηλικίες κάτω των 62, ανάλογα με το έτος θεμελίωσης και το πότε συμπλήρωσαν το απαιτούμενο όριο ηλικίας.
ΔΕΚΟ και τράπεζες: Σύνταξη με 25ετία
Στα Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών οι ευνοϊκές ρυθμίσεις αφορούν κυρίως μητέρες με 25ετία και ανήλικο τέκνο. Τα όρια ηλικίας διαφοροποιούνται ανάλογα με το έτος θεμελίωσης και τη συμπλήρωση συγκεκριμένων ηλικιών έως το 2018. Οι ασφαλισμένες αυτές μπορούν να αποχωρήσουν ακόμη και πριν από τα 60, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις.
Δημόσιο: Ευκαιρίες για γονείς και τρίτεκνους
Στο Δημόσιο, σημαντικές δυνατότητες πρόωρης εξόδου εξακολουθούν να ισχύουν για γονείς με ανήλικο τέκνο, τρίτεκνους υπαλλήλους και παλαιούς ασφαλισμένους πριν από το 1993. Οι περιπτώσεις αυτές συνδέονται με 25ετία έως το 2011 ή το 2012 και συγκεκριμένα ηλικιακά όρια που συμπληρώθηκαν έως το 2022.
Μειωμένη σύνταξη στο Δημόσιο
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι διατάξεις για μειωμένη σύνταξη στο Δημόσιο για ασφαλισμένους πριν από το 1993. Οι ασφαλισμένοι αυτοί μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62, εφόσον:
Εχουν 25ετία έως το 2010-2012
Συμπλήρωσαν συγκεκριμένα ηλικιακά όρια έως το 2022. Αν τα όρια αυτά συμπληρώθηκαν μετά το 2023, τότε η έξοδος μεταφέρεται υποχρεωτικά στα 62.
Για μητέρες με ανήλικο
• Μητέρες γεννημένες το 1965 που ασφαλίστηκαν στο ΙΚΑ πριν από το 1993 και είχαν ανήλικο τέκνο με 5.500 ένσημα το 2011 μπορούν να βγουν στη σύνταξη το 2026 με όριο ηλικίας 58,5 ετών.
• Μητέρες γεννημένες το 1967 που ασφαλίστηκαν στο ΙΚΑ πριν από το 1993 και είχαν ανήλικο τέκνο με 5.500 ένσημα το 2010 μπορούν να βγουν με μειωμένη σύνταξη το 2026 με όριο ηλικίας 58,5 ετών.
• Μητέρες γεννημένες το 1966 που ασφαλίστηκαν στο ΙΚΑ πριν από το 1993 και είχαν ανήλικο τέκνο με 5.500 ένσημα το 2011 μπορούν να βγουν με μειωμένη σύνταξη στην ηλικία των 60,2 ετών που τη συμπληρώνουν τον Φεβρουάριο του 2027.
Βαρέα και ανθυγιεινά: Ειδικό καθεστώς
Οι εργαζόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα εξακολουθούν να απολαμβάνουν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Η βασική διάταξη προβλέπει 10.500 ημέρες ασφάλισης από αυτές, 7.500 στα βαρέα. Με αυτές τις προϋποθέσεις πλήρης σύνταξη χορηγείται στα 62, ενώ μειωμένη στα 60.
Παράλληλα, υπάρχουν ειδικές διατάξεις για γυναίκες με λιγότερες ημέρες ασφάλισης, οι οποίες μπορούν να συνταξιοδοτηθούν από τα 55 έτη, ανάλογα πότε συμπλήρωσαν τα 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων τα 3.600 ένσημα βαρέα. Σημαντικό ότι πρέπει τα τελευταία 17 χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση να υπάρχουν τουλάχιστον 1.000 ένσημα στα βαρέα.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες
Σε αντίθεση με τις παραπάνω κατηγορίες, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες δεν διαθέτουν ουσιαστικά «παράθυρα» πρόωρης εξόδου. Τα βασικά όρια παραμένουν:
• 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης
• 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια
Ωστόσο, σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης υπάρχει δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62, υπό προϋποθέσεις που ήδη αναφέρθηκαν.
Το τέλος των μεταβατικών ρυθμίσεων
Η περίοδος των μεταβατικών ορίων ηλικίας βαίνει προς το τέλος της. Εκτιμάται ότι μέσα στην επόμενη τετραετία τα τελευταία αυτά «παράθυρα» θα κλείσουν οριστικά. Αυτό σημαίνει ότι οι ευνοϊκές διατάξεις που ισχύουν σήμερα θα περιορίζονται συνεχώς, μέχρι την πλήρη ενοποίηση του συστήματος. Για όσους έχουν ήδη κατοχυρώσει δικαίωμα, το 2026 αποτελεί μια κρίσιμη χρονιά, καθώς μπορούν να κάνουν χρήση των ευνοϊκών όρων πριν χαθούν οριστικά οι σχετικές δυνατότητες. Οι περιπτώσεις αυτές αποτελούν την τελευταία ευκαιρία για πρόωρη έξοδο από την αγορά εργασίας.
*Δικηγόρος – Δημοσιογράφος / Ειδικός για ασφαλιστικά και εργατικά θέματα
