Σε έκθεσή του επισημαίνει ότι όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη. Πώς ο πόλεμος επηρεάζει ενέργεια, εμπόριο και χρηματοοικονομικά
Σε έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί ένα νέο και ασύμμετρο σοκ και απειλεί να εκτροχιάσει την εύθραυστη ανάκαμψη από τις προηγούμενες κρίσεις. Σύμφωνα με μία άκρως ανησυχητική, κοινή ανάλυση οκτώ κορυφαίων διευθυντικών στελεχών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα παγκόσμιο αλλά εξαιρετικά ασύμμετρο σοκ.
Το κόστος κατανέμεται άνισα: οι εισαγωγείς ενέργειας, οι φτωχότερες χώρες και όσες διαθέτουν περιορισμένα δημοσιονομικά αποθέματα θα υποστούν τα μεγαλύτερα πλήγματα. Οπως επισημαίνει η ανάλυση, «όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη», με το μέγεθος της ζημιάς να εξαρτάται από τη διάρκεια και την εξάπλωση της σύγκρουσης. Η ενέργεια αποτελεί το κύριο κανάλι μετάδοσης της κρίσης. Η διακοπή της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, λειτουργώντας ως ένας «ξαφνικός, βαρύς φόρος» για τις χώρες που εισάγουν καύσιμα.
Ασία και Ευρώπη βρίσκονται στο επίκεντρο αυτού του σοκ, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας από τον Περσικό. Περίπου το 25%-30% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, τονίζει το ΔΝΤ. Ο εφιάλτης της ενεργειακής κρίσης του 2021-2022 επιστρέφει στην Ευρώπη, υπογραμμίζουν οι οικονομολόγοι του Ταμείου. Χώρες όπως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες λόγω της εξάρτησής τους από το φυσικό αέριο, ενώ, αντίθετα, η Γαλλία και η Ισπανία προστατεύονται καλύτερα λόγω των πυρηνικών και των ΑΠΕ.
Κερδισμένοι και χαμένοι
Το νέο σοκ δημιουργεί κερδισμένους και χαμένους ακόμα και ανάμεσα στους εξαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ενώ οι εξαγωγείς πετρελαίου που δεν εξαρτώνται από τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να δουν τα ταμεία τους να γεμίζουν, οι παραγωγοί του Κόλπου που αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις εξαγωγές λόγω των προβλημάτων διαμετακόμισης θα δουν ελάχιστα οφέλη.
Ο πόλεμος επανασχεδιάζει τον χάρτη του παγκόσμιου εμπορίου. Η αλλαγή πορείας των πλοίων εκτοξεύει τα κόστη ναύλων και ασφάλισης και αυξάνει δραματικά τους χρόνους παράδοσης. Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι η απειλή για την παγκόσμια διατροφική αλυσίδα.
Το 1/3 των παγκόσμιων φορτίων λιπασμάτων περνά από το Ορμούζ. Η διακοπή αυτή σημειώνεται ακριβώς στην αρχή της περιόδου σποράς στο βόρειο ημισφαίριο, απειλώντας τις σοδειές και πιέζοντας τις τιμές των τροφίμων προς τα πάνω. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν το 36% της κατανάλωσης (έναντι μόλις 9% στις προηγμένες οικονομίες). Μια έκρηξη τιμών δεν είναι απλώς οικονομικό, αλλά εξαιρετικά σοβαρό κοινωνικοπολιτικό πρόβλημα.
Διαταραχές καταγράφονται και σε άλλα κρίσιμα υλικά, όπως το ήλιο (απαραίτητο για ημιαγωγούς και ιατρικά μηχανήματα) και το θείο, η έλλειψη του οποίου μπορεί να πλήξει την παραγωγή νικελίου στην Ινδονησία (απαραίτητο για τις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων). Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι, αν οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις πειστούν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλός για μεγάλο διάστημα, οι προσδοκίες θα ενσωματωθούν στους μισθούς και στις τιμές.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η συγκράτηση του σοκ θα απαιτήσει μια πολύ πιο απότομη και επώδυνη οικονομική επιβράδυνση, που θα προκληθεί από την αύξηση επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Οπως δήλωσε χαρακτηριστικά η διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, «σε έναν αβέβαιο κόσμο, περισσότερες χώρες χρειάζονται περισσότερο την υποστήριξή μας. Είμαστε εκεί γι’ αυτές».
