Τα δικαιολογητικά και οι προϋποθέσεις για αφορολόγητο
Έναν αναλυτικό «χάρτη» για τις αφορολόγητες μεταβιβάσεις ακινήτων και χρηματικών ποσών προβλέπει η ισχύουσα φορολογική νομοθεσία, δίνοντας σημαντικές δυνατότητες σε γονείς, παιδιά, συζύγους αλλά και κληρονόμους να προχωρήσουν σε μεταβιβάσεις περιουσίας χωρίς φορολογική επιβάρυνση -υπό συγκεκριμένες όμως προϋποθέσεις και με αυστηρή τήρηση των διαδικασιών.
Οι ρυθμίσεις αφορούν τόσο σε γονικές παροχές και δωρεές ακινήτων όσο και χρηματικές μεταβιβάσεις, ενώ ειδικές προβλέψεις ισχύουν για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, είτε μέσω αγοράς είτε μέσω γονικής παροχής ή κληρονομιάς.
Οι σχετικές διευκρινίσεις περιλαμβάνονται στον φορολογικό οδηγό και στις ερωταπαντήσεις που έχει δημοσιοποιήσει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Η βασική πρόβλεψη της νομοθεσίας αφορά το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού.
Το μέτρο ισχύει για μεταβιβάσεις που πραγματοποιούνται από την 1η Οκτωβρίου 2021 και μετά και καλύπτει:
- γονικές παροχές από γονείς προς παιδιά,
- δωρεές μεταξύ συζύγων,
- δωρεές από παππούδες και γιαγιάδες προς εγγόνια.
Το αφορολόγητο παρέχεται εφάπαξ, δηλαδή μία φορά συνολικά για κάθε ζεύγος προσώπων.
Αυτό σημαίνει ότι εάν έχουν προηγηθεί μεταβιβάσεις μετά την 1η Οκτωβρίου 2021, αυτές συνυπολογίζονται στο συνολικό όριο των 800.000 ευρώ. Εφόσον η συνολική αξία υπερβεί το συγκεκριμένο όριο, τότε για το υπερβάλλον ποσό επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 10%.
Πρόσθετο αφορολόγητο για πρώτη κατοικία
Η νομοθεσία προβλέπει επιπλέον αφορολόγητα όρια όταν η γονική παροχή αφορά πρώτη κατοικία. Συγκεκριμένα:
- για άγαμο ή ανήλικο τέκνο προβλέπεται πρόσθετο αφορολόγητο έως 200.000 ευρώ,
- για έγγαμο τέκνο έως 250.000 ευρώ.
Τα ποσά αυτά αυξάνονται περαιτέρω:
- κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά,
- κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επόμενο παιδί.
Αντίστοιχες προβλέψεις ισχύουν και για γονική παροχή οικοπέδου που προορίζεται για ανέγερση πρώτης κατοικίας. Σε αυτή την περίπτωση:
- το αφορολόγητο φτάνει τις 50.000 ευρώ για άγαμο,
- και τις 100.000 ευρώ για έγγαμο δικαιούχο,
- με επιπλέον προσαυξήσεις για τα παιδιά.
Πώς ισχύει το αφορολόγητο στις χρηματικές δωρεές
Αφορολόγητες έως 800.000 ευρώ μπορούν να είναι και οι χρηματικές γονικές παροχές ή δωρεές, υπό βασική όμως προϋπόθεση: τα χρήματα να μεταφέρονται αποκλειστικά μέσω τραπεζικού συστήματος. Η νομοθεσία αναγνωρίζει το αφορολόγητο:
- όταν η μεταφορά γίνεται από τραπεζικό λογαριασμό του γονέα ή δωρητή προς τον λογαριασμό του δικαιούχου,
- όταν χρησιμοποιούνται κοινοί λογαριασμοί,
- όταν η μεταφορά γίνεται μέσω τραπεζικής επιταγής,
- αλλά και όταν τα χρήματα καταβάλλονται απευθείας στον πωλητή ακινήτου ή οχήματος για λογαριασμό του παιδιού ή του δωρεοδόχου.
Σε κάθε περίπτωση απαιτείται πλήρης τεκμηρίωση της τραπεζικής συναλλαγής.
Τα δικαιολογητικά που απαιτούνται
Για να αναγνωριστεί το αφορολόγητο στις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές, πρέπει:
- να δηλώνονται στη φορολογική δήλωση οι αριθμοί IBAN των λογαριασμών,
- να αναφέρεται το πιστωτικό ίδρυμα,
- και να επισυνάπτεται το αποδεικτικό της τραπεζικής μεταφοράς.
Σε περίπτωση χρήσης τραπεζικής επιταγής, πρέπει να αναγράφεται και ο αριθμός της επιταγής.
Πλήρης ή μερική απαλλαγή από φόρο πρώτης κατοικίας
Η αγορά πρώτης κατοικίας απαλλάσσεται πλήρως ή μερικώς από τον φόρο μεταβίβασης 3%, ανάλογα με την αξία του ακινήτου. Τα αφορολόγητα όρια διαμορφώνονται:
- στα 200.000 ευρώ για άγαμο,
- στα 250.000 ευρώ για έγγαμο.
Τα ποσά προσαυξάνονται:
- κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά,
- και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επόμενο παιδί.
Η απαλλαγή καλύπτει επίσης:
- μία θέση στάθμευσης,
- και έναν αποθηκευτικό χώρο έως 20 τ.μ.,
εφόσον αποκτώνται μαζί με το ακίνητο.
Ποιοι χάνουν το δικαίωμα απαλλαγής
Για να δοθεί η απαλλαγή πρώτης κατοικίας, ο δικαιούχος, ο ή η σύζυγός του και τα ανήλικα παιδιά τους δεν πρέπει να διαθέτουν:
- πλήρη κυριότητα,
- επικαρπία,
- ή δικαίωμα οίκησης
σε άλλη κατοικία που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας.
Αντίστοιχα, δεν πρέπει να κατέχουν οικοδομήσιμο οικόπεδο σε περιοχή άνω των 3.000 κατοίκων που να επαρκεί για κάλυψη των στεγαστικών αναγκών.
Η νομοθεσία θεωρεί ότι οι στεγαστικές ανάγκες δεν καλύπτονται όταν το συνολικό διαθέσιμο εμβαδόν είναι κάτω από:
- 70 τ.μ.,
- με επιπλέον προσαυξήσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.
Τα 6 SOS για αφορολόγητες μεταβιβάσεις
- Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δίνεται μία φορά συνολικά ανά ζεύγος συγγενών.
- Οι παλαιότερες δωρεές μετά την 1η Οκτωβρίου 2021 συνυπολογίζονται.
- Οι χρηματικές δωρεές πρέπει υποχρεωτικά να γίνονται μέσω τράπεζας.
- Χωρίς IBAN και αποδεικτικό μεταφοράς δεν αναγνωρίζεται το αφορολόγητο.
- Η απαλλαγή πρώτης κατοικίας χάνεται αν υπάρχει ήδη ακίνητο που καλύπτει στεγαστικές ανάγκες.
- Για ποσά ή αξίες πάνω από τα αφορολόγητα όρια επιβάλλεται φόρος 10%.
