Οι αιφνιδιαστικές και χωρίς λογική αλλαγές της τελευταίας στιγμής από την κυβέρνηση απειλούν ώριμα επενδυτικά σχέδια στην αγορά
Αιφνιδιαστική, ασφυκτική και εξαιρετικά επώδυνη για την αγορά είναι η ανατροπή στο χρονοδιάγραμμα των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) στην οποία προχώρησε η κυβέρνηση, καθώς επιχειρήσεις οι οποίες ήδη είχαν διαμορφώσει φακέλους, είχαν πληρώσει συμβούλους και είχαν περάσει τις αξιολογήσεις βλέπουν τώρα ότι η χρηματοδότησή τους δεν είναι διασφαλισμένη!
- Tου Νάσου Χατζητσάκου
Η αλλαγή-σοκ δεν παγώνει απλώς τις διαδικασίες, αλλά απειλεί ξεκάθαρα να μπλοκάρει ώριμες επενδύσεις και να προκαλέσει χρηματοδοτικό «έμφραγμα» σε σχέδια που είχαν στηθεί πάνω στους πόρους του ΤΑΑ.
Πώς έφτασε η κατάσταση σε αυτό το σημείο; Η αρχή του νήματος της αναστάτωσης που ακολούθησε ήταν η επιστολή του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση της 16ης Μαρτίου 2026 προς τις διοικήσεις των τραπεζών. Με αυτήν το οικονομικό επιτελείο ενημέρωσε ότι η καταληκτική ημερομηνία για τη σύναψη των δανειακών συμβάσεων είναι η 29η Μαΐου του 2026, αντί για τις 31 Αυγούστου του 2026, δηλαδή τρεις μήνες νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό. Με βάση τον προγραμματισμό αυτό, όμως, με το αρχικό «deadline» να είναι τα τέλη του τελευταίου μήνα του καλοκαιριού, είχαν οργανωθεί οι φάκελοι, τα χρηματοδοτικά σχήματα, οι τραπεζικές διαδικασίες, οι τεχνικές μελέτες και οι αξιολογήσεις.
Μετά την αλλαγή-σοκ στην οποία προχώρησε η κυβέρνηση, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, υπάρχουν φάκελοι οι οποίοι ήδη έχουν περάσει από τις τράπεζες, έχουν αξιολογηθεί από ανεξάρτητους αξιολογητές και βρίσκονται στο τελικό στάδιο πριν από την υπογραφή. Στο πλαίσιο αυτό πολλές επιχειρήσεις φυσικά έχουν ήδη επενδύσει χρόνο και χρήμα. Πλέον, με την 29η Μαΐου ως νέο χρονικό όριο η διαδικασία συμπιέζεται απότομα. Η συμπίεση αυτή δεν αφορά μόνο ημερομηνίες αλλά και τις πραγματικές επενδύσεις, τα πραγματικά κόστη και τα σχέδια που κινδυνεύουν λόγω των εξελίξεων να ανατραπούν.
Σημειώνεται ότι το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης είναι κρίσιμο για τη δομή πολλών επενδύσεων. Συγκεκριμένα, μπορεί να καλύψει έως 50% του επιλέξιμου κόστους με χαμηλότοκο δάνειο, ενώ το υπόλοιπο σχήμα συμπληρώνεται, κατά κανόνα, με τουλάχιστον 30% από τραπεζικό δανεισμό και 20% από ίδια συμμετοχή. Αν χαθεί το κομμάτι του ΤΑΑ, δεν χάνεται απλώς μια φθηνή χρηματοδότηση. Επί της ουσίας μπορεί να τιναχθεί ολόκληρη η επένδυση στον αέρα.
Στις αρχές Μαΐου οι εκταμιεύσεις των χαμηλότοκων δανείων φέρεται ότι είχαν φτάσει στα 11,7 δισ. ευρώ, με τον βαθμό κάλυψης του διαθέσιμου δανειακού σκέλους κοντά στο 66%. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τους ίδιους κύκλους, υπάρχουν ώριμα ή εγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια 4 έως 4,5 δισ. ευρώ που θα χρειάζονταν περίπου 2 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ.
Ομως στις 8 Μαΐου του 2026 φέρεται ότι διατέθηκαν στις τέσσερις συστημικές τράπεζες περίπου 1,2 δισ. ευρώ ως τελευταία διαθέσιμα κεφάλαια για τα χαμηλότοκα επιχειρηματικά δάνεια. Σε αυτό το χρονικό σημείο άρχισε «να λούζει κρύος ιδρώτας» την αγορά, με το ερώτημα να τίθεται ως εξής: Ποιοι φάκελοι θα προλάβουν, ποιοι θα μείνουν πίσω και με ποια σειρά θα καλυφθούν οι ώριμες επενδύσεις; Το πλέον βέβαιο είναι ότι οι επιχειρήσεις οι οποίες είχαν μπει σε αυτή τη διαδικασία κινδυνεύουν να χάσουν τη χρηματοδότηση, με την κυβέρνηση να κάνει ότι «δεν άκουσε, δεν είδε, δεν μίλησε».
Ακόμα ένα κρίσιμο ερώτημα είναι πού πήγαν τα υπόλοιπα χρήματα. Ποσό 2 δισ. ευρώ από τα διαθέσιμα για δάνεια του Τ.Α. διατέθηκαν, όπως ανέφερε ο κ. Παπαθανάσης χθες, στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα για… μελλοντική χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και, σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 0,9 δισ. ευρώ στο πρόγραμμα «Σπίτι 2», 0,65 δισ. ευρώ για τη συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στην επερχόμενη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ και περίπου 0,35 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση κατά 50% του επενδυτικού σχεδίου του ΔΕΔΔΗΕ.