Πριν από λίγες ημέρες η κυβέρνηση διοργάνωσε ακόμα μία εκδήλωση επικοινωνιακού χαρακτήρα, αυτήν τη φορά για να παρουσιάσει την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
[email protected]
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το Κτηματολόγιο μια πολύ μεγάλη κατάκτηση, λέγοντας, μεταξύ άλλων, ότι «φτάσαμε επιτέλους στο σημείο να πούμε ότι μια εκκρεμότητα 200 ετών έχει επιτέλους επιλυθεί». Δυστυχώς η πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική.
Κανείς δεν αμφισβητεί την πρόοδο που έχει συντελεστεί στο έργο της κτηματογράφησης της χώρας, με το 99% της Ελλάδας να έχει αναρτημένα κτηματολογικά στοιχεία και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), περισσότερα από 27.800.000 δικαιώματα βρίσκονται σε λειτουργούν Κτηματολόγιο και περίπου 10.800.000 σε φάση ανάρτησης. Πίσω όμως από τη… στατιστική ολοκλήρωση του Κτηματολογίου κρύβονται τεράστια προβλήματα. Το έργο της κτηματογράφησης ολοκληρώνεται με εκατοντάδες χιλιάδες εκκρεμότητες, σωρεία ενστάσεων που δεν έχουν εξεταστεί και «αμφισβητήσιμες» ιδιοκτησίες που απειλούν να οδηγήσουν σε μακροχρόνιες και δαπανηρές δικαστικές διαμάχες τους πολίτες.
Οπως ανέφερε σε πρόσφατη έκθεσή του το Ελεγκτικό Συνέδριο, η πρόωρη περάτωση της διαδικασίας δεν φαίνεται να συνοδεύεται από επαρκή στάθμιση του κόστους και του οφέλους αυτής της επιλογής. Σημείωσε πως σε πολλές περιοχές περατώθηκε πρόωρα η κτηματογράφηση, χωρίς προηγούμενη ολοκλήρωση της εξέτασης αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις αρμόδιες επιτροπές ή τον ανάδοχο. Ουσιαστικά οι πρώτες εγγραφές βασίζονται πλέον σε στοιχεία που δεν έχουν ακόμη ελεγχθεί, ενώ οι εκκρεμείς δηλώσεις και αιτήσεις σημειώνονται στα κτηματολογικά φύλλα για μελλοντική εξέταση. Η αβεβαιότητα επεκτείνεται πλέον σε όλα τα ακίνητα για τα οποία έχει υποβληθεί οποιοδήποτε αίτημα διόρθωσης, μέχρι αυτό να αξιολογηθεί.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το αλαλούμ που έχει δημιουργήσει η ανάρτηση των κτηματολογικών στοιχείων στην Κρήτη. Μηχανικοί, δικηγόροι, αγρότες, φορείς, Τοπική Αυτοδιοίκηση, βουλευτές μιλούν για τεράστια προβλήματα, που θέτουν σε κίνδυνο δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτησίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν το 60% των εκτάσεων του νησιού έχει αποτυπωθεί ως δασικό.
Ιδιαίτερο καθεστώς
Η ανάρτηση του Κτηματολογίου ανέδειξε το ζήτημα της μη εφαρμογής του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, σύμφωνα με το οποίο το τεκμήριο κυριότητας υπέρ του Δημοσίου επί των δασικών εκτάσεων δεν ισχύει στην Κρήτη, ακόμη και στις περιπτώσεις κτήσης δικαιωμάτων με χρησικτησία. Σύμφωνα με το άρθρο 62 του Ν. 998/1979, το άρθρο 37 του Ν. 3208/2003 και το άρθρο 152 του Ν. 4819/2021, το βάρος απόδειξης της κυριότητας φέρει το Ελληνικό Δημόσιο, ενώ η πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας απαιτεί την επίκληση και απόδειξη νόμιμων τίτλων εκ μέρους του για τη θεμελίωση δικαιωμάτων κυριότητας.
Ουσιαστικά στην Κρήτη υπήρχε διαχρονικά ένα ιδιαίτερο γαιοκτησιακό καθεστώς με μεταβιβάσεις μεγάλου αριθμού ιδιοκτησιών χωρίς τους τυπικούς τίτλους που σήμερα απαιτεί το Δημόσιο, κάτι που έχει αναγνωριστεί από τον Αρειο Πάγο. Σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων όμως εμφανίζονται δικαιώματα υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, κατά τρόπο που δεν φαίνεται να συνάδει με το ειδικό νομικό καθεστώς που ισχύει για την Κρήτη.
Η πρακτική αυτή έχει ως αποτέλεσμα να εμφανίζονται ως δημόσιες εκτάσεις για τις οποίες το Ελληνικό Δημόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου εκκρεμούν ή έχουν ήδη κριθεί αντιρρήσεις επί των δασικών χαρτών υπέρ των πολιτών. Ετσι, χιλιάδες εκτάσεις που ανήκουν και αξιοποιούνται επί χρόνια από τους παραγωγούς, εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο ως ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου.
Αντιδράσεις
Τα σοβαρά προβλήματα που καταγράφονται στην ανάρτηση του Κτηματολογίου σε όλους τους νομούς του νησιού έχουν ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων. Το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης εξέδωσε ομόφωνο ψήφισμα για τα «Ιδιοκτησιακά δικαιώματα των πολιτών της Κρήτης από το Ελληνικό Δημόσιο, σχετικά με την ανάρτηση του Κτηματολογίου και των δασικών χαρτών», ζητώντας από την κυβέρνηση την άμεση παύση κάθε αμφισβήτησης ιδιωτικών ακινήτων στο νησί από το Ελληνικό Δημόσιο στις περιπτώσεις όπου δεν υφίσταται αποδεδειγμένος τίτλος κυριότητας υπέρ του Δημοσίου. Παράλληλα, ζητεί την έκδοση δεσμευτικής οδηγίας προς το Ελληνικό Κτηματολόγιο, τις Διευθύνσεις Δασών, τις Κτηματικές Υπηρεσίες και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ώστε να παύσουν να προβάλλουν αξιώσεις κυριότητας χωρίς συγκεκριμένους τίτλους του Δημοσίου. Αιτήθηκε επίσης την ανάκληση ή επανεξέταση όλων των εκκρεμών δηλώσεων, ενστάσεων και διεκδικήσεων του Δημοσίου στην Κρήτη που δεν στηρίζονται σε νόμιμο τίτλο. Βουλευτές σχεδόν από όλα τα κόμματα έχουν καταθέσει ερωτήσεις στη Βουλή.
Ζητούν παράταση έως το τέλος του έτους
Τον κώδωνα του κινδύνου για τις εκτεταμένες αστοχίες που έχουν εντοπιστεί σε μεγάλο αριθμό ακινήτων κρούει το Τμήμα Ανατολικής Κρήτης του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά χιλιάδες ιδιοκτησίες και πολίτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με αμφισβητήσεις δικαιωμάτων. Υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία μεταβίβασης ακινήτων, καθυστερήσεις στην αγορά και σημαντική οικονομική επιβάρυνση των πολιτών, ζητώντας την παράταση της διαδικασίας έως το τέλος του έτους.
Χανιά: «Εξαφανίζονται» δημόσιοι δρόμοι, χάνονται κομμάτια από περιουσίες!
Το Τμήμα Δυτικής Κρήτης του ΤΕΕ, με τον πρόεδρό του Β. Κοντεζάκη να υπογραμμίζει πως η ανάρτηση στα Χανιά είναι σε μεγάλο ποσοστό προβληματική και κατά κανόνα θα γίνει καταστροφική για τους ιδιοκτήτες που ξαφνικά χάνουν τμήμα ή ολόκληρα τεμάχια από την περιουσία τους, ενώ ακόμα και δημόσιες οδούς και προσβάσεις εξαφανίζονται ως διά μαγείας. Κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνέντευξης Τύπου ανέφερε ότι μέσα σε διάστημα δύο μηνών (25 Μαΐου – 27 Ιουλίου) είναι αδύνατο να ελεγχθούν 406.000 δικαιώματα και να υποβληθούν διορθώσεις για δεκάδες χιλιάδες προβληματικές καταχωρήσεις που εκτιμάται ότι υπάρχουν. Το ίδιο υποστήριξε και ο Δικηγορικός Σύλλογος Χανίων.
Παρόμοια η κατάσταση και στο Ρέθυμνο, με την εξαήμερη παράταση της ανάρτησης των προσωρινών κτηματολογικών στοιχείων (εκπνέει αύριο), που ανακοίνωσε το Ελληνικό Κτηματολόγιο, να αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Ρεθύμνου χαρακτήρισε την παράταση ανεπαρκή, κάνοντας λόγο για εμπαιγμό των πολιτών, τονίζοντας ότι τίθενται σε άμεσο κίνδυνο τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των πολιτών και η ασφάλεια των συναλλαγών. Στο πλαίσιο αυτό οι δικηγόροι του νομού προχωρούν σε αποχή από τα καθήκοντά τους έως τις 17 Ιουλίου.
