Σε δύο κρίσιμα σημεία εστιάζει η πορεία του ελληνικού δημόσιου χρέους τα επόμενα χρόνια, καθώς, από τη μία, η χώρα αναμένεται φέτος να δει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ να πέφτει κάτω από το 140%, για πρώτη φορά μετά την έναρξη της μνημονιακής περιόδου, και, από την άλλη, η πλήρης απαλλαγή από τα δάνεια των ευρωπαϊκών μηχανισμών στήριξης παραμένει μια πολύ μακρινή υπόθεση, καθώς η αποπληρωμή τους εκτείνεται έως το 2070.
Το πρώτο ορόσημο αφορά το 2026. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του οικονομικού επιτελείου, το δημόσιο χρέος θα περιοριστεί στο 136,8% του ΑΕΠ, δηλαδή στα 357,5 δισ. ευρώ, από 146,1% του ΑΕΠ το 2025. Η πτώση αυτή έχει έντονο συμβολισμό, καθώς το 2010, με το χρέος στο 146% του ΑΕΠ, η Ελλάδα μπήκε στην περιπέτεια των Μνημονίων, μετά την εκτίναξή του από το 112% του ΑΕΠ το 2008 στο 127% το 2009. Το δεύτερο ορόσημο τοποθετείται στο 2029. Τότε, με βάση τις προβλέψεις, το ελληνικό χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, η πορεία προβλέπει μείωση στο 131,5% του ΑΕΠ το 2027, στο 124,6% το 2028 και στο 119% το 2029, με το ποσό του χρέους να περιορίζεται στα 346 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, θα απαιτηθούν σχεδόν 20 χρόνια ώστε το δημόσιο χρέος να επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την είσοδο της χώρας στα Μνημόνια!
Πρόσφατη έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου αποτυπώνει τη μεγάλη εικόνα πίσω από τους αριθμούς. Κατά την περίοδο των τριών προγραμμάτων προσαρμογής, από το 2010 έως το 2018, η Ελλάδα έλαβε συνολικά δάνεια ύψους 288,7 δισ. ευρώ. Τα κεφάλαια αυτά προήλθαν από τα διμερή δάνεια των χωρών της ευρωζώνης, το γνωστό GLF, από το EFSF, από τον ESM, αλλά και από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Τα δάνεια του ΔΝΤ, ύψους 32,1 δισ. ευρώ, έχουν ήδη αποπληρωθεί πλήρως από τον Απρίλιο του 2022. Ωστόσο, το ανεξόφλητο υπόλοιπο προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς παραμένει πολύ υψηλό και διαμορφώνεται στα 211,4 δισ. ευρώ. Η αποπληρωμή αυτού του ποσού εκτείνεται σε βάθος δεκαετιών, έως το 2070. Στο σκέλος των διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος, δηλαδή του GLF, η Ελλάδα είχε λάβει 52,9 δισ. ευρώ, ενώ το ανεξόφλητο υπόλοιπο ανέρχεται σήμερα σε 26,3 δισ. ευρώ. Μέρος αυτών των δανείων αποπληρώνεται πρόωρα, στο πλαίσιο της ενεργητικής διαχείρισης του χρέους.
Τον Δεκέμβριο του 2024 αποπληρώθηκαν πρόωρα 7,935 δισ. ευρώ, που αφορούσαν λήξεις των ετών 2026, 2027 και 2028. Τον Δεκέμβριο του 2025 ακολούθησε νέα πρόωρη αποπληρωμή 5,29 δισ. ευρώ για υποχρεώσεις που έληγαν την περίοδο 2033-2041. Παράλληλα, ο ΟΔΔΗΧ έχει ανακοινώσει νέα πρόωρη εξόφληση περίπου 7 δισ. ευρώ, που καλύπτει δόσεις με αρχικές λήξεις το 2029 και την περίοδο 2033-2035.
Με βάση τον σχεδιασμό στο τέλος του 2026 θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ από τα συγκεκριμένα δάνεια, τα οποία εκτιμάται ότι θα αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2031.
Παρά τη θετική πορεία η βαριά κληρονομιά των μνημονιακών δανείων παραμένει. Από το EFSF, η Ελλάδα είχε λάβει 141,8 δισ. ευρώ, με το ανεξόφλητο υπόλοιπο να βρίσκεται περίπου στα 125,7 δισ. ευρώ. Οι ετήσιες δόσεις για τα δάνεια αυτά εκτείνονται έως το 2070.
Αντίστοιχα, η χρηματοδοτική βοήθεια των 58,8 δισ. ευρώ από τον ESM, στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος, θα αποπληρωθεί από το 2034 έως το 2060.
