Το IRIS έχει μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των πολιτών, από την επιστροφή χρημάτων σε έναν φίλο μετά από ένα κοινό τραπέζι μέχρι το χαρτζιλίκι ενός παιδιού ή την οικονομική βοήθεια μεταξύ συγγενών.
Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζονται όλες οι μεταφορές χρημάτων με τον ίδιο τρόπο από την Εφορία και, υπό προϋποθέσεις, ορισμένες συναλλαγές μπορεί να χρειαστεί να δικαιολογηθούν. Η μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS ή άλλης τραπεζικής εφαρμογής δεν δημιουργεί από μόνη της φορολογητέο εισόδημα. Αυτό που ενδιαφέρει τις φορολογικές Αρχές είναι τι πραγματικά βρίσκεται πίσω από τη συναλλαγή.
Όταν, για παράδειγμα, καταγράφονται συστηματικές μεταφορές προς το ίδιο πρόσωπο, τα ποσά είναι υψηλά ή δεν προκύπτει σαφής αιτιολογία, τότε μπορεί να εξεταστεί η προέλευση και ο σκοπός των χρημάτων. Το κρίσιμο ερώτημα σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο είναι εάν πρόκειται για μια απλή μεταφορά χρημάτων, για δωρεά ή γονική παροχή ή ακόμη για εισόδημα που δεν έχει δηλωθεί.
Πότε μια μεταφορά μέσω IRIS μπορεί να προκαλέσει ερωτήματα
Άλλο είναι να στείλει κάποιος μερικά ευρώ σε έναν φίλο για να του επιστρέψει το μερίδιό του από έναν λογαριασμό και άλλο να δέχεται το ίδιο πρόσωπο επανειλημμένα σημαντικά χρηματικά ποσά χωρίς εμφανή αιτία. Οι συχνές συναλλαγές, τα υψηλά ποσά και οι επαναλαμβανόμενες μεταφορές μεταξύ συγκεκριμένων προσώπων είναι στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω έλεγχο.
Σε αυτή την περίπτωση ο φορολογούμενος ενδέχεται να χρειαστεί να τεκμηριώσει για ποιον λόγο πραγματοποιήθηκε η μεταφορά και από πού προέρχονται τα χρήματα. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η συγγενική σχέση μεταξύ εκείνου που στέλνει τα χρήματα και εκείνου που τα λαμβάνει, καθώς η φορολογική μεταχείριση μιας δωρεάς διαφοροποιείται ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Τι ισχύει για γονείς, παιδιά και παππούδες
Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της στενότερης οικογένειας προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η φορολογική νομοθεσία. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται, μεταξύ άλλων, γονείς και παιδιά, καθώς και παππούδες και εγγόνια. Καθοριστικό είναι, ωστόσο, τα χρήματα να μεταφέρονται μέσω του τραπεζικού συστήματος και να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία.
Στην περίπτωση χρηματικής δωρεάς που πραγματοποιείται με μετρητά δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και προβλέπεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ. Οι συνηθισμένες μεταφορές μικρών ποσών προς τα παιδιά, όπως το χαρτζιλίκι, δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο ως δωρεές.
Τι πρέπει να προσέχουν φίλοι και πιο μακρινοί συγγενείς
Περισσότερη προσοχή χρειάζεται όταν οι μεταφορές γίνονται μεταξύ προσώπων που δεν ανήκουν στον στενό οικογενειακό κύκλο. Για αδέλφια, ανίψια και θείους δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ που προβλέπεται για την πρώτη κατηγορία συγγένειας. Αντίστοιχα, οι επαναλαμβανόμενες μεταφορές σημαντικών ποσών μεταξύ φίλων ή γνωστών μπορεί να εξεταστούν προκειμένου να διαπιστωθεί η πραγματική αιτία τους.
Εφόσον χαρακτηριστούν χρηματική δωρεά, μπορεί να προκύψει φόρος 20%. Το γεγονός, επομένως, ότι μια συναλλαγή πραγματοποιείται μέσω IRIS δεν αλλάζει τη φορολογική φύση της. Το IRIS αποτελεί απλώς τον τρόπο με τον οποίο μετακινήθηκαν τα χρήματα.
Πότε μπορεί να παρέμβει η Εφορία
Εάν κατά τη διάρκεια ελέγχου εντοπιστούν ποσά που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν επαρκώς, οι φορολογικές Αρχές μπορούν να εξετάσουν εάν πίσω από αυτά βρίσκεται αδήλωτη δωρεά ή εισόδημα που δεν έχει δηλωθεί. Σε περίπτωση που μια συναλλαγή χαρακτηριστεί δωρεά ή γονική παροχή και δεν έχουν ακολουθηθεί οι διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία, μπορεί να προκύψει η αντίστοιχη φορολογική επιβάρυνση.
Αντίστοιχα, διαφορετικές συνέπειες μπορεί να υπάρξουν εάν τα χρήματα θεωρηθούν αδήλωτο εισόδημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά μεταξύ δύο ιδιωτών αποτελεί «ύποπτη» συναλλαγή. Οι καθημερινές πληρωμές μικρών ποσών έχουν πλέον γίνει εξαιρετικά συνηθισμένες με την εξάπλωση των άμεσων πληρωμών. Η προσοχή χρειάζεται κυρίως στις συχνές και υψηλές μεταφορές χρημάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να υπάρχει σαφής αιτιολογία και, όπου απαιτείται, δυνατότητα τεκμηρίωσης της προέλευσης και του σκοπού των χρημάτων. Με άλλα λόγια, το ερώτημα για την Εφορία δεν είναι εάν κάποιος «έστειλε χρήματα με IRIS», αλλά γιατί τα έστειλε, σε ποιον και τι ακριβώς αντιπροσωπεύει το συγκεκριμένο ποσό.
