Το αλαλούμ γύρω από το πότε φορολογούνται οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS και τα πρόστιμα «φωτιά» που επιβλήθηκαν σε πολίτες έφεραν εκ των υστέρων διευκρινίσεις από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Σύμφωνα με τη Φορολογική Διοίκηση, οι καθημερινές μεταφορές μικροποσών δεν μπαίνουν στο στόχαστρο, αρκεί να αφορούν πραγματικές ανάγκες και να αναγράφεται η σωστή αιτιολογία.
Εδώ ακριβώς κρύβεται και η μεγαλύτερη παγίδα. Η αναγραφή εσφαλμένης αιτιολογίας κατά τη μεταφορά, π.χ. η χρήση της λέξης «δωρεά» ή «δάνειο» σε μια απλή, καθημερινή συναλλαγή μεταξύ φίλων ή συγγενών μπορεί να ενεργοποιήσει αυτοτελή φορολόγηση, η οποία, ανάλογα με τη σχέση των εμπλεκομένων, μπορεί να φτάσει έως το 40%. Πρόκειται για το πιο συχνό λάθος, που μπορεί να επιβαρύνει τους συναλλασσόμενους με υψηλό φόρο, ακόμα για απλές περιπτώσεις οικογενειακών εξόδων (μεταφορές χρημάτων για κάλυψη καθημερινών αναγκών – από γονείς σε φοιτητές για ενοίκια, δίδακτρα, σούπερ μάρκετ, χαρτζιλίκι).
Οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι καθημερινές μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και φίλων δεν τραβούν την προσοχή της Εφορίας, ενώ το χαρτζιλίκι από γονείς/παππούδες σε παιδιά/εγγόνια δεν θεωρείται δωρεά και δεν χρειάζεται να δηλωθεί στην πλατφόρμα myPROPERTY. Αν όμως οι συναλλαγές αρχίζουν να σχηματίζουν ένα συγκεκριμένο μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής, που υποδηλώνει απόκρυψη επαγγελματικών εσόδων ή αδήλωτη επιχειρηματική δραστηριότητα, η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να εξετάσει βαθύτερα μια σειρά μεταφορών. Για παράδειγμά, αν κάποιος λαμβάνει, μέσω IRIS, 800, 900 ή 1.000 ευρώ κάθε 2-3 μέρες, τότε δύσκολα δικαιολογείται ως χαρτζιλίκι και η συναλλαγή μπορεί να ελεγχθεί.
Μία άλλη παγίδα «κρύβεται» στις δωρεές και τις γονικές παροχές μεταξύ συγγενών πρώτης κατηγορίας (σύζυγοι, μέλη συμφώνου συμβίωσης, τέκνα – γονείς, παππούδες/γιαγιάδες – εγγόνια). Για αυτές τις κινήσεις ισχύει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, αρκεί η μεταφορά να γίνεται τραπεζικά και να υποβάλλεται η σχετική δήλωση στο myPROPERTY. Εάν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν καταφέρει να προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, υπάρχει κίνδυνος να χαθεί το αφορολόγητο. Τότε ο φόρος μπορεί να υπολογιστεί από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Πέρα απ’ αυτό, η ΑΑΔΕ εξετάζει προσεκτικά τις περιπτώσεις όπου πιθανόν χρησιμοποιείται ένα ενδιάμεσο πρόσωπο για να φτάσει τελικά ένα ποσό σε κάποιον που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Για παράδειγμα, αν ένα τέκνο μεταφέρει χρήματα στον γονέα του και, στη συνέχεια, ο γονέας μεταφέρει το ίδιο ποσό σε άλλο τέκνο του, η κίνηση ενδέχεται να αποτελεί δωρεά μεταξύ αδελφών, η οποία κανονικά θα φορολογούνταν με 20%. Αν αυτό αποδειχτεί, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο. Οσον αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες, η αποδοχή IRIS είναι υποχρεωτική και οι όποιες εισπράξεις θεωρούνται επιχειρηματικά έσοδα και φορολογούνται κανονικά.
