Κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Ελλάδα ανέπτυξε σημαντική παραγωγική βάση με ισχυρές βιομηχανίες, οι οποίες απασχολούσαν χιλιάδες εργαζομένους. Ομως, η περίοδος εκείνη προτού ολοκληρωθεί ο 20ός αιώνας μπήκε στο χρονοντούλαπο.
Του Νάσου Χατζητσάκου
Σήμερα η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις υπηρεσίες, ενώ το real estate και η επενδυτική ζήτηση που συνδέεται και με την Golden Visa έχουν αποκτήσει αυξημένη βαρύτητα. Παλιά βιομηχανικά ακίνητα-ζωντανές αναμνήσεις, που θυμίζουν την «Ελλάδα της ισχυρής παραγωγής» του παρελθόντος, αλλάζουν χρήση και μετατρέπονται σε κατοικίες ή projects μεικτής χρήσης. Το κτίριο του πρώην εργοστασίου της Κεράνης, στον Πειραιά, αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις.
Διαβάστε ακόμα: Βενζίνη: Πάνω από 2 ευρώ το λίτρο – Τι περιμένει η αγορά τις επόμενες ημέρες (βίντεο)
Επί της ουσίας, η ιστορία του κτιρίου που ανήκε στην Κεράνης δεν είναι απλώς η «βιογραφία» μιας παλιάς καπνοβιομηχανίας. Αποτελεί μια όψη της ελληνικής βιομηχανικής ιστορίας του 20ού και των αρχών του 21ου αιώνα: Από την ίδρυση μιας μικρής επιχείρησης στον Μεσοπόλεμο, στη «γιγάντωσή» της μεταπολεμικά, στην ανάπτυξη μαζικής παραγωγής και στη δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας, με διεθνείς συνεργασίες και κομβική παρουσία στο εγχώριο επιχειρείν, μέχρι -κατά τις τελευταίες δεκαετίες- την οικονομική ασφυξία και την επανατιμολόγηση του εργοστασιακού κελύφους σαν επενδυτικό κέλυφος.
Πειραιώτες οι οποίοι έζησαν το κτίριο, όταν στέγαζε την καπνοβιομηχανία, θυμούνται ότι η είσοδος του Πειραιά, όπου και βρίσκεται, «έκλεινε» όταν άλλαζαν βάρδια εκατοντάδες εργαζόμενοι και εργαζόμενές της. Κάποιοι από αυτούς υποστηρίζουν ότι πάρα πολλές οικογένειες της περιοχής είχαν τουλάχιστον ένα μέλος τους που είχε εργαστεί, ακόμα και συνταξιοδοτηθεί (!) από αυτή την ισχυρή, τότε, παραγωγική μονάδα. Πλέον, οι κάτοικοι της πόλης, οι οποίοι διατηρούν ζωντανές τις αναμνήσεις αυτές, βλέπουν το -άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία του Πειραιά- κτίσμα να αναμορφώνεται, ούτως ώστε σύντομα, ως «Keranis Residences», με τις πρώτες κρατήσεις των διαμερισμάτων να προέρχονται κυρίως από επενδυτές από την Ασία, τη Νότια Αφρική και τις ΗΠΑ, με αιχμή τη δυνατότητα απόκτησης Golden Visa.
Η ΑΡΧΗ
Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, η αρχή της ιστορίας ξεκινά 100 χρόνια πριν, από το μακρινό 1926, όταν η επιχείρηση φέρεται ότι άρχισε την παραγωγική δραστηριότητα σε δημόσιο καπνοκοπτήριο. Επτά χρόνια μετά, το 1933, απέκτησε τον δικό της βιομηχανικό χώρο, στην Αθηνών 39, στην είσοδο του Πειραιά. Εκτοτε η καπνοβιομηχανία γιγαντώθηκε. Το 1939 εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών και αρκετά χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, το συγκρότημα επεκτάθηκε κατά δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, με μεταγενέστερες ιστορικές καταγραφές να ανεβάζουν την παραγωγική του δυνατότητα έως τα 3,5 εκατ. τσιγάρα ανά βάρδια.
Η ακμή της Κεράνης συνδέθηκε με τα «Εθνος», «Αρωμα», «Παλλάς», «Δήλος», «Δελφοί» και άλλα σήματα. Το 1974 η εταιρεία πέρασε στην παραγωγή διεθνών σημάτων, με σύμβαση για το Kent και στη συνέχεια για το Pall Mall. Το γεγονός αυτό αποτύπωσε την ισχυροποίηση και τη μετατόπιση της ελληνικής καπνικής αγοράς προς διεθνή brands.
Ομως, τα προβλήματα άρχισαν από τη δεκαετία του 1990 και έγιναν ακόμα πιο έντονα στις αρχές του 2000. Ρεπορτάζ της εποχής περιγράφουν συνεχείς ζημίες, σημαντικές υποχρεώσεις, παλαιωμένο παραγωγικό εξοπλισμό, απώλεια διεθνών σημάτων, καθώς και διοικητικά και χρηματιστηριακά προβλήματα. Η μετοχή τέθηκε εκτός διαπραγμάτευσης το 2005. Η παραγωγική και η οικονομική κατάρρευση είχαν ουσιαστικά συντελεστεί έως το 2006. Το οριστικό δικαστικό τέλος ήρθε το καλοκαίρι του 2007, όταν το Εφετείο Πειραιά έθεσε την εταιρεία σε εκκαθάριση. Το εργοστάσιο στην είσοδο του Πειραιά έκλεισε οριστικά στις 31 Ιουλίου 2007, έπειτα από μια έντονη περίοδο αντιδράσεων από τους τελευταίους εργαζομένους οι οποίοι παρέμεναν απλήρωτοι.
Από το 2008 και μετά το ακίνητο (οικόπεδο 4.729 τ.μ., με 29.434 τ.μ. κτισμάτων) βγήκε επανειλημμένα στο «σφυρί». Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 2016 γινόταν ήδη η 19η προσπάθεια εκπλειστηριασμού του! Τελικά, το 2019 το ακίνητο πέρασε σε επενδυτικά συμφέροντα ισραηλινής προέλευσης, με την BZPW Real Estate Development και τις συνδεόμενες Golden Horizon/Gnosis να εμφανίζονται σε σχετικά δημοσιεύματα. Λίγα χρόνια μετά, το 2024, το κτίριο απέκτησε η καναδική Mercan Group, όμιλος που ιδρύθηκε στο Μόντρεαλ το 1989 από τον Jerry (Jerome) Morgan και δραστηριοποιείται στην επενδυτική μετανάστευση, στη διεθνή στελέχωση, στο hospitality και την ανάπτυξη ακινήτων. Στην Ελλάδα δηλώνει «παρών» μέσω της Mercan Capital Greece.
Τον Ιούνιο του 2026 πραγματοποιήθηκε η επίσημη εκδήλωση έναρξης της ανακατασκευής του ακινήτου, αν και οι προεργασίες ήδη είχαν αρχίσει λίγο καιρό πιο πριν. Το σχέδιο προβλέπει περίπου 29.900 τ.μ., 408 επιπλωμένες κατοικίες και εμπορικές, εστιατορικές, γραφειακές και ψυχαγωγικές χρήσεις, με τη Mercan (ποια είναι;) να περιγράφει το έργο ως «mixed-use συγκρότημα με κατοικίες, καταστήματα, εστίαση, γραφεία, γυμναστήριο και λοιπές κοινόχρηστες λειτουργίες».
Από τους άγονους πλειστηριασμούς, στο νέο Keranis Residences
Το ακίνητο, όπως ήδη αναφέρθηκε, από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 μπήκε σε διαδικασία εκποίησης. Μετά τους διαδοχικούς άγονους πλειστηριασμούς, το ακίνητο αποκτήθηκε το 2019 από επενδυτές ισραηλινών συμφερόντων, οι οποίοι εμφανίζονταν στην ελληνική αγορά μέσω των BZPW Real Estate Development και Golden Horizon, ενώ αργότερα το ακίνητο περιλήφθηκε στο χαρτοφυλάκιο της Gnosis Investments.
Η εν λόγω εταιρεία πρότεινε να είναι το παλιό εργοστάσιο στον διαγωνισμό για τα νέα Δικαστήρια Πειραιά. Η πρόταση αυτή τελικά δεν ευδοκίμησε, με μεταγενέστερα δημοσιεύματα να κάνουν λόγο για ζητήματα καταλληλότητας, μεταξύ άλλων ως προς τη στάθμευση, την πρόσβαση και τις απαιτήσεις ασφαλούς κίνησης οχημάτων κρατουμένων.
Το 2024 το ακίνητο απέκτησε η Mercan Greece, ελληνικός βραχίονας του καναδικού Mercan Group, δρομολογώντας την ανάπτυξη του Keranis Residences. Σύμφωνα με το νέο πρόγραμμα ανάπλασης του ακινήτου, προβλέπονται 408 πλήρως επιπλωμένες κατοικίες, εστίαση, λιανικό εμπόριο, συνεργατικοί χώροι, γυμναστήριο, χώροι αναψυχής και roof garden. Η Mercan το εμπορεύεται στο πλαίσιο της ειδικής κατηγορίας Golden Visa για μετατροπή επαγγελματικού/βιομηχανικού ακινήτου σε κατοικία, με ελάχιστη επένδυση 250.000 ευρώ.
Μόλις πρόσφατα, τον Ιούνιο του 2026, ανακοινώθηκε η επίσημη εκδήλωση/έναρξη της φάσης ανακατασκευής από τη Whitestone. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι, σε αντίθεση με πολλαπλά σχέδια των προηγούμενων δύο δεκαετιών, η τρέχουσα επανάχρηση έχει περάσει στη φάση του εργοταξίου. Η Mercan τοποθετεί την ολοκλήρωση στα τέλη του 2027, ενώ οι παραδόσεις των κατοικιών έχουν προσδιοριστεί για την άνοιξη του 2028.
Όταν οι βιομηχανίες έδιναν ζωή στον Πειραιά
Του Δημήτρη Καπράνου
Η Καπνοβιομηχανία Γ.Α. Κεράνης ήταν η μία από τις δύο «καρδιές» του Πειραιά. Η άλλη ήταν ο «Παπαστράτος». Οταν έλεγες «δουλεύω στου Κεράνη» ή «δουλεύω στον Παπαστράτο», κατέθετες πιστοποιητικό αξιοπιστίας και οικονομικής επάρκειας. Και οι δύο μεγάλες βιομηχανίες ήταν για τους εργαζομένους «τράπεζες».
Προσέξτε, όμως, τη διαφορά. «ΣΤΟΥ Κεράνη» και «ΣΤΟΝ Παπαστράτο». Η βιομηχανία Κεράνη ήταν λιγότερο προσωποπαγής απ’ ό,τι «Ο Παπαστράτος». Εκείνο, όμως, που εμείς, οι παλαιότεροι Πειραιώτες, γνωρίζουμε καλά είναι ότι σχεδόν αξημέρωτα τα λεωφορεία από τις γύρω συνοικίες, την Κοκκινιά, το Κερατσίνι, τον Κορυδαλλό, το Πέραμα, το Μοσχάτο, κατέβαιναν στο «τέρμα» στο κέντρο του Πειραιά γεμάτα από καπνεργάτες. «Ουρά» στις στάσεις και «παρακαλώ, προχωρείτε στον διάδρομο» από τον εισπράκτορα, καθώς το όχημα ήταν πατείς με, πατώ σε.
Εχω ιδίαν αντίληψη. Η μητέρα μου ήταν ιδιοκτήτρια ιδιωτικού σχολείου. Για τα παιδιά των εργαζομένων «στις φάμπρικες» είχε ειδικές τιμές διδάκτρων. Και ο πατέρας μας, ιατρός, αλλά σοσιαλιστής, μας έλεγε, καμαρώνοντας: «Οι συνεπέστεροι στις πληρωμές τους είναι οι εργάτες. Το φιλότιμο είναι γι’ αυτούς πάνω απ’ όλα». Δεν ξέρω αν ήταν αλήθεια, αλλά με αυτό το «σλόγκαν» μεγαλώσαμε. Ενας από τους παλιούς μου συμμαθητές, ο Κώστας Χατζηπέτρου, είχε γονείς που εργάζονταν στου Κεράνη. Παίζαμε μαζί, τρώγαμε μαζί τα μεσημέρια, στο σχολείο, όπου τα παιδιά των εργαζομένων έμεναν για «μελέτη» μέχρι το απόγευμα και έφερναν από το σπίτι το φαγητό τους. Ακόμη θυμάμαι τα νόστιμα φαγητά της μάνας του. Από τότε είμαστε φίλοι και βλεπόμαστε κάπου κάπου. Και θυμόμαστε…
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ DEAL (21 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026)
