Η τελευταία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη υποχώρηση των προνοιακών παροχών. Οι συνολικές δαπάνες για κοινωνικά επιδόματα σημείωσαν ετήσια πτώση 5,5%. Ειδικότερα, ο ΟΠΕΚΑ διέθεσε 645 εκατομμύρια ευρώ σε 748.830 πολίτες, έναντι 650,5 εκατ. σε 790.056 δικαιούχους το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Ωστόσο, οι μειώσεις στις παροχές στέγασης, στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και στο επίδομα παιδιού είναι ακόμα πιο έντονες, με τη συνολική πτώση να αντισταθμίζεται μερικά μόνο από την αύξηση των δικαιούχων στα επιδόματα αναπηρίας και ανασφάλιστων υπερηλίκων.
Η σταδιακή συρρίκνωση του δικτύου ασφαλείας σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο που λειτουργούν τα κριτήρια χορήγησης. Η ονομαστική άνοδος των μισθών τα τελευταία χρόνια δεν μεταφράστηκε σε πραγματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης εξαιτίας του πληθωρισμού. Ανέβασε όμως τα δηλωθέντα ποσά στις φορολογικές δηλώσεις. Καθώς οι βασικές εισοδηματικές κλίμακες μένουν καθηλωμένες (με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως η αναπροσαρμογή του ΕΕΕ κατά 8% στα τέλη του 2023), χιλιάδες οικογένειες βγαίνουν εκτός συστήματος, διαψεύδοντας στην πράξη το κυβερνητικό αφήγημα περί στήριξης των αδυνάτων και αντιμετώπισης του δημογραφικού.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Ο υπολογισμός του τεκμαρτού εισοδήματος με βάση τον εκάστοτε κατώτατο μισθό ανεβάζει αυτόματα τον φορολογικό τους πήχη, αφήνοντάς τους συχνά εκτός επιλεξιμότητας για το επίδομα παιδιού ή στέγασης, ανεξάρτητα από τα πραγματικά τους κέρδη.
Κατακόρυφη πτώση σε βάθος πενταετίας
Η σύγκριση των στοιχείων με την τελευταία πενταετία δείχνει τη δομική αλλαγή στο σύστημα των παροχών. Το δεύτερο τρίμηνο του 2021, η τριμηνιαία δαπάνη μόνο για το επίδομα στέγασης και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα ανερχόταν στα 273 εκατομμύρια ευρώ. Το δεύτερο τρίμηνο του 2026, το αντίστοιχο ποσό διαμορφώθηκε στα 160,1 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας πτώση της τάξης του 40%.
Σε επίπεδο έτους (β’ τρίμηνο 2026 έναντι β’ τριμήνου 2025), τα ποσά που περικόπηκαν διαμορφώνονται ως εξής:
Στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα σημειώθηκε μείωση 10,1% στα 99,2 εκατ. ευρώ, εξυπηρετώντας 14.528 λιγότερους δικαιούχους. Στο επίδομα στέγασης η υποχώρηση των δαπανών έφτασε το 9,9% (στα 60,9 εκατ. ευρώ) βγάζοντας εκτός σχεδόν 25.000 άτομα, ενώ στο επίδομα παιδιού υπήρξε μείωση 8,4% στα 92 εκατομμύρια ευρώ, με τους δικαιούχους να μειώνονται κατά 17.522 άτομα. Η μετάβαση είναι συχνά απότομη, καθώς μια οριακή αύξηση εισοδήματος λειτουργεί ως κόφτης που στερεί από τα νοικοκυριά το σύνολο του βοηθήματος.
