Ολο και λιγότερα τρόφιμα αγοράζουν οι Ελληνες καταναλωτές, με το τραπέζι του νοικοκυριού να είναι πιο λιτό σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια λόγω της ακρίβειας. Πρόκειται για στοιχεία που αποτυπώνουν την πραγματικότητα που βιώνουν οι οικογένειες της χώρας μας, κάτι που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την κυβερνητική ρητορική της ευμάρειας, αλλά και πως οι ανατιμήσεις υπερκαλύπτονται από τις αυξήσεις μισθών.
Η ανάλυση του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), με βάση την Ερευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛ.ΣΤΑΤ., αποτυπώνει σημαντικές αλλαγές στο διατροφικό καλάθι, καθώς οι καταναλωτές φαίνεται πως αγοράζουν λιγότερο μοσχάρι, ψάρι, θαλασσινά και ελαιόλαδο σε σχέση με το 2008.
Την ίδια ώρα, η συνολική ετήσια δαπάνη για είδη παντοπωλείου εκτιμάται στα 25,7 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 18,1 δισ. ευρώ αφορούν τρόφιμα, 1 δισ. μη αλκοολούχα ποτά, 1,6 δισ. αλκοολούχα, 1,7 δισ. είδη οικιακής φροντίδας και 2,3 δισ. είδη προσωπικής φροντίδας. Το 2025 η κατά κεφαλήν δαπάνη για είδη παντοπωλείου έφτασε τα 2.433 ευρώ, αυξημένη κατά 3,9%, ενώ η συνολική καταναλωτική δαπάνη διαμορφώθηκε στα 9.216 ευρώ, με αύξηση 5,5%.
Το ΙΕΛΚΑ συγκρίνει την αύξηση των δαπανών παντοπωλείου με την άνοδο των καθαρών αποδοχών δύο ενδεικτικών νοικοκυριών: 7,3% για άγαμο χωρίς παιδιά και 9,4% για ζευγάρι με δύο εργαζομένους και δύο παιδιά, με αποδοχές ίσες με τις μέσες. Αυτά τα παραδείγματα, όμως, δεν περιγράφουν το σύνολο των οικογενειών, ούτε αρκούν για να τεκμηριώσουν γενικευμένη ανακούφιση. Η δαπάνη για στέγαση αυξήθηκε κατά 8,3%, για ενοίκιο κατά 14,4% και για εστίαση κατά 6,1%, απορροφώντας μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος.
Οι αλλαγές επεκτείνονται και σε άλλα βασικά προϊόντα. Οι ποσότητες ψωμιού και ειδών αρτοποιίας μειώθηκαν κατά 12,3% έναντι του 2008, των φρούτων κατά 8,9% και της πατάτας κατά 24,2%. Αντίθετα, αυξήθηκαν τα δημητριακά κατά 32,3% και τα ζυμαρικά κατά 10,3%. Παράλληλα, οι αγορές έτοιμων γευμάτων ανέβηκαν από 0,24 κιλά κατά κεφαλήν το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025, καταγράφοντας ακόμα μία σημαντική μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται το καθημερινό τραπέζι.
Οι Ελληνες αναγκάζονται να αλλάξουν ακόμα και τις διατροφικές τους συνήθειες, καθώς η ακρίβεια τους οδηγεί στην αγορά τελείως διαφορετικών προϊόντων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έρευνα, το ψωμί και τα είδη αρτοποιίας έχουν μειωθεί κατά 12,3%, ενώ τα δημητριακά αυξήθηκαν κατά 32,3% και τα ζυμαρικά κατά 10,3%.
Μεγάλες μειώσεις καταγράφονται στο μοσχάρι, κατά 29,2%, στα αλλαντικά, κατά 35,4%, στα ψάρια, κατά 14,6%, και στα θαλασσινά, κατά 37,2%. Αντίθετα, οι αγορές πουλερικών αυξήθηκαν κατά 31,9%, φτάνοντας τα 16,9 κιλά ανά άτομο τον χρόνο. Οι αλλαγές αυτές δημιουργούν ερωτήματα για το πόσο επηρεάζει το κόστος τις επιλογές των νοικοκυριών, χωρίς η έρευνα να δίνει οριστική απάντηση. Στο γάλα, οι αγορές πλήρους νωπού μειώθηκαν κατά 42,5% και συντηρημένου κατά 60%. Αντίθετα, το γάλα χαμηλών λιπαρών αυξήθηκε κατά 38% και το γιαούρτι κατά 31%, ενώ πλέον αγοράζονται και φυτικά γάλατα. Μεγάλη αύξηση, κατά 66,6%, καταγράφεται στα αβγά.
Οι ποσότητες ελαιολάδου μειώθηκαν κατά 34,8% σε σχέση με το 2008 και κατά 40,2% έναντι του 2015. Πρόκειται για σημαντική υποχώρηση σε ένα βασικό προϊόν της ελληνικής διατροφής, που πρέπει να εξεταστεί μαζί με τις τιμές και τις αλλαγές στις συνήθειες των καταναλωτών. Στα φρούτα η μείωση φτάνει το 8,9%, ενώ τα λαχανικά παραμένουν σχεδόν σταθερά, με αύξηση 1%. Τα όσπρια αυξήθηκαν κατά 23,5% και οι ξηροί καρποί κατά 11%, ενώ οι πατάτες μειώθηκαν κατά 24,2%.
Λιγότερη είναι και η ζάχαρη που αγοράζουν τα νοικοκυριά, με πτώση 53,5%. Αντίθετα, το μέλι και οι μαρμελάδες αυξήθηκαν κατά 68,9%, οι σοκολάτες κατά 9,3% και τα παγωτά κατά 20,2%. Μεγάλη άνοδο καταγράφουν τα έτοιμα γεύματα. Από 0,24 κιλά ανά άτομο το 2015 οι αγορές έφτασαν τα 3,34 κιλά το 2025, δείχνοντας ότι περισσότεροι καταναλωτές στρέφονται σε εύκολες και γρήγορες λύσεις για το καθημερινό φαγητό.
