Άγιοι Φανέντες: Οι αρχαιότεροι Άγιοι της Κεφαλονιάς και η λεηλασία των λειψάνων από τους Βενετούς

Κάθε χρόνο την Κυριακή των Αγίων Πάντων, η Κεφαλονιά τιμά στη Σάμη τη μνήμη των Αγίων Γρηγορίου, Θεοδώρου και Λέοντος. Πρόκειται για τους παλαιότερους Αγίους στην ιστορία του νησιού, γνωστούς ως «Άγιοι Φανέντες» λόγω της θαυματουργικής απομάκρυνσης των λειψάνων τους από την αφάνεια. Επίκεντρο των εορτασμών αποτελεί η ομώνυμη ιστορική Ιερά Μονή, κτισμένη σε υψόμετρο 226 μέτρων στην ακρόπολη της αρχαίας Σάμης.

Όπως αναφέρει το pemptousia.gr, σύμφωνα με λατινικά συναξάρια του 14ου αιώνα, οι τρεις Άγιοι ήταν στρατιωτικοί του ρωμαϊκού στρατού κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ. Για να αποφύγουν την αίρεση του Αρειανισμού επί αυτοκράτορα Κωνστάντιου, εγκατέλειψαν τη Σικελία, αποβιβάστηκαν στην Κεφαλονιά και ασκήτευσαν στην κοιλάδα της Σάμης μέχρι το τέλος της ζωής τους.

Χρόνια μετά την οσιακή τους κοίμηση, τα άφθαρτα σκηνώματά τους αποκαλύφθηκαν όταν εμφανίστηκαν στον ύπνο ενός ντόπιου άρχοντα, του Μιχαήλ, ο οποίος υπέφερε από λέπρα. Ο Μιχαήλ οδηγήθηκε στο σημείο από έναν χοιροβοσκό, προσκύνησε τα ευωδιάζοντα λείψανα και θεραπεύτηκε αμέσως. Ως δείγμα ευγνωμοσύνης, ίδρυσε στο σημείο τη Μονή των Αγίων Φανέντων.

Η λεηλασία των Βενετών και η ιστορική επιστροφή

Η Μονή γνώρισε μεγάλη πνευματική ακτινοβολία και διέθετε τεράστια περιουσία, ωστόσο υπέστη σοβαρά πλήγματα από τις ξένες κατακτήσεις, για να ερημωθεί τελικά τον 19ο αιώνα λόγω των μέτρων της Αγγλοκρατίας και να ισοπεδωθεί από τους σεισμούς του 1953.

Παράλληλα, τα ιερά λείψανα εκλάπησαν κατά τη Φραγκοκρατία. Αν και για αιώνες επικρατούσε ο παρηγορητικός θρύλος ότι το πλοίο των κλεφτών βυθίστηκε στο Φισκάρδο, η επιστημονική έρευνα απέδειξε ότι τα σκηνώματα είχαν μεταφερθεί από τους Βενετούς στον Ναό του Προφήτη Ζαχαρία στη Βενετία.

Έπειτα από συστηματικές ενέργειες της Ιεράς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας και επιστημονική ταυτοποίηση το 2009, τμήμα των ιερών λειψάνων των τριών Ομολογητών επιστράφηκε με κάθε επισημότητα στη Σάμη, σφραγίζοντας την ιστορική δικαίωση για τον τόπο.