Ο κορυφαίος φιλόσοφος του 20ού αιώνα ονείδιζε με σκαιό τρόπο τους εισηγητές και θεσμοθέτες του μονοτονικού συστήματος γραφής
Στις 11 Μαρτίου 1922 γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ο κορυφαίος Ελληνας φιλόσοφος του 20ού αιώνα (απεβ. 26/12/1997). Αξίζει να αγοράσετε μερικές από τις πολλές εκδόσεις που φέρουν την υπογραφή του για να γεμίσετε τις αποθήκες των γνώσεών σας με σκέψη ελληνική και λόγο ειλικρινή και τεκμηριωμένο.
- Από τον Παναγιώτη Λιάκο
Σίγουρα δεν θα συμφωνήσετε απόλυτα με όλα όσα έγραψε αυτός ο λαμπρός νους, αλλά ποιος συμφωνεί απόλυτα με κάποιον άλλον; (Στη λέξη «άλλος» περιλαμβάνονται κι όλες οι προηγούμενες εκδοχές του εαυτού μας.)
Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, που από ιδεολογικής απόψεως προερχόταν από τις τάξεις της Αριστεράς, ήταν οπαδός του πολυτονικού συστήματος γραφής. Είχε φτάσει, μάλιστα, στο σημείο (σε ομιλία του στον Βόλο τον Φεβρουάριο του 1989) να χαρακτηρίσει «τετράποδα κτήνη» που απεμπλούτισαν τη γλώσσα μας από τα πνεύματα και τους τόνους της. Σ’ αυτά τα «κτήνη» περιελάμβανε ακόμα και τον διαπρεπή ακαδημαϊκό Εμμανουήλ Κριαρά (1906-2014).
Είπε, λοιπόν, ο Καστοριάδης για τη γλωσσική μεταρρύθμιση του μονοτονικού: «Αν δεν θέλετε, κύριοι του υπουργείου, να κάνετε φωνητική ορθογραφία, τότε πρέπει ν’ αφήσετε τους τόνους και τα πνεύματα, γιατί αυτοί που τους βάλανε ξέρανε τι κάνανε. Δεν υπήρχαν στα αρχαία ελληνικά, γιατί απλούστατα υπήρχαν μέσα στις ίδιες τις λέξεις. Αυτοί, οι Κριαράς και οι άλλοι, τα κτήνη τα τετράποδα που έκαναν αυτές τις μεταρρυθμίσεις -αυτό, παρακαλώ, να γραφεί στις εφημερίδες-, δεν ξέρουν τι είναι γλώσσα. Δεν ξέρουν αυτό που γνώριζε η κόρη μου στα τρία της χρόνια.
Μάθαινε μία λέξη και μετά έψαχνε για τις συγγενείς της. Αυτό είναι μια γλώσσα. Ενα μάγμα, ένα πλέγμα, όπου οι λέξεις παράγονται οι μεν από τις δε, όπου οι σημασίες γλιστράνε από τη μία στην άλλη, είναι μια οργανική ενότητα από την οποία δεν μπορείς να βγάλεις και να κολλήσεις πράγματα, δυνάμει μιας ψευτοκυβέρνησης, καθισμένος σ’ ένα γραφείο στο υπουργείο Παιδείας. Η κατάργηση των τόνων και των πνευμάτων είναι η κατάργηση της ορθογραφίας, που είναι τελικά η κατάργηση της συνέχειας. Ηδη τα παιδιά δεν μπορούν να καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη, γιατί αυτοί είναι γεμάτοι από τον πλούτο των αρχαίων ελληνικών. Δηλαδή, πάμε να καταστρέψουμε ό,τι κτίσαμε. Αυτή είναι η δραματική μοίρα τού σύγχρονου ελληνισμού».
Επίσης, σε άλλη ομιλία του της ίδιας χρονιάς, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Οι ομιλίες στην Ελλάδα» (εκδόσεις Υψιλον), είχε μιλήσει για τον παιδαγωγικό ρόλο του Τύπου και το πολιτισμικό επίπεδο μιας χώρας, το οποίο φαίνεται ακόμα κι από τους τοίχους των πόλεών της: «Υποτίθεται ότι ζούμε σε δημοκρατία, τουλάχιστον έτσι λένε οι άρχοντες και οι κυριαρχούντες. Φαντάζομαι ότι μια δημοκρατία χρειάζεται δημοκρατική εκπαίδευση. Μπορεί κανείς να μου πει πού αρχίζει και η δημοκρατική εκπαίδευση και πού τελειώνει; Δεν πρόκειται μόνο για τα σχολεία. Αυτά που δίνει η τηλεόραση ή που γράφουν οι εφημερίδες αποτελούν τμήμα της εκπαίδευσης του κόσμου, ίσως πολύ σημαντικότερο απ’ ό,τι τα σχολεία.
Δεν λέω φυσικά ότι οι υπάρχουσες πολιτικές αρχές θα έπρεπε να ελέγχουν ακόμα περισσότερο και την τηλεόραση και τις εφημερίδες κ.λπ. Λέω απλώς ότι δεν μπορεί να υπάρξει θέσμιση της κοινωνίας που να μη λάβει υπ’ όψιν της το γεγονός ότι η εκπαίδευση των πολιτών αρχίζει απ’ τη γέννηση και είναι συνεχής ως τον θάνατο. Οπως έλεγε ωραιότατα ο Πλάτων, και οι ίδιοι οι τοίχοι της πόλεως εκπαιδεύουν τους πολίτες. Και φυσικά άλλη εκπαίδευση έπαιρνε κανείς βλέποντας την Ακρόπολη όπως υπήρχε, και άλλη μάλλον εκπαίδευση παίρνει βλέποντας τους τοίχους των σημερινών Αθηνών».
Από τη στήλη «Περι πωλητικης» της «δημοκρατίας»
