Χατζή Ανδρέας Κριαράς: Από τους πρώτους Φιλικούς ο επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας

Ο κορυφαίος επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας Χατζή Ανδρέας Κριαράς γεννήθηκε το 1765 στην Ανώπολη των Σφακίων. Ηταν γιος του Εμμανουήλ Νομικού ή Κριαρά και της Κατίγκως Βλάχου, αδελφής του εθνομάρτυρα Δασκαλογιάννη.

Συνεχίζοντας την παράδοση των προγόνων του, ασχολήθηκε με τον εμπορικό στόλο της οικογένειάς του και ταξίδεψε ως πλοίαρχος και καραβοκύρης σε όλα τα λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου και στη Μαύρη Θάλασσα κατά την περίοδο 1800-1821. Έτσι, επηρεάστηκε από τα φιλελεύθερα κινήματα της εποχής και γνώρισε από κοντά όλους τους σπουδαίους πατριώτες που αφύπνισαν το σκλαβωμένο έθνος και το οδήγησαν προς την Παλιγγενεσία. Ηταν ένας από τους πρώτους Φιλικούς της Οδησσού και προσωπικός φίλος του Εμμανουήλ Ξάνθου.

Στην Κρήτη η Επανάσταση ξεκίνησε από τα Σφακιά, όπου υπήρχαν τουλάχιστον 20 μυημένοι στη Φιλική Εταιρεία, κυρίως εμποροπλοίαρχοι. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς εξελέγη πρόεδρος της πενταμελούς Επαναστατικής Αρχής, με την ονομασία Καγκελαρία των Σφακίων, ενώ διετέλεσε υπουργός των Εσωτερικών και της Δικαιοσύνης επί Αφεντούλιεφ και Τομπάζη. Το 1830 ο Κριαράς, έχοντας μαζί του τη σημαία της Επανάστασης της Κρήτης, εγκαταστάθηκε στη Σύρο, όπου αρκετοί Σφακιανοί βρήκαν φιλόξενο έδαφος για να επιχειρήσουν μια νέα αρχή. Στη Σύρο διετέλεσε μέλος της Διοικητικής Επιτροπής Κρήτης και αργότερα πρόεδρος της εν Σύρω υπέρ των Κρητών Επιτροπής.

Αφού πρόλαβε να προσφέρει καταφύγιο στον πρόσφυγα Κυριάκο Βενιζέλο (και να γνωρίσει νήπιο τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο) άφησε την τελευταία του πνοή, σε βαθύτατα γηρατειά, στην Ερμούπολη το 1872. Παρότι πέθανε σε ηλικία 107 ετών, ο θάνατός του δεν προήλθε από φυσικά αίτια. Επειδή τον εκνεύριζε αφόρητα το κλειδοκύμβαλο που έπαιζε η νύφη του, παρότι είχε διαμαρτυρηθεί πολλές φορές, πήδηξε από τον εξώστη του σπιτιού του και αυτοκτόνησε. Κηδεύθηκε με δημόσια δαπάνη, ενώ είχε τιμηθεί με το Ανώτατο Αριστείο του Αγώνα του 1821 και με τον Μεγαλόσταυρο του Σωτήρος. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς διέθετε βαθιά γνώση γύρω από τις πολιτικές και διπλωματικές εξελίξεις που επικρατούσαν στην εποχή του. Είναι μνημειώδης η απάντηση που έδωσε στον τότε καθηγητή Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχαήλ Αποστολίδη, που μέσω επιστολής του ζήτησε να συμμετάσχει στην Επανάσταση του 1841, ξεσηκώνοντας τους συνεπαρχιώτες του Σφακιανούς. Αποκαλύπτοντας την απογοήτευση και την πικρία που επικρατούσε στις τάξεις των ξεριζωμένων επαναστατών, ο Κριαράς έγραψε, μεταξύ άλλων:

«Φρονεί η Πανιερότης σου, ότι κατόπιν των τόσων θυσιών και μόχθων ας κατεβάλομεν, οι συνάδελφοί μου εις την Καγκελλαρίαν καί εγώ, κατά την μεγάλην επανάστασιν του Γένους, δεν θα καθίστων πάντα ταύτα δυνατήν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης, ώς έγένετο διά το λοιπόν Βασίλειον; Λέγω ναι, διότι ουδέν παρελείψαμεν νά πράξωμεν και στρατιωτικώς και πολιτικώς, τελικώς δε ημείς είμεθα οι νικηταί καί όχι οι τουρκοαιγύπτιοι. Δυστυχώς όμως η ευθύνη τής εκ νέου δουλώσεως τής Κρήτης βαρύνει τους Ευρωπαίους Κυβερνήτας. Οι ξένοι, Πανιερώτατε, δεν θέλησαν ποτέ, παρ’ όλας τάς θυσίας μας, την απελευθέρωσιν τής Κρήτης.

Είμαι δε εις θέσιν νά σας διαβεβαιώσω ότι με κάθε τρόπον ηναντιούντο εις πάσαν ενέργειαν καί οί Αγγλογάλλοι καί οί Ρώσσοι. (…) Ασυνειδησία των ευρωπαίων πολιτευόμενων, του Ουελιγκτώνος, του Μετερνίχου καί του Αβερδήνου κετεδίκασαν την τάλαιναν Πατρίδα εις την λαιμητόμον, καί ούτω πώς διά τής ευρωπαϊκής ασυνειδησίας κατέπεσεν ο φοβερός ούτος τής ‘Ελλάδος προμαχών τής Μεσογείου, ον μέ τοσαύτας θυσίας εδημιουργήσαμεν μιά δράξ Σφακιανών εν αρχή καί είτα όλοι οί Κρήτες ομού. Τά συμφέροντα τών ξένων δεν θέλουν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης καί σήμερον. Χάριν τών υλικών καί μόνον συμφερόντων τούτων προς τον Σουλτάνον, δεν εδίστασαν νά υπαγάγωσι καί πάλιν την τλήμονα Κρήτην, αγωνισθείσαν ολόκληρον δεκαετίαν σκληρώς υπέρ του δικαίου και τών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εις την πρώτην σκληράν δουλείαν.»

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Αρχιεπίσκοπος Αμερικής είναι αυτός; Διπλός σάλος με τον Ελπιδοφόρο!

Με κοστούμι, γραβάτα και έχοντας «πετάξει» τα ράσα, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος πρωταγωνίστησε σε φαγοπότι στην Κωνσταντινούπολη προς τιμήν του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Κρατώντας...

Μανώλης Κοττάκης: Απορίας άξιον

Κανονικά η Ν.Δ. θα έπρεπε να τρίβει τα χέρια της παρακολουθώντας τη σύρραξη πασόκων και ελασιτών των τελευταίων εικοσιτετραώρων, με πυροκροτητή τον πρώην υπουργό...

Νεκρή στη βαλίτσα: Αυτός είναι ο 19χρονος που συνελήφθη για το έγκλημα

Στη δημοσιότητα έρχονται νέα στοιχεία για τον 19χρονο από τη Γουινέα που συνελήφθη στη Γαλλία ως κατηγορούμενος για τη δολοφονία της 24χρονης Αραμάτα, η...

Μανώλης Κοττάκης: Επιθετική εξαγορά

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Ιωάννης Στουρνάρας και στενός συνεργάτης του Κώστα Σημίτη εξαπέλυσε χθες, λίγους μήνες μετά την τρίτη ανανέωση της θητείας...

Πανικόβλητοι στη Ν.Δ. τρέχουν να ξεφορτωθούν τώρα τον πήχη του 25%

Με σταθερό οδηγό τον... μπαμπούλα της ακυβερνησίας πορεύεται η κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία και βρίσκεται σε αναβρασμό λόγω των χαμηλών δημοσκοπικών πτήσεων και των...

Η Αίγυπτος εξέθεσε την κυβέρνηση

Εκτεθειμένη για τα επικίνδυνα, αργά αντανακλαστικά που επέδειξε εξαρχής απέναντι στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο άφησε χθες η Αίγυπτος την ελληνική κυβέρνηση, καθώς το Κάιρο...

Καταγγελία Σάββα Καλεντερίδη στις Αρχές: Ύποπτες κινήσεις από πιθανό Τούρκο κατάσκοπο

Δημόσια καταγγελία προς τις διωκτικές Αρχές απηύθυνε ο γεωπολιτικός αναλυτής και εκδότης Σάββας Καλεντερίδης, κάνοντας λόγο για ύποπτες κινήσεις ενός ατόμου τουρκικής καταγωγής έξω...

Η Οικονομική Εισαγγελία «ξεσκονίζει» τις αναθέσεις στην αδελφή του Λιάκου

Ολοένα βαθύτερα στη σκανδαλολογία βυθίζεται η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με τα μέτωπα να ανοίγουν το ένα μετά το άλλο. Μετά τα έργα και τις ημέρες...

Οικτρή απολογία του Γεραπετρίτη για το καλώδιο

Ακόμα μία φορά στη Βουλή ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε μια οικτρή του απολογία αναφορικά με το καλώδιο, απέδειξε πως είναι πολλαπλά επικίνδυνος,...

Κυριάκος Μητσοτάκης εναντίον… Ρωσίας

Η κυβέρνηση των «αρίστων» έχει εδώ και καιρό αναλάβει ρόλο ουραγού και πειθήνιου ακολούθου της γραμμής της «Συμμαχίας των Προθύμων», η οποία συνεδρίασε στο...

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Μητέρα… μαχών

Σάββατο 21/11/2026