Χατζή Ανδρέας Κριαράς: Από τους πρώτους Φιλικούς ο επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας

Ο κορυφαίος επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας Χατζή Ανδρέας Κριαράς γεννήθηκε το 1765 στην Ανώπολη των Σφακίων. Ηταν γιος του Εμμανουήλ Νομικού ή Κριαρά και της Κατίγκως Βλάχου, αδελφής του εθνομάρτυρα Δασκαλογιάννη.

Συνεχίζοντας την παράδοση των προγόνων του, ασχολήθηκε με τον εμπορικό στόλο της οικογένειάς του και ταξίδεψε ως πλοίαρχος και καραβοκύρης σε όλα τα λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου και στη Μαύρη Θάλασσα κατά την περίοδο 1800-1821. Έτσι, επηρεάστηκε από τα φιλελεύθερα κινήματα της εποχής και γνώρισε από κοντά όλους τους σπουδαίους πατριώτες που αφύπνισαν το σκλαβωμένο έθνος και το οδήγησαν προς την Παλιγγενεσία. Ηταν ένας από τους πρώτους Φιλικούς της Οδησσού και προσωπικός φίλος του Εμμανουήλ Ξάνθου.

Στην Κρήτη η Επανάσταση ξεκίνησε από τα Σφακιά, όπου υπήρχαν τουλάχιστον 20 μυημένοι στη Φιλική Εταιρεία, κυρίως εμποροπλοίαρχοι. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς εξελέγη πρόεδρος της πενταμελούς Επαναστατικής Αρχής, με την ονομασία Καγκελαρία των Σφακίων, ενώ διετέλεσε υπουργός των Εσωτερικών και της Δικαιοσύνης επί Αφεντούλιεφ και Τομπάζη. Το 1830 ο Κριαράς, έχοντας μαζί του τη σημαία της Επανάστασης της Κρήτης, εγκαταστάθηκε στη Σύρο, όπου αρκετοί Σφακιανοί βρήκαν φιλόξενο έδαφος για να επιχειρήσουν μια νέα αρχή. Στη Σύρο διετέλεσε μέλος της Διοικητικής Επιτροπής Κρήτης και αργότερα πρόεδρος της εν Σύρω υπέρ των Κρητών Επιτροπής.

Αφού πρόλαβε να προσφέρει καταφύγιο στον πρόσφυγα Κυριάκο Βενιζέλο (και να γνωρίσει νήπιο τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο) άφησε την τελευταία του πνοή, σε βαθύτατα γηρατειά, στην Ερμούπολη το 1872. Παρότι πέθανε σε ηλικία 107 ετών, ο θάνατός του δεν προήλθε από φυσικά αίτια. Επειδή τον εκνεύριζε αφόρητα το κλειδοκύμβαλο που έπαιζε η νύφη του, παρότι είχε διαμαρτυρηθεί πολλές φορές, πήδηξε από τον εξώστη του σπιτιού του και αυτοκτόνησε. Κηδεύθηκε με δημόσια δαπάνη, ενώ είχε τιμηθεί με το Ανώτατο Αριστείο του Αγώνα του 1821 και με τον Μεγαλόσταυρο του Σωτήρος. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς διέθετε βαθιά γνώση γύρω από τις πολιτικές και διπλωματικές εξελίξεις που επικρατούσαν στην εποχή του. Είναι μνημειώδης η απάντηση που έδωσε στον τότε καθηγητή Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχαήλ Αποστολίδη, που μέσω επιστολής του ζήτησε να συμμετάσχει στην Επανάσταση του 1841, ξεσηκώνοντας τους συνεπαρχιώτες του Σφακιανούς. Αποκαλύπτοντας την απογοήτευση και την πικρία που επικρατούσε στις τάξεις των ξεριζωμένων επαναστατών, ο Κριαράς έγραψε, μεταξύ άλλων:

«Φρονεί η Πανιερότης σου, ότι κατόπιν των τόσων θυσιών και μόχθων ας κατεβάλομεν, οι συνάδελφοί μου εις την Καγκελλαρίαν καί εγώ, κατά την μεγάλην επανάστασιν του Γένους, δεν θα καθίστων πάντα ταύτα δυνατήν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης, ώς έγένετο διά το λοιπόν Βασίλειον; Λέγω ναι, διότι ουδέν παρελείψαμεν νά πράξωμεν και στρατιωτικώς και πολιτικώς, τελικώς δε ημείς είμεθα οι νικηταί καί όχι οι τουρκοαιγύπτιοι. Δυστυχώς όμως η ευθύνη τής εκ νέου δουλώσεως τής Κρήτης βαρύνει τους Ευρωπαίους Κυβερνήτας. Οι ξένοι, Πανιερώτατε, δεν θέλησαν ποτέ, παρ’ όλας τάς θυσίας μας, την απελευθέρωσιν τής Κρήτης.

Είμαι δε εις θέσιν νά σας διαβεβαιώσω ότι με κάθε τρόπον ηναντιούντο εις πάσαν ενέργειαν καί οί Αγγλογάλλοι καί οί Ρώσσοι. (…) Ασυνειδησία των ευρωπαίων πολιτευόμενων, του Ουελιγκτώνος, του Μετερνίχου καί του Αβερδήνου κετεδίκασαν την τάλαιναν Πατρίδα εις την λαιμητόμον, καί ούτω πώς διά τής ευρωπαϊκής ασυνειδησίας κατέπεσεν ο φοβερός ούτος τής ‘Ελλάδος προμαχών τής Μεσογείου, ον μέ τοσαύτας θυσίας εδημιουργήσαμεν μιά δράξ Σφακιανών εν αρχή καί είτα όλοι οί Κρήτες ομού. Τά συμφέροντα τών ξένων δεν θέλουν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης καί σήμερον. Χάριν τών υλικών καί μόνον συμφερόντων τούτων προς τον Σουλτάνον, δεν εδίστασαν νά υπαγάγωσι καί πάλιν την τλήμονα Κρήτην, αγωνισθείσαν ολόκληρον δεκαετίαν σκληρώς υπέρ του δικαίου και τών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εις την πρώτην σκληράν δουλείαν.»

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Κυριακή 17/05/2026

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Εχθρικό κράτος για την Ελλάδα η Ουκρανία!

Η αποστολή του θαλάσσιου drone θα ενέπλεκε τη χώρα σε συγκρούσεις κόντρα στα συμφέροντά της Τα απόνερα του εντοπισμού του ουκρανικού θαλάσσιου drone, που εντοπίστηκε...

Συναγερμός από το ECDC: Νέο υπερανθεκτικό μικρόβιο «ρίζωσε» στα ελληνικά νοσοκομεία

Μάστιγα τα ανθεκτικά μικρόβια – Τι αποκαλύπτει η νέα έκθεση από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως των ΑσθενειώνΣοβαρό καμπανάκι για τη δημόσια υγεία...

Παρέμβαση 10 στελεχών της ΝΔ μέσω της «δημοκρατίας»: «H παράταξη έχασε την ψυχή...

Επιστολή-κόλαφος κατά του πρωθυπουργού από 10 στελέχη της Ν.Δ. που βάζουν -εν όψει του συνεδρίου - στο στόχαστρο το «επιτελικό κράτος» του Κυριάκου Μητσοτάκη Η...

Απόφαση ΣΟΚ: Ανάκληση της αθλητικής αναγνώρισης της ΑΕΚ

Απόφαση σοκ από τη Διαύγεια, καθώς για πρώτη φορά στα 102 χρόνια της ιστορία της, η ΑΕΚ χάνει την άδεια λειτουργίας της ως αθλητικό...

Εσχάτη προδοσία πλέον η συνέχιση του κατευνασμού έναντι της Τουρκίας

Το πολυνομοσχέδιο που στέλνει προς κύρωση ο Ερντογάν κωδικοποιεί όλες τις παράνομες διεκδικήσεις της Αγκυρας και αποτελεί θανάσιμο κίνδυνο για την εθνική μας κυριαρχία Από...

Ύβρις στα αρχαία ελληνικά σύμβολα

Οργισμένες αντιδράσεις σε όλο τον πλανήτη για τη μαύρη Ωραία Ελένη και τον τρανς Ελπηνορα - Ο... ταλαντούχος σκηνοθέτης Νόλαν προσβάλλει βάναυσα τον Ομηρο...

Μάριος Σαλμάς: Προτιμά Τσίπρα ή Ανδρουλάκη παρά Μητσοτάκη! – Αποστάσεις από Σαμαρά (ΒΙΝΤΕΟ)

Ο ανεξάρτητος βουλευτής Μάριος Σαλμάς προχώρησε σε δηλώσεις που σηματοδοτούν την πλήρη ρήξη του με τη Νέα Δημοκρατία και την αναζήτηση νέας πολιτικής στέγης...

Σοκ στον Πειραιά: 24χρονη έπεσε στο κενό από τον 7ο όροφο στην Καλλίπολη...

Νέα τραγωδία συγκλονίζει την κοινή γνώμη, καθώς μια 24χρονη κοπέλα έχασε τη ζωή της το απόγευμα της Παρασκευής στην Καλλίπολη του Πειραιά, έπειτα από...

Ο κρότος της ήττας

«Χάντρα» στο κομπολόι των Ουκρανών η Ελλάδα. Λογαριασμός και από το Κίεβο και από τη Μόσχα Eισαγωγική παρατήρηση πριν υπεισέλθουμε στο κυρίως θέμα του σημερινού...

Ηχηρή παρέμβαση Καραμανλή για την εξωτερική πολιτική Μητσοτάκη

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέφερε το παράδειγμα των κυβερνήσεων του και την πολυδιάστατή εξωτερική πολιτική που ασκούσε, μετατρέποντας την Ελλάδα σε διεθνή κόμβο συνεργασίας ανάμεσα...

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ