Χατζή Ανδρέας Κριαράς: Από τους πρώτους Φιλικούς ο επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας

Ο κορυφαίος επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας Χατζή Ανδρέας Κριαράς γεννήθηκε το 1765 στην Ανώπολη των Σφακίων. Ηταν γιος του Εμμανουήλ Νομικού ή Κριαρά και της Κατίγκως Βλάχου, αδελφής του εθνομάρτυρα Δασκαλογιάννη.

Συνεχίζοντας την παράδοση των προγόνων του, ασχολήθηκε με τον εμπορικό στόλο της οικογένειάς του και ταξίδεψε ως πλοίαρχος και καραβοκύρης σε όλα τα λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου και στη Μαύρη Θάλασσα κατά την περίοδο 1800-1821. Έτσι, επηρεάστηκε από τα φιλελεύθερα κινήματα της εποχής και γνώρισε από κοντά όλους τους σπουδαίους πατριώτες που αφύπνισαν το σκλαβωμένο έθνος και το οδήγησαν προς την Παλιγγενεσία. Ηταν ένας από τους πρώτους Φιλικούς της Οδησσού και προσωπικός φίλος του Εμμανουήλ Ξάνθου.

Στην Κρήτη η Επανάσταση ξεκίνησε από τα Σφακιά, όπου υπήρχαν τουλάχιστον 20 μυημένοι στη Φιλική Εταιρεία, κυρίως εμποροπλοίαρχοι. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς εξελέγη πρόεδρος της πενταμελούς Επαναστατικής Αρχής, με την ονομασία Καγκελαρία των Σφακίων, ενώ διετέλεσε υπουργός των Εσωτερικών και της Δικαιοσύνης επί Αφεντούλιεφ και Τομπάζη. Το 1830 ο Κριαράς, έχοντας μαζί του τη σημαία της Επανάστασης της Κρήτης, εγκαταστάθηκε στη Σύρο, όπου αρκετοί Σφακιανοί βρήκαν φιλόξενο έδαφος για να επιχειρήσουν μια νέα αρχή. Στη Σύρο διετέλεσε μέλος της Διοικητικής Επιτροπής Κρήτης και αργότερα πρόεδρος της εν Σύρω υπέρ των Κρητών Επιτροπής.

Αφού πρόλαβε να προσφέρει καταφύγιο στον πρόσφυγα Κυριάκο Βενιζέλο (και να γνωρίσει νήπιο τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο) άφησε την τελευταία του πνοή, σε βαθύτατα γηρατειά, στην Ερμούπολη το 1872. Παρότι πέθανε σε ηλικία 107 ετών, ο θάνατός του δεν προήλθε από φυσικά αίτια. Επειδή τον εκνεύριζε αφόρητα το κλειδοκύμβαλο που έπαιζε η νύφη του, παρότι είχε διαμαρτυρηθεί πολλές φορές, πήδηξε από τον εξώστη του σπιτιού του και αυτοκτόνησε. Κηδεύθηκε με δημόσια δαπάνη, ενώ είχε τιμηθεί με το Ανώτατο Αριστείο του Αγώνα του 1821 και με τον Μεγαλόσταυρο του Σωτήρος. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς διέθετε βαθιά γνώση γύρω από τις πολιτικές και διπλωματικές εξελίξεις που επικρατούσαν στην εποχή του. Είναι μνημειώδης η απάντηση που έδωσε στον τότε καθηγητή Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχαήλ Αποστολίδη, που μέσω επιστολής του ζήτησε να συμμετάσχει στην Επανάσταση του 1841, ξεσηκώνοντας τους συνεπαρχιώτες του Σφακιανούς. Αποκαλύπτοντας την απογοήτευση και την πικρία που επικρατούσε στις τάξεις των ξεριζωμένων επαναστατών, ο Κριαράς έγραψε, μεταξύ άλλων:

«Φρονεί η Πανιερότης σου, ότι κατόπιν των τόσων θυσιών και μόχθων ας κατεβάλομεν, οι συνάδελφοί μου εις την Καγκελλαρίαν καί εγώ, κατά την μεγάλην επανάστασιν του Γένους, δεν θα καθίστων πάντα ταύτα δυνατήν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης, ώς έγένετο διά το λοιπόν Βασίλειον; Λέγω ναι, διότι ουδέν παρελείψαμεν νά πράξωμεν και στρατιωτικώς και πολιτικώς, τελικώς δε ημείς είμεθα οι νικηταί καί όχι οι τουρκοαιγύπτιοι. Δυστυχώς όμως η ευθύνη τής εκ νέου δουλώσεως τής Κρήτης βαρύνει τους Ευρωπαίους Κυβερνήτας. Οι ξένοι, Πανιερώτατε, δεν θέλησαν ποτέ, παρ’ όλας τάς θυσίας μας, την απελευθέρωσιν τής Κρήτης.

Είμαι δε εις θέσιν νά σας διαβεβαιώσω ότι με κάθε τρόπον ηναντιούντο εις πάσαν ενέργειαν καί οί Αγγλογάλλοι καί οί Ρώσσοι. (…) Ασυνειδησία των ευρωπαίων πολιτευόμενων, του Ουελιγκτώνος, του Μετερνίχου καί του Αβερδήνου κετεδίκασαν την τάλαιναν Πατρίδα εις την λαιμητόμον, καί ούτω πώς διά τής ευρωπαϊκής ασυνειδησίας κατέπεσεν ο φοβερός ούτος τής ‘Ελλάδος προμαχών τής Μεσογείου, ον μέ τοσαύτας θυσίας εδημιουργήσαμεν μιά δράξ Σφακιανών εν αρχή καί είτα όλοι οί Κρήτες ομού. Τά συμφέροντα τών ξένων δεν θέλουν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης καί σήμερον. Χάριν τών υλικών καί μόνον συμφερόντων τούτων προς τον Σουλτάνον, δεν εδίστασαν νά υπαγάγωσι καί πάλιν την τλήμονα Κρήτην, αγωνισθείσαν ολόκληρον δεκαετίαν σκληρώς υπέρ του δικαίου και τών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εις την πρώτην σκληράν δουλείαν.»

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Νέα ταπείνωση των Τούρκων από το Ισραήλ

Η Τουρκία πήγε να εγκαταστήσει δυνάμεις της στο Ιντλίμπ της Συρίας. Χθες η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία τη βομβάρδισε και την έκανε σαν δρόμο που...

Οι πιο πλούσιοι άνθρωποι του κόσμου

Ο ιερέας που κάθεται απέναντί μου δεν είναι τυχαίος. Ιερουργεί εδώ και 46 ολόκληρα χρόνια στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου στην Καλάνδρα Χαλκιδικής. Χειροτονήθηκε...

Αφωνία Αδωνη για το δημοσίευμα της «δ»

Ο λαλίστατος, ο έχων άποψη για όλους και για όλα, ο άνθρωπος που έχει γίνει μαϊντανός πιάνοντας στασίδι από το πρωί μέχρι το βράδυ...

Συνεχίζει να προκαλεί η Δόμνα: 945 ευρώ τα παπούτσια και το τζιν της!

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, εμφανίστηκε σε καλοκαιρινό βίντεο για να μιλήσει για βιβλία και διακοπές. Μόνο που, πέρα από τις...

… Μας πήρε ο ύπνος, κύριε Τσίπρα!

Η αυγουστιάτικη συνέντευξη του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στον διαδικτυακό ιστότοπο in.gr είχε ορισμένες ενδιαφέρουσες πτυχές, τις οποίες καλό είναι να επισημάνουμε, έστω και...

Ο πρώην πρέσβης της Τουρκίας στη Λιβύη απειλεί την Ελλάδα μέσω… παροιμίας

«Πρέπει να επιπλήττουμε με συμβουλές όσους δεν πείθονται με ήπια πειθώ, και όσοι δεν πείθονται με επιπλήξεις αξίζουν το ραβδί». Με αυτή την ωμή...

Στη Συρία η Τουρκία έβαλε την ουρά στα σκέλια

Tο σχέδιο ανατροπής του Ασαντ ήταν βρετανικής σχεδίασης και είχε ως στόχο την αλλαγή σκυτάλης στην εξουσία της Δαμασκού από τους Αλαουίτες στους σουνίτες...

Αλυτρωτικό παραλήρημα στα σχολικά βιβλία της Αλβανίας!

Με τις ευλογίες Ράμα τα παιδιά μαθαίνουν ότι η Ηπειρος, η Μακεδονία και τα νησιά Κέρκυρα, Παξοί και Αντιπαξοί είναι αλβανικά εδάφη που κατέχει...

Οι μοιραίοι που ‘καναν χρέη

Πέθαναν ο Στέφανος Μάνος (1), ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης (2), πέρυσι ο Κώστας Σημίτης (3), ο Αλέκος Φλαμπουράρης (4) και άλλοι τινές. Αν διαβάσεις τις...

Στο σκαμνί η ΤΕΧΑΝ για το σκάνδαλο με τα σπιτάκια ανακύκλωσης

Ο δικαστικός πόλεμος που ξεσπά ανάμεσα στην Περιφέρεια Αττικής, στον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ) και στην εταιρία ΤΕΧΑΝ δικαιώνει πλήρως την έρευνα...

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Κυριακή 23/08/2026

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ