Εντονη ανησυχία έχει προκαλέσει σε Κύπρο και Ελλάδα η κίνηση δύο οργανισμών της ΕΕ να αναγνωρίσουν τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» καθώς και τα αποτελέσματα του παράνομου και άκυρου τουρκολιβυκού Συμφώνου.
Πρόκειται για το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC), το οποίο αποτελεί τον ερευνητικό οργανισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον Σύμβουλό της για θέματα τεχνολογίας και έρευνας, και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας (European Defence Agency),ο οποίος εποπτεύεται από το Συμβούλιο και η Διοίκησή του αποτελείται από έναν εκπρόσωπο από κάθε Κράτος – Μέλος, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας και της Κύπρου.
Πρόεδρός του είναι η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας Κάγια Κάλλας.
Το γεγονός αυτό ανάγκασε τον Αντιπρόεδρο της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και Επικεφαλή της Ευρωομάδας του ΠΑΣΟΚ, Γιάννη Μανιάτη, να απευθύνει κατεπείγουσα ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ε.Ε. για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας Κάγια Κάλλας.
Με την ερώτηση που κατέθεσε καταγγέλλει τη δημοσίευση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής (JRC) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας, έκθεσης όπου αναφέρεται στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» και αναγνωρίζει σε χάρτη τα αποτελέσματα του παράνομου και άκυρου τουρκολιβυκού Συμφώνου για ΑΟΖ.
Καθώς οι αναφορές αυτές έρχονται σε αντίθεση, με το Διεθνές Δίκαιο, τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και παραβιάζουν κατάφορα τα κυριαρχικά Δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου, ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο που προεδρεύει του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας, να εξηγήσουν πώς επετράπη η δημοσίευση μιας έκθεσης με ανακριβή στοιχεία σε ένα τόσο ευαίσθητο και σοβαρό ζήτημα.
Επιπλέον, ζητά από τους υπευθύνους να διορθωθεί άμεσα η έκθεση και να διασφαλίσουν ότι το λάθος δεν θα επαναληφθεί.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
«Σε έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (Joint Research Centre – JRC) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας σχετικά με την προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών και η οποία δημοσιεύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2025, στη σελίδα 121, υπάρχει αναφορά στις ενεργειακές πηγές που έχουν ανακαλυφθεί στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στο συγκεκριμένο σημείο, το παράνομα κατεχόμενο από την Τουρκία έδαφος της Κύπρου αναφέρεται ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» χωρίς o όρος αυτός να είναι ούτε καν σε εισαγωγικά, ή να είναι εμφανές ότι αναφέρεται στο ψευδοκράτος, που η Τουρκία έχει δημιουργήσει στα κατεχόμενα εδάφη.
Επιπλέον, στον χάρτη υπ. Αριθμό 37 υπάρχει αναφορά τόσο σε διεκδικούμενη ΑΟΖ του ψευδοκράτους, όσο και η πλήρης αποδοχή των συνεπειών του παράνομου και άκυρου σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τουρκολιβυκού συμφώνου για ΑΟΖ.
Έχοντας υπόψη ότι η Έκθεση αυτή παρουσιάζει την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο με ανακριβή τρόπο και αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο, τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τα κυριαρχικά δικαιώματα Κρατών Μελών στην περιοχή, ερωτάται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:
Πως επέτρεψε τη δημοσίευση μιας τέτοιας έκθεσης για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, χωρίς πρώτα να ελέγξει το περιεχόμενό της ως προς τα πραγματικά στοιχεία;
Τι θα κάνει για την άμεση διόρθωσή της;
Πως θα διασφαλίσει ότι δεν θα επαναληφθεί στο μέλλον;»
Τι προβλέπει το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Υπενθυμίζεται ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 2019 στην Κωνσταντινούπολη, ανάμεσα στην Τουρκία και την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης, υπό τον Fayez al-Sarraj.
Σε αυτό καθορίζονται τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, με βάση γεωγραφικές συντεταγμένες, που τέμνουν κάθετα την Ανατολική Μεσόγειο.
Η γραμμή που ορίζει το μνημόνιο ενώνει τις τουρκικές ακτές της Αντάλυας με τις λιβυκές ακτές ανατολικά της Ντέρνας, παρακάμπτοντας πλήρως την ύπαρξη ελληνικών νησιών όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και το Καστελλόριζο.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν αμοιβαία δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων εντός αυτών των «ορίων».
Η Τουρκία χρησιμοποιεί το μνημόνιο αυτό ως νομικό πρόσχημα για να υποστηρίξει ότι έχει «δικαιώματα» ερευνών σε περιοχές νότια της Κρήτης και ανατολικά της Γαύδου.
