Η Αγκυρα τρέμει τη συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. «Στο κόκκινο» οι κυριαρχικές προκλήσεις και οι παραβιάσεις στο Αιγαίο
Η τριμερής σύνοδος κορυφής μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025 στην Ιερουσαλήμ, αποτελεί ένα ακόμη βήμα σε μια σειρά από συναντήσεις που ξεκίνησαν πριν από περίπου μία δεκαετία.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Η σύνοδος έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, με φόντο τον πόλεμο στη Γάζα, τις ενεργειακές εξελίξεις και τις σχέσεις με γειτονικές χώρες, όπως η Τουρκία. Οι συζητήσεις εστίασαν σε θέματα ασφάλειας, ενέργειας και οικονομικής συνεργασίας, ανακλώντας τις κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι τρεις χώρες.
Οι ηγέτες υπέγραψαν μια κοινή διακήρυξη που περιγράφει τα βασικά σημεία της συμφωνίας. Συγκεκριμένα, συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους σε ζητήματα ασφάλειας και άμυνας, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για κοινές προσπάθειες ενάντια σε απειλές όπως η τρομοκρατία και οι υβριδικοί κίνδυνοι. Αυτό περιλαμβάνει ενίσχυση των στρατιωτικών ασκήσεων και ανταλλαγή πληροφοριών, με έμφαση στην προστασία κρίσιμων υποδομών.
Στον τομέα της ενέργειας, επιβεβαιώθηκε η δέσμευση για το έργο Great Sea Interconnector, το υποθαλάσσιο καλώδιο που θα συνδέει τα ηλεκτρικά δίκτυα των τριών χωρών, επιτρέποντας τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από το Ισραήλ μέσω Κύπρου στην Ελλάδα και ενδεχομένως στην Ευρώπη. Η συμφωνία βασίζεται σε προηγούμενες πρωτοβουλίες, όπως ο αγωγός EastMed, αν και το τελευταίο έργο έχει αντιμετωπίσει καθυστερήσεις λόγω τεχνικών και οικονομικών προκλήσεων.
Ιδιαίτερη αξία έχουν οι -γνωστές πλέον- δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού, που ξέρει να μη μασάει τα λόγια του. Ο Νετανιάχου μίλησε στα αγγλικά και είπε όσα οι άλλοι δεν μπορούσαν να πουν. Αυτή είναι η αλήθεια! «Η Μέση Ανατολή και η Ανατολική Μεσόγειος δοκιμάζονται από επιθετικότητα, τρομοκρατία και αστάθεια. Οι χώρες μας κατακτήθηκαν από αυτοκρατορίες στο παρελθόν, αλλά κατακτήσαμε την ανεξαρτησία μας. Σε όσους φαντασιώνονται ότι μπορούν να επανιδρύσουν αυτοκρατορίες και να επιβάλουν την κυριαρχία τους στα εδάφη μας λέω: ξεχάστε το. Δεν θα συμβεί. Μην το διανοηθείτε καν.
Είμαστε προσηλωμένοι και ικανοί να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, και η συνεργασία μας ενισχύει περαιτέρω αυτή την ικανότητα. Μαζί φέρνουμε σταθερότητα μέσω ισχύος, ευημερία μέσω ισχύος και, το σημαντικότερο, ειρήνη μέσω ισχύος. Δεν επιδιώκουμε σύγκρουση με κανέναν – επιδιώκουμε σταθερότητα και ειρήνη. Ελπίζουμε ότι η συμμαχία μας δεν θα δοκιμαστεί. Σήμερα συμφωνήσαμε να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας σε θέματα ασφάλειας και άμυνας.
Η συνεργασία αυτή έχει ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα και θα συνεχίσει να το κάνει. Με τη βοήθεια του Θεού, θα φέρουμε ένα πιο φωτεινό και ασφαλές μέλλον για τα έθνη μας και για ολόκληρη την περιοχή» ανέφερε ο Μ. Νετανιάχου ως λογικός ηγέτης, όχι ως υπάλληλος του woke πολιτισμού των δικών μας…
Συνεργασια
Οι τρεις χώρες δεσμεύτηκαν να συνεργαστούν σε τεχνολογίες αιχμής, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και η κυβερνοασφάλεια, με το Ισραήλ να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο λόγω της προηγμένης τεχνογνωσίας του. Στο ανθρωπιστικό επίπεδο, αναγνωρίστηκε η συμβολή Ελλάδας και Κύπρου στις προσπάθειες βοήθειας στη Γάζα, μέσω διαδρόμων όπως ο Amalthea, και συμφωνήθηκε η συνέχιση τέτοιων πρωτοβουλιών για την ανακούφιση του παλαιστινιακού πληθυσμού.
Η συνεργασία προσφέρει συγκεκριμένα οφέλη σε κάθε χώρα, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Για την Ελλάδα ενισχύει την ενεργειακή της ασφάλεια, μειώνοντας την εξάρτηση από εισαγωγές από τρίτες χώρες και ανοίγοντας δρόμους για εξαγωγές ενέργειας προς την Ευρώπη. Η Κύπρος, ως ενδιάμεσος κρίκος, βελτιώνει τη γεωπολιτική της θέση, προσελκύοντας επενδύσεις σε υποδομές και ενισχύοντας την οικονομία της, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό και τις υπηρεσίες.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, αποκτά αξιόπιστους εταίρους σε μια περιοχή όπου αντιμετωπίζει απομόνωση λόγω των συγκρούσεων με γειτονικές αραβικές χώρες και το Ιράν. Συνολικά, η τριμερής λειτουργεί ως μηχανισμός σταθεροποίησης στην Ανατολική Μεσόγειο, προωθώντας την ειρήνη μέσω οικονομικών δεσμών και κοινών συμφερόντων. Σε οικονομικό επίπεδο, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του εμπορίου, με το Ισραήλ να εξάγει τεχνολογία, και τις Ελλάδα – Κύπρο να προσφέρουν πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αγορές. Επιπλέον, ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικούς κινδύνους, όπως φυσικές καταστροφές ή κυβερνοεπιθέσεις, μέσω κοινών πρωτοκόλλων.
Η Τουρκία είδε αυτή τη σύνοδο με σκεπτικισμό και εχθρότητα. Τα τουρκικά ΜΜΕ και επίσημες δηλώσεις χαρακτήρισαν την τριμερή «συμμαχία του κακού» ή «αντιτουρκικό μέτωπο», υποστηρίζοντας ότι υπονομεύει τα εθνικά συμφέροντα της Αγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αγκυρα θεωρεί ότι η συνεργασία αυτή διασπά την έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας», της τουρκικής γεωπολιτικής αντίληψης που διεκδικεί εκτεταμένες θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που αμφισβητούνται από Ελλάδα και Κύπρο.
Η «Γαλάζια Πατρίδα», όπως την προβάλλει η τουρκική ηγεσία, περιλαμβάνει δικαιώματα σε υδρογονάνθρακες και ναυτικές οδούς που συγκρούονται με τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) των άλλων χωρών. Η τριμερής, με έμφαση σε ενεργειακά έργα, όπως το Great Sea Interconnector, θεωρείται από την Τουρκία προσπάθεια αποκλεισμού της από τα ενεργειακά αποθέματα της περιοχής, ενισχύοντας την απομόνωσή της.
Επίσημες τουρκικές ανακοινώσεις αμφισβήτησαν ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου σε αέρα και θάλασσα, ενώ οι παραβιάσεις στο Αιγαίο αυξήθηκαν την ημέρα της συνόδου, δείχνοντας ένταση. Οι Τούρκοι αναλυτές φοβούνται ότι αυτή η συμμαχία ενισχύει το Ισραήλ στρατιωτικά, ειδικά με συστήματα όπως τα ισραηλινά αντιαεροπορικά στην Κύπρο, και δημιουργεί ένα «τείχος» κατά της τουρκικής επιρροής.
Τα οφέλη που τρομάζουν τους γείτονες
Πέρα από τα προφανή, η τριμερής προσφέρει και άλλα πλεονεκτήματα που αξίζει να εξεταστούν. Σε γεωπολιτικό επίπεδο, λειτουργεί ως αντίβαρο σε περιφερειακές δυνάμεις, όπως το Ιράν και η Τουρκία, προωθώντας μια πιο ισορροπημένη κατανομή ισχύος. Για παράδειγμα, η συνεργασία σε θέματα πληροφοριών μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της εξάπλωσης εξτρεμιστικών ομάδων ή της λαθραίας διακίνησης όπλων.
Οικονομικά, ανοίγει ευκαιρίες για κοινές επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, όπως ηλιακή και αιολική, εκμεταλλευόμενες το κλίμα της Μεσογείου. Το Ισραήλ, με τη start-up οικονομία του, μπορεί να μεταφέρει γνώση σε Ελλάδα και Κύπρο, ενισχύοντας τομείς όπως η αγροτεχνολογία και η Υγεία. Επιπλέον, η τριμερής ενισχύει τη διπλωματική θέση των χωρών στην Ε.Ε. και στα Ηνωμένα Εθνη, καθώς η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να προωθήσουν κοινές θέσεις για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, ενώ το Ισραήλ κερδίζει υποστήριξη σε διεθνή fora.
Τελικά, η στενή σχέση με το Ισραήλ και η τριμερής σύνοδος με την Κύπρο αποτυπώνουν μια πραγματικότητα όπου οι γεωπολιτικές συμμαχίες σχηματίζονται βάσει κοινών συμφερόντων. Προσφέρει εργαλεία για σταθερότητα και ανάπτυξη, αλλά προκαλεί αντιδράσεις στην Τουρκία, που βλέπει απειλή στα δικά της σχέδια. Αυτό ακριβώς θέλουμε.