Ερχεται από το Ισραήλ οικονομική προσφορά για το πρόγραμμα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας
- Του Περικλή Ζορζοβίλη
Στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας προχωρά η Ελλάδα λόγω της εξέλιξης της απειλής από τη γειτονική Τουρκία, η οποία μόνο αμελητέα και θεωρητική δεν είναι. Η Ελλάδα περιμένει την υποβολή από το Ισραήλ οικονομικής προσφοράς για το πρόγραμμα προμήθειας συστημάτων αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.
Η υλοποίησή του θα αποτελέσει τον δεύτερο, στη διάρκεια των τελευταίων περίπου 25 ετών, εκτεταμένο εκσυγχρονισμό της ελληνικής αρχιτεκτονικής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας. Την περίοδο 1998-2004, στον απόηχο της κρίσης των Ιμίων, για τον ίδιο σκοπό είχαν δαπανηθεί περί τα 2,5 δισ. ευρώ.
Για να γίνει αντιληπτή η ανάγκη για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής αρχιτεκτονικής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας αρκεί να παραθέσουμε τι ακριβώς υπάρχει απέναντι και δυνητικά αποτελεί απειλή για τη χώρα μας.
Μαχητικά 4ης και 5ης γενιάς χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth), ελικόπτερα, εκτοξευόμενα από μεγάλη απόσταση κατευθυνόμενα βλήματα αέρος-εδάφους (περιλαμβανομένων βλημάτων αντι-ραντάρ για την καταστολή της εχθρικής αεράμυνας – SEAD: Suppression of Enemy Air Defence), κατευθυνόμενες και ανεμοπορούσες (gliding) βόμβες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (ΜΕΑ) όλων των μεγεθών, μεμονωμένα ή σε σμήνη, περιπλανόμενα πυρομαχικά (loitering munitions), τακτικά βαλλιστικά βλήματα (TBM: Tactical Ballistic Missile), τακτικά αεροδυναμικά βλήματα, όπως τα πλεύσης (cruise), υπερηχητικά και πολυηχητικά (ταχύτητας πολλαπλάσιας του ήχου), που πλέον καθιστούν εφικτή την προσβολή ακριβείας στόχων σε μεγάλο βάθος και με τη συνδυαστική χρήση τους την επίτευξη πρωτοφανούς κορεσμού της εχθρικής αεράμυνας.
Επισημαίνεται ότι η Τουρκία επενδύει συστηματικά στην εγχώρια ανάπτυξη πολλών από τις ανωτέρω δυνατότητες με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τα βαλλιστικά βλήματα (υπενθυμίζεται η δοκιμή το 2022 του μικρού βεληνεκούς TAYFUN) και τα ΜΕΑ όλων των κατηγοριών. Επίσης, πιεστικό παράγοντα αποτελεί και η διακοπή της υποστήριξης των ρωσικής προέλευσης συστημάτων που σήμερα βρίσκονται σε υπηρεσία, λόγω της διάρρηξης των σχέσεων με τη Ρωσία, εξαιτίας της εισβολής στην Ουκρανία.
Το αίτημα για την υποβολή οικονομικής προσφοράς θα αποσταλεί από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Επενδύσεων και Εξοπλισμών του υπουργείου Εθνικής Αμυνας (ΥΠΕΘΑ/ΓΔΑΕΕ) στη Διεύθυνση Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας (SIBAT) του υπουργείου Αμυνας του Ισραήλ, αφού η ελληνική κυβέρνηση έχει αποφασίσει την υλοποίηση της προμήθειας με διακρατική συμφωνία, μέσω της ανάθεσης σύμβασης πληρεξουσίου (mandate contract).
Δηλαδή, το ΥΠΕΘΑ, έχοντας ήδη προεπιλέξει τους τύπους (οι ποσότητες θα εξαρτηθούν από το κόστος) των συστημάτων που θα προμηθευτεί, εξουσιοδοτεί το υπουργείο Αμυνας του Ισραήλ να διαπραγματευτεί με τις κατασκευάστριες εταιρίες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις πηγών με γνώση των τεκταινομένων, για την υλοποίηση του προγράμματος η Ελλάδα αναμένεται να διαθέσει ποσό μεταξύ 2,8 δισ. έως 3,06 δισ. ευρώ, που είναι και η οροφή των πιστώσεων που έχουν προβλεφθεί στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) 2024-2035. Κατά τις ίδιες πηγές, η ελληνική απαίτηση περιλαμβάνει τα εξής συστήματα και υπηρεσίες:
–10 πυροβολαρχίες του συστήματος SRYDER AiO, κατασκευής της ισραηλινής κρατικής εταιρίας Rafael Advanced Defense Systems Ltd. Στην τυπική της μορφή η πυροβολαρχία αποτελείται από τρεις αυτοκινούμενους εκτοξευτές – αυτόνομες μονάδες πυρός (συνολικά 30 μονάδες πυρός). Η έκδοση AiO (All-Ιn-One) βάλλει βλήματα Python-5 SR, I-Derby SR και I-Derby ER, με αντίστοιχα μέγιστα βεληνεκή 15 χλμ., 20 χλμ. και 40 χλμ. και μέγιστα υψόμετρα αναχαίτισης 6 χλμ., 9 χλμ. και 12 χλμ. Εκτιμάται ότι θα αντικαταστήσουν τα ρωσικής προέλευσης 21 συστήματα TOR-M1 (βεληνεκές 12 χλμ., ύψος αναχαίτισης 10 μέτρα έως 6 χλμ.) και 39 συστήματα OSA-AK/AKM (βεληνεκές 12 χλμ., ύψος αναχαίτισης 100 μέτρα έως 5 χλμ.), που συγκροτούν συνολικά 11 πυροβολαρχίες (πέντε TOR-M1 και έξι OSA-AK/AKM) στις Περιοχές Ευθύνης (ΠΕ) του Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοίκησης Θράκης (ΑΣΔΙΘ, πρώην Δ’ Σώμα Στρατού) «ΘΡΑΚΗ» και της Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης Αιγαίου και Ανατολικής Μεσογείου (ΑΣΔΑΑΜ, πρώην Ανωτάτη Στρατιωτική Εσωτερικού Νήσων – ΑΣΔΕΝ) «ΑΙΓΕΑΣ». Το ενδεικτικό κόστος ανά πυροβολαρχία τυπικής σύνθεσης, με βάση τις επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου Αμυνας της Σλοβακίας για τα αποτελέσματα της διαγωνιστικής διαδικασίας που διεξήγαγε, ανέρχεται σε 149.534.880 (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
–2 πυροβολαρχίες David’s Sling, που από κοινού έχουν αναπτύξει η Rafael με την αμερικανική Raytheon Missiles & Defense του ομίλου RTX, για να αντικαταστήσει σε ισραηλινή υπηρεσία τα Improved HAWK και τα Patriot. Στην τυπική της μορφή κάθε πυροβολαρχία αποτελείται από τέσσερις εκτοξευτές (έκαστος με 12 κελιά εκτόξευσης για ισάριθμα βλήματα Stunner), ραντάρ EL/M-2084 MMR κατασκευής Elta, και κέντρο διαχείρισης μάχης (BMC: Battle Management Center) με την «Golden Almond» («χρυσό αμύγδαλο») που έχει αναπτυχθεί από την Elisra, θυγατρική της Elbit Systems. Το David’s Sling έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση μαχητικών, ΜΕΑ, τακτικών βαλλιστικών και αεροδυναμικών βλημάτων και ρουκετών μέσου – μακρού βεληνεκούς σε αποστάσεις 40 έως 300 χλμ. Ενδειξη για το κόστος του συστήματος προσφέρει η ανάθεση σύμβασης ύψους 317 εκατ. ευρώ (άνευ ΦΠΑ) από τη Φινλανδία τον Απρίλιο του 2023 για την προμήθεια μίας πυροβολαρχίας τυπικής διαμόρφωσης με δικαίωμα προαίρεσης επιπλέον 213 εκατ. ευρώ (άνευ ΦΠΑ). Εκτιμάται ότι σε ελληνική υπηρεσία θα αντικαταστήσει τις δύο πυροβολαρχίες του ρωσικής προέλευσης συστήματος S-300PMU1.
–5 πυροβολαρχίες BARAK MX, κατασκευής της ισραηλινής κρατικής εταιρίας IAI (Israel Aerospace Industries). Στην τυπική της διαμόρφωση κάθε πυροβολαρχία αποτελείται από τρεις εκτοξευτές (έκαστος με οκτώ κελιά εκτόξευσης), Κέντρο Διαχείρισης Μάχης (BMC: Battle Management Center), ραντάρ EL/M-2084 MMR και από τον ίδιο εκτοξευτή βάλλει βλήματα τριών εκδόσεων: BARAK MR (Medium Range: μέσου βεληνεκούς), BARAK LR (Long Range: μακρού βεληνεκούς) και BARAK ER (Extended Range: εκτεταμένου βεληνεκούς), με αντίστοιχα μέγιστα βεληνεκή 35 χλμ., 70 χλμ. και 150 χλμ. και μέγιστα υψόμετρα αναχαίτισης 20 χλμ., 20 χλμ. και 30 χλμ. Εκτιμάται ότι σε ελληνική υπηρεσία θα αντικαταστήσουν τις συνολικά επτά πυροβολαρχίες του συστήματος Improved HAWK PHASE III (μέγιστο βεληνεκές 42 χλμ. και μέγιστο ύψος αναχαίτισης 20 χλμ.) που είναι κατανεμημένες στις 180 και 181 Μοίρες Κατευθυνόμενων Βλημάτων – ΜΚΒ που είναι αναπτυγμένες σε Αττική και Θεσσαλονίκη αντίστοιχα. Το ενδεικτικό κόστος ανά πυροβολαρχία τυπικής σύνθεσης, με βάση τα ανακοινωθέντα από το υπουργείο Αμυνας της Σλοβακίας, όπου επικράτησε έναντι των ανταγωνιστών του (συμπεριλαμβανομένου του SPYDER) ανέρχεται σε 149.534.880 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
–5 κινητά ραντάρ EL/M-2084 MMR, κατασκευής της ELTA, θυγατρικής του ομίλου IAI, για τον εκσυγχρονισμό του Συστήματος Αεροπορικού Ελέγχου (ΣΑΕ) της Πολεμικής Αεροπορίας και συγκεκριμένα την αντικατάσταση των κινητών σταθμών ραντάρ Siemens MPDR-90E των Σταθμών Αναφοράς (ΣΑ), στις ΠΕ των ΑΣΔΙΘ και ΑΣΔΑΑΜ. Πρόκειται για επιπρόσθετα των προαναφερθέντων ραντάρ, πλήρως ψηφιακά, πολλαπλών λειτουργιών και φασικών στοιχειοκεραιών (Phased Array) με δυνατότητα παρακολούθησης 1.200 στόχων σε εμβέλεια έως και 475 χλμ. ή στην περίπτωση όπλων 200 στόχων σε εμβέλεια έως και 100 χλμ.
–Το σύστημα διοίκησης, ελέγχου, επικοινωνιών, υπολογιστών και πληροφοριών (C4I: Command, Control, Communications, Computer and Intelligence) MIC4AD, κατασκευής της Rafael MIC4AD. Κατά την κατασκευάστρια, είναι σπονδυλωτής αρχιτεκτονικής σύστημα που έχει αναπτυχθεί για διοίκηση και έλεγχο επιχειρήσεων αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας σε περιβάλλοντα κορεσμένα από απειλές. Δημιουργεί μια Εθνική Αεροπορική Εικόνα συνδέοντας πόρους εκτός σύνδεσης (offline) και δεδομένα σε πραγματικό χρόνο με το σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και το σύστημα σχεδιασμού αποστολών (MPS: Mission Planning System) παρέχοντας αξιολόγηση απειλών, ταξινόμηση στόχων, σχέδιο αναχαίτισης, έλεγχο εκτόξευσης όπλων και βέλτιστης κατανομής των αποστολών βολής.
–Υπηρεσίες Εν-Συνεχεία-Υποστήριξης (Ε-Σ-Υ) των προς προμήθεια συστημάτων για διάστημα 10 ετών.