Ο «Σχεδιασμός Έκτακτης Ανάγκης» του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας
Με τη φωτιά για τα ίδια τα κατοχυρωμένα δικαιώματα της Ελλάδας στον εναέριο χώρο της «παίζει» η ανικανότητα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας με το πρόσφατο μπλακάουτ που έκλεισε το FIR, όπως και η αδυναμία της πολιτικής ηγεσίας να διαχειριστεί την κρίση.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Οπως αποκαλύπτει σήμερα η «δημοκρατία», υπάρχει ξεκάθαρη πρόβλεψη στον «Σχεδιασμό Εκτακτης Ανάγκης» του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) για την ανάληψη από τον ίδιο τον οργανισμό του εναέριου χώρου όποιου κράτους αδυνατεί να τον ελέγξει και την παραχώρησή του σε άλλο γειτονικό κράτος.
Κάτι εξόχως ανησυχητικό από τη στιγμή που κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα υπάρχει ανάλογο μπλακάουτ (ή και περισσότερα από ένα) τις επόμενες εβδομάδες και μήνες. Το θέμα σχετικά με τον κώδωνα κινδύνου για το FIR Αθηνών ανακίνησε προχθές ο Ευάγγελος Βενιζέλος, επικαλούμενος διεθνείς συνθήκες αλλά και όσα συνέβησαν με την αυθαίρετη ΝΟΤΑΜ της Τουρκίας το 1974. Ηταν τότε που η Ελλάδα κήρυξε το Αιγαίο «επικίνδυνη περιοχή» με τη ΝΟΤΑΜ 1157.
Σήμερα φέρνουμε στο φως όλα τα κρίσιμα εδάφια του κανονισμού του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας, με πιο σημαντικό όλων το εξής: «Ο ICAO θα λαμβάνει και θα συντονίζει κατάλληλα μέτρα έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση διακοπής των υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας και των συναφών υποστηρικτικών υπηρεσιών που επηρεάζουν τις διεθνείς αεροπορικές δραστηριότητες που παρέχονται από ένα Κράτος όπου, για κάποιο λόγο, οι (εγχώριες) Αρχές δεν μπορούν να εκπληρώσουν επαρκώς την ευθύνη που αναφέρεται στο 3.1».
Και συνεχίζει: «Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ICAO θα εργάζεται σε συντονισμό με τα Κράτη που είναι υπεύθυνα για τον εναέριο χώρο δίπλα σε αυτόν που επηρεάζεται από τη διακοπή και σε στενή διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους διεθνείς οργανισμούς. Ο ICAO θα λαμβάνει επίσης και θα συντονίζει κατάλληλα μέτρα έκτακτης ανάγκης κατόπιν αιτήματος των Κρατών». Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας, «σε περιπτώσεις όπου το σχέδιο έκτακτης ανάγκης θα αποκλίνει προσωρινά από το εγκεκριμένο περιφερειακό σχέδιο αεροναυτιλίας, οι εν λόγω αποκλίσεις εγκρίνονται, όπως απαιτείται, από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου του ICAO εκ μέρους του Συμβουλίου».
Το καταστατικό
Με λίγα λόγια, αν μια χώρα αποδειχθεί ανίκανη να διαχειριστεί τον εναέριο χώρο της σε μια έκτακτη ανάγκη, τότε αναλαμβάνει δράση ο παγκόσμιος οργανισμός (ICAO), ο οποίος βάσει του διεθνούς καταστατικού και των κανονισμών παίρνει την κατάσταση στα χέρια του και συνεργάζεται με τις κοντινές χώρες, όπως π.χ. η Τουρκία, η Ιταλία, η Βουλγαρία κ.ά., προκειμένου να τους δώσει τις αρμοδιότητες του κράτους που «δεν μπορεί να εκπληρώσει επαρκώς την ευθύνη του».
Κι αυτό για όσο διάστημα χρειαστεί. Ακριβώς επειδή όπως, επίσης προβλέπεται, ρητώς «η ευθύνη για την κατάλληλη δράση έκτακτης ανάγκης όσον αφορά τον εναέριο χώρο πάνω από την ανοιχτή θάλασσα εξακολουθεί να βαρύνει το κράτος που είναι συνήθως υπεύθυνο για την παροχή των υπηρεσιών έως ότου, και εκτός εάν, η ευθύνη αυτή ανατεθεί προσωρινά από τον ICAO σε άλλο Κράτος ή Κράτη».
Η «δ» επικοινώνησε χθες με τον υποπτέραρχο εν αποστρατεία Δημήτρη Παντελάτο που υπερασπιζόταν επί σειρά ετών τον ελληνικό εναέριο χώρο ως πιλότος και ως διοικητής της 22ας Μοίρας Patriot στη Σκύρο. Το ρωτήσαμε αν τον ανησύχησαν οι τελευταίες εξελίξεις με το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών:
«Φυσικά και ανησύχησα. Αν δεν μπορείς να επικοινωνήσεις με το κοντρόλ, είναι μεγάλο πρόβλημα. Ηταν, όπως πληροφορηθήκαμε, ένας βόμβος διαπεραστικός, που κάλυπτε όλες τις συχνότητες. Η προσωπική μου άποψη είναι να εξεταστεί το θέμα του τηλεπικοινωνιακού παρόχου. Διότι αποδείχθηκε ότι το ελληνικό κράτος δεν είχε τον έλεγχο. Πριν φτάσουμε στο σημείο να μιλήσουμε για ζητήματα που αφορούν την εθνική κυριαρχία, υπάρχουν πρώτα τα στοιχεία εκείνα που διασφαλίζουν την εθνική κυριαρχία. Για να είμαστε συνεπείς με θέματα των οποίων έχουμε την ευθύνη, πρέπει να διατηρούμε τον έλεγχο όσων οργανισμών είναι υπεύθυνοι στο τεχνικό κομμάτι, όπως του κεντρικού τηλεπικοινωνιακού παρόχου».
Προβληματισμός
Ο υποπτέραρχος δεν κρύβει και τον βασικό προβληματισμό του για το αν εμφανιζόμαστε ως μη δυνάμενοι να υποστηρίζουμε τον χώρο του οποίου την ευθύνη έχουμε: «Πρέπει αυτό το δικαίωμα να συνεχίζουμε να το κρατάμε με νύχια και δόντια και να πράττουμε όσα λένε οι νόμοι και οι συμβάσεις».
Να σημειωθεί ότι η Ολγα Τόκη, αντιπρόεδρος της Ενωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, δήλωσε προχθές στα ΜΜΕ ότι «από το “θα βάλω το (σ.σ.: νέο) σύστημα” έως το να λειτουργήσει χρειάζονται τρία χρόνια», προειδοποιώντας ουσιαστικά, σύμφωνα με όσα είδαν το φως της δημοσιότητας, ότι για τουλάχιστον μια τριετία θα υπάρχει ο κίνδυνος και γι’ άλλο (ή και για άλλα;) κραχ στο FIR Αθηνών. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι, όπως όλοι έχουν αντιληφθεί πια, με την ανικανότητα της ΥΠΑ και τον διεθνή διασυρμό της χώρας πριν από λίγα 24ωρα κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει νέα μπλακάουτ. Με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται…
Συνεχίζει να προκαλεί ο Δήμας: «Δεν υπήρξε ζήτημα ασφάλειας»!
Προκλητικά κατώτερος των περιστάσεων εμφανίστηκε ο αρμόδιος υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας σχετικά με το πρόσφατο πρωτοφανές black out που επηρέασε τη λειτουργία αεροδρομίων και το FIR Αθηνών, τη στιγμή που δεν έχει αποσαφηνιστεί καν τι ακριβώς προκάλεσε το τρομακτικό περιστατικό. Μιλώντας στα «Παραπολιτικά», ο κ. Δήμας, αντί για σαφή απολογισμό ευθυνών και απαντήσεις για το πολύωρο αλαλούμ, αλλά και την αδιαφορία στις αλλεπάλληλες προειδοποιήσεις των εργαζομένων στην εναέρια κυκλοφορία σχετικά με τα απαρχαιωμένα συστήματα, επέλεξε να υποβαθμίσει το περιστατικό, διαβεβαιώνοντας συνεχώς ότι «δεν υπήρξε και δεν υπάρχει θέμα ασφάλειας».
«Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν υπήρξε ζήτημα ασφάλειας, ακολουθήθηκαν όλα τα πρωτόκολλα» υποστήριξε αρχικά ο υφυπουργός, ενώ πρόσθεσε ότι «έδωσα εντολή για την ΕΔΕ και φτιάξαμε μια επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν αρμόδιοι, αλλά και ξένοι εμπειρογνώμονες», παραδεχόμενος ότι ακόμη δεν είναι γνωστό τι προκάλεσε το χάος. «Αναμένεται πόρισμα που δεν θα μπορεί να αμφισβητηθεί» υποσχέθηκε ο κ. Δήμας, την ώρα που οι πτήσεις συνεχίζονται και κανείς δεν μπορεί να διαβεβαιώσει αν στο άμεσο μέλλον συμβεί κάτι αντίστοιχο.
Η αντίφαση στα αμήχανα λεγόμενα του ο κ. Δήμα κορυφώθηκε όταν αναγνώρισε μεν το συμβάν ως «σοβαρό», όπως και ότι τα συστήματα αεροναυτιλίας είναι «απαρχαιωμένα», αλλά ταυτόχρονα ανέφερε ότι «πραγματοποιούνταν πτήσεις κανονικά, δεν υπήρξε θέμα ασφάλειας, αλλά χωρητικότητας, δηλαδή πόσες πτήσεις μπορούν να εξυπηρετήσουν». «Το αεροδρόμιο του Μονάχου μπορεί να εξυπηρετεί πολύ περισσότερες πτήσεις από το “Ελ. Βενιζέλος”, λόγω της χωρητικότητας» κατέληξε, προχωρώντας σε ατυχείς συγκρίσεις και συσχετίσεις επικοινωνιακού χαρακτήρα.