Δεν επισημαίνεται πουθενά πως οι νέες διατάξεις δεν αφορούν τα έργα τέχνης που ήδη προστατεύονται
Ακόμη πιο επικίνδυνες διαστάσεις αποκαλύπτεται ότι μπορεί να έχουν οι ποινικές διατάξεις που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, το οποίο ψηφίστηκε χθες από την Ολομέλεια της Βουλής.
- Από τη Μαρία Παναγιώτου
Η «δημοκρατία» είχε αποκαλύψει σε προηγούμενο ρεπορτάζ της πως, αν και το υπουργείο έφερε προς ψήφιση τις σχετικές διατάξεις με την αιτιολογία ότι θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα αδικήματα όπως αυτό της πλαστογραφίας και της απάτης, όταν αφορούν έργα τέχνης, τελικά με τις διατάξεις αυτές αφενός μειώνονται οι ποινές φυλάκισης, αφετέρου κάποιοι μπορεί και να διαφύγουν των ποινικών συνεπειών λόγω της ασάφειας που τις χαρακτηρίζει.
Από τη χθεσινή συνεδρίαση της Βουλής αλλά και από σχετικές με το θέμα πηγές, με τις οποίες ήρθε σε επαφή η «δημοκρατία», αποκαλύφθηκε λοιπόν πως αυτή η ασάφεια μπορεί να έχει ακόμη πιο σοβαρές συνέπειες. Τόσο γιατί στο νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνεται ο επιθετικός προσδιορισμός «σύγχρονα», στα σημεία όπου γίνεται αναφορά σε έργα τέχνης, όσο και επειδή η ποινική αντιμετώπιση αποσυνδέεται ολοκληρωτικά από τον νόμο 3028/2002, που αφορά την προστασία αρχαιοτήτων και εν γένει πολιτιστικής κληρονομιάς. Ετσι, μπορεί να ισχύσουν οι ηπιότερες διατάξεις της κυρίας Μενδώνη ακόμα και για μεταβυζαντινά έργα, για παράδειγμα, ή για χριστιανικές ορθόδοξες εικόνες. Για πολλούς θησαυρούς, δηλαδή, της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Συγκεκριμένα, όπως επισήμαναν οι προαναφερόμενες πηγές στη «δημοκρατία», είναι επικίνδυνο -ίσως ακόμα και ύποπτο- το γεγονός πως στις διατάξεις της κυρίας Μενδώνη δεν αναφέρεται η σχέση του, τα όριά του και η αλληλεπίδρασή του με τον αρχαιολογικό νόμο. Πως ενώ, δηλαδή, δεν υπάρχει η λέξη «σύγχρονα» δίπλα στα έργα τέχνης, δεν επισημαίνεται παράλληλα πως οι νέες διατάξεις δεν αφορούν τα έργα που προστατεύονται με βάση την αρχαιολογική νομοθεσία.
Να υπενθυμίσουμε πως, σύμφωνα με όσα είχαμε αναφέρει στο χθεσινό ρεπορτάζ μας, σωρευτικά, με βάση τον Ποινικό Κώδικα η συρροή για κάποια από αυτά τα αδικήματα που περιλαμβάνονται στις διατάξεις της κυρίας Μενδώνη αντιμετωπίζονταν μέχρι χθες με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 15 έτη, ενώ με τις νέες διατάξεις η ποινή δεν θα ξεπερνάει τα 10 έτη. Φυσικά και ο αρχαιολογικός νόμος είναι αναλογικά πολύ πιο αυστηρός. Επιπλέον, στις διατάξεις της κυρίας Μενδώνη δεν εφαρμόζεται η αρχή της επικουρικότητας. Δεν αναφέρεται, δηλαδή, πως σε περίπτωση πρόβλεψης αυστηρότερων ποινών θα ισχύουν οι αυστηρότερες είτε αυτές περιλαμβάνονται στον Ποινικό Κώδικα είτε στη νομοθεσία περί προστασίας πολιτιστικών αγαθών.
Η πλαστογραφία
Εξίσου κόλαφος για τις συγκεκριμένες διατάξεις ήταν και το υπόμνημα της Ενωσης Ελλήνων Ποινικολόγων, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή και έχει στην κατοχή της η «δημοκρατία». Σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι νομικοί επιστήμονες, οι διατάξεις της κυρίας Μενδώνη αποτελούν ένα «αμάλγαμα ετερόκλητων στοιχείων των ειδικών υποστάσεων των άρθρων 216 και 386 ΠΚ χωρίς δογματική συνοχή».
Οι ποινικολόγοι επισημαίνουν ακόμη ότι «τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ελβετία ομοίως δεν απαντά ειδική αυτοτελής νομοθετική ρύθμιση και η σχετική συμπεριφορά κολάζεται με τις ποινές περί πλαστογραφίας, απάτης και αποδοχής προϊόντος εγκλήματος διατάξεις». Αναφέρουν, τέλος, ότι η επιλογή του όρου «παραποίηση», όπως είχαμε επισημάνει κι εμείς, ακόμα «κι αν απαντά στην ιστορία της τέχνης, δεν ενδείκνυται για το Ποινικό Δίκαιο». Είναι δηλαδή τόσο ασαφής που μπορεί να κάνει στις δικαστικές αίθουσες, δύσκολη την απόδειξη των ποινικών αδικημάτων.