Ακόμα και οι θετικές προτάσεις της «ατζέντας Ντράγκι», μήπως και σταθεί όρθια η Ευρώπη, συναντούν την αδιαφορία ή και την άρνηση της Γερμανίας, με τους δορυφόρους της αλλά και τη Φον ντερ Λάιεν
- Βασίλης Γαλούπης
Στην καρδιά της κρίσης, όταν ο Μάριο Ντράγκι ήταν πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, απέκτησε τη φήμη του ανθρώπου που έσωσε το ευρώ. Εκτοτε ο Ντράγκι λειτουργεί σαν το ξυπνητήρι της Ε.Ε. στα οικονομικά θέματα, χτυπώντας καμπανάκια και προτείνοντας ιδέες για το άλυτο πρόβλημα, δηλαδή πώς να γίνει η Ευρώπη πλουσιότερη.
Οι ιδέες που κατεβάζει είναι μπόλικες, αλλά όχι πάντα εύκολο να τις κατηγοριοποιήσεις. Κατά καιρούς έχει προτείνει πράγματα επωφελή και τολμηρά μέχρι πιο αμφιλεγόμενα, όπως όταν πριν από μια εβδομάδα είπε ότι πρέπει να γίνουμε μια ενιαία ομοσπονδία κρατών. Σχέδιο που μπορεί να δούλευε ομαλά για μια πολυεθνική, αλλά όχι για 27 ξεχωριστές χώρες με διαφορετικά συμφέροντα κι ιστορίες.
Προχθές, όμως, ο Μάριο Ντράγκι δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει διπλάσια απ’ όσα έκανε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλιώς η παρακμή δεν πρόκειται να αναστραφεί. Από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε., με θέμα την ανταγωνιστικότητα και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, που πραγματοποιήθηκε στο κάστρο Alden Biesen στο Βέλγιο, ο Ντράγκι είπε: «Η Ευρώπη χρειάζεται επιπλέον επενδύσεις 800 δισ. τον χρόνο για να μπορέσει να ανταγωνιστεί ΗΠΑ και Κίνα».
Μαζί με τον Ιταλό συμφώνησε και ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν, που ανέβασε κι άλλο το ποσό. Η Ε.Ε. χρειάζεται 1,2 τρισ. ευρώ ετησίως θεωρεί ο Γάλλος πρόεδρος και ζητάει νέα έκδοση κοινού χρέους για την κάλυψη μέρους αυτού του ποσού.
Το πρόβλημα με τις προτάσεις Ντράγκι είναι ότι οι Βρυξέλλες εφαρμόζουν μόνο τις πιο εύκολες ή δεν τις εφαρμόζουν καθόλου, ειδικά όταν απαιτείται έκδοση κοινού χρέους, πράγμα στο οποίο στυλώνει τα πόδια η Γερμανία, άρα και η Φον ντερ Λάιεν.
Ο «συναγερμός» από τον Ντράγκι δεν είναι καινούργιος. Πρωτοδιατύπωσε την εκτίμησή του για άμεσες ανάγκες 800 δισ. ετησίως σε ένα έγγραφο 400 σελίδων που παρουσίασε τον Σεπτέμβριο 2024. Του είχε ανατεθεί να εξηγήσει τους λόγους για την αναιμική ανάπτυξη της Ε.Ε. και γιατί υστερεί οικονομικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Στη στρατηγική έκθεση Ντράγκι, λοιπόν, ο πρώην τραπεζίτης της ΕΚΤ παρουσίασε 383 συστάσεις, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη αντιμετώπιζε μια «υπαρξιακή πρόκληση», εκτός αν γίνει πιο παραγωγική. Το σχέδιό του παρουσιάστηκε από την Κομισιόν σαν «ευαγγέλιο», που θα ακολουθούσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και δεσμεύτηκε να κινηθεί γρήγορα. Αλλά έμεινε στα λόγια. Μέχρι στιγμής υπολογίζεται ότι μόνο ένα απογοητευτικό 11,2% των ιδεών του Ντράγκι έχουν υλοποιηθεί.
Στην προχθεσινή του παρουσίαση από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής ο Ιταλός υιοθέτησε ακόμα πιο δραματικό τόνο, επειδή η ευρωπαϊκή οικονομία χειροτέρεψε κι άλλο από τότε που δημοσιεύτηκε η εμβληματική του έκθεση το 2024 «Η οικονομία επιδεινώνεται, είναι επείγον να δράσουμε».
Το ζητούμενο για τον Ντράγκι είναι να γίνει η Ε.Ε. πιο ανταγωνιστική, επειδή έχει μείνει επικίνδυνα πίσω από τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της. Η Ευρώπη δεν «γεννάει» πλέον μεγάλες εταιρίες, συμπεραίνει. Μη μπορώντας να συγκεντρώσουν κεφάλαια για να επεκταθούν εντός Ε.Ε., οι νεοσύστατες επιχειρήσεις κατευθύνονται πια στις ΗΠΑ.
Ως αντίδοτο ο Ντράγκι απαιτεί μαζικές ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, σε κλίμακα που δεν έχει ξαναδεί η Ευρώπη από τις δεκαετίες του 1960-1970. Πρέπει να φτάσουν περίπου σε επιπλέον 800 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Η αύξηση των επενδύσεων πρέπει να είναι «άνευ προηγουμένου». Οπως έχει πει, «έχουμε φτάσει στο σημείο όπου χωρίς δράση θα πρέπει είτε να θέσουμε σε κίνδυνο την ευημερία μας είτε το περιβάλλον μας ή την ελευθερία μας. Δεν θα μπορέσουμε να χρηματοδοτήσουμε το κοινωνικό μας μοντέλο». Και ζητάει, εκτός των επενδύσεων, να ελαχιστοποιηθούν οι εθνικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των 27 κρατών, από τις αγορές μέχρι το κόστος ενέργειας.
Στην πράξη, όμως, η Ε.Ε. εξαρτάται από τα γούστα της Γερμανίας, με τους δορυφόρους της αλλά και την Φον ντερ Λάιεν. Η ατμομηχανή της Ευρώπης στυλώνει τα πόδια σε κοινή χρηματοδότηση. Εκτός αν ωφελούνται στενά οι δικές της εταιρίες.
Γι’ αυτό και η Γερμανία είναι πρόθυμη μόνο για δαπάνες στην ευρωπαϊκή άμυνα, αφού οι άλλες χώρες θα ταΐζουν τις γερμανικές βιομηχανίες, αλλά αναβλητική ή και ξεκάθαρα αρνητική όταν πρόκειται για άλλους τομείς.
Το επιπλέον πρόβλημα με τις προτάσεις Ντράγκι είναι ότι δύσκολα θα καταφέρουν να σώσουν την Ευρώπη, γιατί αρχίζουμε από μια ανόμοια σύγκριση. Οι δύο ανταγωνιστές της Ε.Ε. -ΗΠΑ και Κίνα- λειτουργούν με τελείως διαφορετικό τρόπο από τη γηραιά ήπειρο.
Στην Αμερική ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να αναπροσανατολίσει ολόκληρη την πολιτική της κυβέρνησής του μέσα σε ένα βράδυ. Στην Κίνα λειτουργούν με διαφορετικό μοντέλο από το λεγόμενο «δυτικό» κι έτσι το κράτος μπορεί να ασκεί τεράστιο έλεγχο στην οικονομία.
Εχουμε, δηλαδή, δύο μεγαθήρια (ΗΠΑ και Κίνα) με τη δυνατότητα να καθορίζουν τις πορείες τους ενιαία κι άμεσα, ενώ η Ε.Ε. είναι ένα σύνολο κρατών που πρέπει κάθε φορά να συμφωνήσουν μέσα από χρονοβόρες διαδικασίες.
Αν η Ε.Ε. λειτουργούσε με γνώμονα την ευημερία των κοινωνιών της κι όχι των επιχειρηματικών καρτέλ, μπορεί η άποψη των ψηφοφόρων για περισσότερη «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση» να ήταν διαφορετική. Σήμερα κανείς δεν θέλει να παραδώσει περισσότερη εξουσία αποφάσεων στη Φον ντερ Λάιεν και τις Βρυξέλλες.
Μάριο Ντράγκι – Πρώην πρόεδρος ΕΚΤ, πρώην πρωθυπουργός Ιταλίας
Γεννήθηκε το 1947 στη Ρώμη. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Ρώμης, με διδακτορικό στα Οικονομικά από το ΜΙΤ. Διετέλεσε καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας μέχρι το 1991. Υπήρξε διευθύνων σύμβουλος της Goldman Sachs κι εκτελεστικός διευθυντής της Παγκόσμιας Τράπεζας. Το 2005 διορίστηκε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας και από το 2011 έως το 2019 πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το 2021-22 ήταν πρωθυπουργός της Ιταλίας. Συμπεριλήφθηκε στη λίστα που εξέδωσε το περιοδικό «Time» για τα «Πρόσωπα με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως» για το έτος 2012.