Η αύξηση χωρικών υδάτων κυριάρχησε στο μενού των συνομιλιών μεταξύ Μητσοτάκη και Ερντογάν, χωρίς, ωστόσο ,να αλλάξει δραματικά το κλυδωνιζόμενο τοπίο των «ήρεμων νερών»
- Της Κύρας Αδάμ
Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν εξασκήθηκαν πολύ στο περίτεχνο «πάτημα της γάτας» προτού αποφασίσουν να συναντηθούν τελικώς την περασμένη Τετάρτη για λίγες ώρες στην Αγκυρα.
Χρησιμοποίησαν και οι δύο τους τον πλέον ήπιο πολιτικό λόγο που διέθεταν για να σιγουρέψουν τον διαφορετικό τρόπο και το περιεχόμενο στην αντιμετώπιση των πάγιων διμερών προβλημάτων τους στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά και την αμοιβαία συμφωνία τους ότι θα εξακολουθήσουν να συνομιλούν -δηλαδή να διαπραγματεύονται παρασκηνιακώς- χωρίς να αλλάξει δραματικά το κλυδωνιζόμενο τοπίο των «ήρεμων νερών» που έχουν συμφωνήσει στο Αιγαίο.
Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά των ελληνοτουρκικών συνομιλιών κορυφής κατά την οποία η ελληνική πλευρά εμφανίστηκε στην Αγκυρα με ενεργό ελληνικό βέτο κατά της Τουρκίας στην Ε.Ε. για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE, αν προηγουμένως η Αγκυρα δεν καταργήσει το casus belli.
Και δεν κουνήθηκε ούτε βλέφαρο! «Είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;» είπε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφερόμενος στο ελληνικό βέτο για το SAFE. Για να λάβει στον ίδιο διπλωματικό τόνο την απάντηση του Ταγίπ Ερντογάν ότι «η συμμετοχή της Τουρκίας στις αμυντικές πρωτοβουλίες της Ε.Ε. είναι προς το κοινό συμφέρον και των δύο χωρών»!
Και οι δύο συμφώνησαν, ο καθένας με τον τρόπο του, ότι δεν υπάρχουν άλυτα προβλήματα μεταξύ των δύο χωρών, υποσχόμενοι ότι θα μείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας.
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο αποτελεί τη μόνη διαφορά που θα μπορούσε να οδηγηθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, ενώ για τον Ερντογάν τα αλληλένδετα προβλήματα στο Αιγαίο «είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, αν υπάρχουν η θέληση και η βούληση».
Οι στερεότυπες αυτές αναφορές των ηγετών των δύο χωρών κάθε άλλο παρά παραπέμπουν σε ακινησία ή πάγωμα των μεταξύ τους σχέσεων. Και τούτο διότι και οι δύο διαβεβαίωσαν ότι οι «δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί»!
Τούτο σημαίνει ότι πίσω από το αθόρυβο «πάτημα της γάτας» και από τους δύο πολιτικούς αρχηγούς τα πράγματα κινούνται με συνεχείς διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις, οι οποίες ακόμη δεν μπορούν να αναδυθούν στην επιφάνεια. Σύμφωνα με απόλυτα αξιόπιστες διπλωματικές πηγές, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν κατά την τετ α τετ συζήτησή τους αναφέρθηκαν στο θέμα της μεταβολής των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, με αύξηση των ελληνικών χωρικών υδάτων και αντίστοιχη αύξηση των τουρκικών χωρικών υδάτων στα μικρά περιθώρια που υπάρχουν, χωρίς να αναφερθούν σε συγκεκριμένα μίλια.
Οι δύο πολιτικοί αρχηγοί συμφώνησαν όμως οι διαπραγματεύσεις και οι διαβουλεύσεις επί του θέματος να εξακολουθήσουν ή δυνατόν να ενταθούν ανάμεσα στα δύο υπουργεία Εξωτερικών και Αμυνας (ΜΟΕ), Ελλάδας και Τουρκίας.
Η τουρκική πλευρά, όπως έχει ήδη εκτενώς αναφέρει η «κυριακάτικη δημοκρατία», θα δεχόταν την αύξηση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, με την προϋπόθεση ότι παντός είδους τουρκικά στρατιωτικά μέσα, όπως πλοία επιφανείας, υποβρύχια, αεροσκάφη, UAV κ.λπ., θα μπορούν να έχουν ελεύθερη αεροναυσιπλοΐα στο Αιγαίο, να πλέουν και να πετούν όπου θέλουν στο Αιγαίο, με διμερή ελληνοτουρκική συμφωνία, και εκτός κανόνων και πλαισίου Δικαίου Θαλάσσης για αβλαβή διέλευση.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η Αγκυρα έβαλε στο τραπέζι και το πολύ σοβαρό για τα εθνικά συμφέροντα και εθνική ασφάλεια θέμα της αναδιάταξης του FIR Αθηνών/Κωνσταντινούπολης λόγω των νέων ελληνικών και τουρκικών χωρικών υδάτων και αντίστοιχου ΕΕΧ. Και μάλιστα με νέα περιοχική συμφωνία, που θα καταργεί τις προηγούμενες περιοχικές συμφωνίες του 1950, του 1952 και του 1958 (το επίσημο κρατικό έγγραφο της περιοχικής συμφωνίας του 1958, όπως κατ’ επανάληψη έχει γράψει η «κυριακάτικη δημοκρατία», έχει κάνει φτερά από το ΥΠΕΞ από το 1993 -δηλαδή δεν υπάρχει στο ελληνικό ΥΠΕΞ-, ενώ το ίδιο έγγραφο και τα πρακτικά της περιοχικής συμφωνίας του 1958 έχουν εξαφανιστεί και από τον επίσημο διεθνή οργανισμό ICAO, κατά παραδοχή του, χωρίς ποτέ καμιά ελληνική κυβέρνηση να έχει κινήσει γη και ουρανό για την ανεύρεση του χαμένου εγγράφου…).
Η Τουρκία -όπως και η Ελλάδα- γνωρίζει εκ των προτέρων ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων δεν πρόκειται να φτάσει τα 12 ν.μ. και τούτο διότι στην περίπτωση αυτή θα κλείσουν για τη διεθνή ναυσιπλοΐα ολόκληρες περιοχές στο Αιγαίο και αυτό δεν πρόκειται να γίνει δεκτό από τη Ρωσία που δεν θέλει προβλήματα στη διέλευσή τους από το Αρχιπέλαγος.
Ωστόσο η Τουρκία, λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση της Αγκυρας, εξέδωσε την περίφημη πλέον NAVTEX 060/26, διάρκειας από 16/1/2026 έως 31/12/2027, με την οποία επιχειρεί μια μετατόπιση της πάγιας τουρκικής θέσης για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας Αιγαίου.
Είναι σαφές ότι η Τουρκία με τη ΝΑVΤΕΧ 060/26 υπαναχωρεί για πρώτη φορά από τις πάγιες θέσεις μέχρι τη μέση του Αιγαίου, ζητά έμμεσα από την Ελλάδα οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας Αιγαίου και εφαρμόζει επακριβώς το άρθρο 74 Σύμβασης Θάλασσας.
Οπως είναι γνωστό, από τις 30 Ιουλίου 1974 έως τις 16 Ιανουαρίου 2026 η Αγκυρα με δηλώσεις όλων ανεξαιρέτως των ηγετών της μέχρι σήμερα υποστηρίζει ότι η Τουρκία διεκδικεί την υποθαλάσσια προέκταση της Ανατολίας, που είναι μέχρι το μέσο του Αιγίου, και αποτελεί τα πραγματικά σύνορα της Τουρκίας. Οι τουρκικές αυτές θέσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις 16/1/2026, όταν η Τουρκία εξέδωσε τη ΝΑVΤΕΧ 060/2026, η οποία αναφέρει επί λέξει: «Από καιρό σε καιρό μερικοί σταθμοί εκπέμπουν navigation warning, που επίσης καλύπτει τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο, η οποία δεν έχει οριοθετηθεί ακόμα από τις παράκτιες χώρες».
Οι μέχρι τώρα αντιδράσεις Ελλήνων αναλυτών, εκτιμητών κ.λπ., που έχουν κατακλύσει την ελληνική κοινή γνώμη, ουδόλως είτε σημειώνουν είτε λαμβάνουν υπόψη τους ή εκτιμούν αυτή την τουρκική μετατόπιση από την αρχική θέση της για την υφαλοκρηπίδα, η οποία δεν έχει βεβαίως αντικαταστήσει επισήμως την πάγια τουρκική θέση, ωστόσο είναι ένα δείγμα μεταβολής (;) της τουρκικής θέσης μέσα στο γενικότερο πνεύμα διαβουλεύσεων/διαπραγματεύσεων Ελλάδας – Τουρκίας.
Γεραπετρίτης – Φιντάν στο «παιχνίδι» των μυστικών διαπραγματεύσεων
Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν κατά την τετ α τετ συνάντησή τους συμφώνησαν να αφήσουν την ευθύνη των μυστικών διαπραγματεύσεων για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο -μίτο της Αριάδνης για την εξέταση και των συναφών θεμάτων- στα δύο υπουργεία Εξωτερικών -δηλαδή στους Γεραπετρίτη και Φιντάν- και ουδόλως ενέπλεξαν τα υπουργεία Αμύνης Ελλάδας – Τουρκίας, τα οποία συνεννοούνται/διαπραγματεύονται και συμφωνούν επί του πεδίου. Παρόλο ότι τα τουρκικά ΜΜΕ και μέλη της τουρκικής κυβέρνησης στρέφονται κατά καιρούς εναντίον του υπουργού Αμυνας Δένδια -επομένως και εναντίον της κυβέρνησης- για δηλώσεις του που αφορούν τα μελλοντικά σχέδια των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ετσι οι Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν δεν χρειάστηκε να ασχοληθούν με τις ήδη εφαρμοζόμενες στο Αιγαίο ελληνοτουρκικές συμφωνίες που αφορούν μόνον ελληνικές παραχωρήσεις στο Αιγαίο με τη σχεδόν μόνιμη πλέον απενεργοποίηση των τριών ελληνικών μόνιμων πεδίων βολής Ψαθούρας, Ανδρου και Κρήτης κάθε φορά που υπάρχει θρησκευτική ή εθνική εορτή της Τουρκίας, τα οποία από το 1958 είναι μονίμως καταχωρισμένα στο AIP GREECE και απαγορεύεται ρητά και με τη σφραγίδα του ICAO η διέλευση σε αυτά, διότι εκτελούνται βολές με πραγματικά πυρά.
Οπως είναι λογικό, το τεράστιο αυτό θέμα για την ασφάλεια της χώρας και την εκπαίδευση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων ως «θέμα λυμένο και συμφωνημένο» δεν είχε καμιά θέση στο τραπέζι των συζητήσεων Μητσοτάκη – Ερντογάν.
Ομοίως δεν βρέθηκε από ελληνικής πλευράς καμιά λέξη που να αφορά την παράνομη τουρκολιβυκή ΑΟΖ, που η Τουρκία την κρατά με νύχια και δόντια ζωντανή, αλλά ούτε και καμιά ελληνική διαμαρτυρία για την απαγόρευση από την Τουρκία της πόντισης των ηλεκτρικών καλωδίων στην περιοχή της Κάσου για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
