Πώς η Λένα Παπαληγούρα στον επικήδειο για τον πατέρα της ανέδειξε χαρακτηριστικά την κυβερνητική ανεπάρκεια όσον αφορά τους βαριά ασθενείς
Η Λένα Παπαληγούρα συγκλόνισε όλους με τον επικήδειο λόγο της στην κηδεία του πατέρα της Αναστάση Παπαληγούρα, πρώην υπουργού Δικαιοσύνης και Εμπορικής Ναυτιλίας στις κυβερνήσεις του Κώστα Καραμανλή, βουλευτή Κορινθίας με τη Ν.Δ. επί σειρά ετών. Ο Αναστάσης Παπαληγούρας έφυγε από τη ζωή στις 12 Φεβρουαρίου, σε ηλικία 78 ετών, και η εξόδιος ακολουθία τελέστηκε το μεσημέρι του περασμένου Σαββάτου στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, με πλήθος κόσμου από την πολιτική, τον πολιτισμό και την κοινωνία.
Στον επικήδειό της η ηθοποιός μίλησε με βαθιά συγκίνηση για την ασθένεια και τον θάνατο του πατέρα της, τονίζοντας τη σημασία της ανακουφιστικής -παρηγορητικής φροντίδας. «Στις δύσκολες ημέρες της ασθένειάς του είδαμε τι σημαίνει γενναιότητα και αξιοπρέπεια. Είδαμε όμως και κάτι ακόμα. Πόσο σημαντικό είναι να μπορεί ένας άνθρωπος να μείνει στο σπίτι του, κοντά στους δικούς του, με φροντίδα, ανακούφιση και αγάπη. Ο πατέρας μου “έφυγε” κρατώντας το χέρι της συντρόφου του Βαρβάρας.
Αυτές οι στιγμές μάς θυμίζουν πως η ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανθρώπινο δικαίωμα» αποκάλυψε και πρόσθεσε: «Θα έπρεπε το κράτος μας να αρχίσει και αυτό, όπως σε πολλές χώρες του εξωτερικού, να στηρίζει με κάθε τρόπο προγράμματα που επιτρέπουν στους ασθενείς να ζουν τις τελευταίες τους μέρες στα σπίτια τους, με σεβασμό, χωρίς πόνο, μέσα στην αγκαλιά των ανθρώπων τους. Γιατί η πραγματική πρόοδος μιας κοινωνίας φαίνεται κι από το πώς στέκεται δίπλα σε όσους φεύγουν – με φροντίδα, αγάπη και ανθρωπιά».
Ο λόγος της δεν περιορίστηκε στο προσωπικό πένθος. Προκαλώντας αίσθηση και θετικά σχόλια, αποτέλεσε μια ευθεία έκκληση προς την Πολιτεία για ενίσχυση της παρηγορητικής φροντίδας, η οποία παραμένει δραματικά υποανάπτυκτη στην Ελλάδα. Ηταν μια κραυγή για ένα σύστημα που, παρά τα λόγια, αφήνει χιλιάδες οικογένειες μόνες μπροστά στον θάνατο… Στις 21 Δεκεμβρίου 2022 η κυβέρνηση της Ν.Δ. με υπουργό Υγείας τότε τον Θάνο Πλεύρη είχε ψηφίσει νομοσχέδιο στο οποίο, πέρα από τη συνέχιση μέτρων κατά του Covid-19, περιλαμβάνονταν -κατόπιν πίεσης του τότb «γαλάζιου» τομεάρχη Υγείας Βασίλη Οικονόμου- διατάξεις για την παρηγορητική φροντίδα με τις οποίες προβλεπόταν η δημιουργία Μονάδων Ανακουφιστικής Φροντίδας (ΜΑΦ), είτε ενδονοσοκομειακών είτε εξωτερικών δομών (ξενώνες – hospices) ή κατ’ οίκον νοσηλείας.
Ωστόσο τρία και πλέον χρόνια μετά όλα αυτά παραμένουν στα χαρτιά, καθώς ακόμα και σήμερα επί Αδωνη Γεωργιάδη και με αρμόδιο τον υφυπουργό Μάριο Θεμιστοκλέους δεν έχουν εκδοθεί ούτε καν τα απαραίτητα Προεδρικά Διατάγματα… Το ελληνικό σύστημα υγείας δομείται σε τρία επίπεδα, όλα προβληματικά. Η πρωτοβάθμια φροντίδα (Κέντρα Υγείας και ιδιώτες γιατροί) λειτουργεί ως «πρώτη στάση» και φραγμός προς τα νοσοκομεία, αλλά είναι ημιτελής: τα περισσότερα Κέντρα Υγείας δεν έχουν πλήρη σύνθεση ιατρών, ειδικά παιδιάτρων που είναι σχεδόν ανύπαρκτοι σε πολλές περιοχές (π.χ. Στερεά Ελλάδα). Ακόμα και όταν προσλαμβάνονται, συχνά αποσπώνται άμεσα σε νοσοκομεία.
Περίθαλψη
Η δευτεροβάθμια περίθαλψη στα νοσοκομεία είναι υπερφορτωμένη, με ελλείψεις κλινών και προσωπικού. Η μακροχρόνια και ανακουφιστική φροντίδα (κέντρα αποκατάστασης, ξενώνες, κατ’ οίκον για τελικού σταδίου καρκινοπαθείς, ALS, τετραπληγικούς κ.λπ.) υστερεί εγκληματικά.
Στην Ευρωπαϊκή Ενωση οι «πρωταθλητές» (Σκανδιναβία, Ολλανδία) έχουν 1.000-1.300 κλίνες ανά 100.000 κατοίκους. Ακόμα και η Ρουμανία και η Βουλγαρία υπερτερούν της Ελλάδας, που διαθέτει μόλις περίπου 120 κλίνες ανά 100.000 κατοίκους για όλες τις μακροχρόνιες δομές. Είμαστε δηλαδή όχι μόνο τελευταίοι στην Ε.Ε. αλλά η Ελλάδα θεωρείται μόνη της μια κατηγορία αποτυχίας.
Κι ενώ η τάση στην Ευρώπη είναι μείωση κλασικών κλινών λόγω πρόληψης, τεχνολογίας, φαρμάκων, στην Ελλάδα συμβαίνει το εντελώς αντίθετο: έλλειψη κλινών παντού, επειδή η πρωτοβάθμια και η μακροχρόνια περίθαλψη δεν λειτουργούν ως «ανάχωμα». Στα νοσοκομεία συνωστίζονται χειρουργημένοι ασθενείς με τελικού σταδίου καρκινοπαθείς, παράλυτους με τραχειοτομίες και γαστροστομίες – άνθρωποι που περιμένουν να ζήσουν δίπλα σε όσους περιμένουν τον θάνατο. Οι γιατροί πιέζονται να «διώξουν» χρόνιους ασθενείς για επείγοντα, ενώ οι οικογένειες χρησιμοποιούν πολιτικά μέσα για να κρατήσουν τον δικό τους, επειδή δεν αντέχουν οικονομικά την κατ’ οίκον φροντίδα.
Οι συγγενείς πληρώνουν πανάκριβα την αδιαφορία του επιτελικού κράτους
Στην Ευρώπη το κράτος καλύπτει φροντιστή, αναλώσιμα υλικά και στήριξη για ευάλωτους. Στην Ελλάδα τα περισσότερα τα πληρώνουν οι συγγενείς από την τσέπη τους, εξ ου και προκύπτει το εκκωφαντικό 33% ιδιωτικών δαπανών υγείας, το υψηλότερο στην Ε.Ε. Στη χώρα των «μεγάλων μεταρρυθμίσεων» και του «επιτελικού κράτους» παραμένει πολυτέλεια η αξιοπρεπής φροντίδα στο τέλος της ζωής.
Μάλιστα πολλοί δανείζονται, παρακαλούν ή εγκαταλείπουν την προσπάθεια να πεθάνει κάποιος αγαπημένος τους χωρίς αφόρητους πόνους, χωρίς τραγικές μεταστάσεις, χωρίς απομόνωση, στο σπίτι με αγάπη, αφού δεν υπάρχει κλίνη σε δημόσιο ίδρυμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε περιοχές όπως η Δυτική Ελλάδα υπάρχουν πέντε νοσοκομεία (στο Μεσολόγγι, στο Αγρίνιο, στην Πρέβεζα, στην Αρτα και τη Λευκάδα) σε απόσταση 50-70 χλμ. το ένα από το άλλο, όλα ημιτελή σε υπηρεσίες, που στέλνουν τα μεσαία και βαρύτερα περιστατικά σε Πάτρα, Ιωάννινα ή Αθήνα, αλλά σε κανέναν νομό δεν υπάρχει ούτε μία κλίνη μακροχρόνιας ή ανακουφιστικής φροντίδας.