Έμπρακτη επιβεβαίωση ότι οι ΗΠΑ έπειτα από 70 χρόνια αναγνωρίζουν ως μοναδική νόμιμη Αρχή την Κυπριακή Δημοκρατία
Τα απόνερα από το ηχηρό μήνυμα των ΗΠΑ προς την Αγκυρα και τις πάγιες αναθεωρητικές επιδιώξεις της επιχειρεί να διαχειριστεί ο Ταγίπ Ερντογάν, μετά την κρυστάλλινη και έμπρακτη επιβεβαίωση ότι η Ουάσινγκτον έπειτα από 70 χρόνια αναγνωρίζει ως μοναδική νόμιμη Αρχή στην Κύπρο την Κυπριακή Δημοκρατία.
Αναμφίβολα πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη με δεδομένα και πολλαπλά οφέλη τόσο για τη Λευκωσία όσο και για την Αθήνα, καθώς η πρόσφατη δέσμευση περιοχής εντός του FIR Λευκωσίας για αμερικανικές στρατιωτικές δραστηριότητες, κατόπιν συνεννόησης με τις κυπριακές Αρχές, δεν αποτελεί μια τυπική επιχειρησιακή εξέλιξη, αλλά μια βαθιά πολιτική και στρατηγική τοποθέτηση με σαφές αποτύπωμα στην ανατολική Μεσόγειο για το παρόν και το μέλλον της ευρύτερης περιοχής.
Η σημασία της αμερικανικής στήριξης δεν μπορεί να υποτιμηθεί, ιδίως σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή, με τις ΗΠΑ να επιλέγουν να ενισχύσουν ουσιαστικά τη συνεργασία τους με τη Λευκωσία, αγνοώντας πλήρως το παράνομο καθεστώς του ψευδοκράτους στα Κατεχόμενα και τις μονομερείς διεκδικήσεις της Τουρκίας. Η έκδοση της σχετικής ΝΟΤΑΜ από την Κυπριακή Δημοκρατία, που καλύπτει εκτεταμένο θαλάσσιο και εναέριο χώρο έως και τις βόρειες ακτές του νησιού, λειτουργεί ως ξεκάθαρη επιβεβαίωση και ακόμη ένα δεδικασμένο τού ποιος ασκεί κυριαρχία και επιχειρησιακό έλεγχο στην περιοχή.
Η Αγκυρα από την πλευρά της αντέδρασε με εμφανή δυσανεξία στη νέα αυτή πραγματικότητα. Επιχειρώντας να αμφισβητήσει τα δεδομένα που διαμορφώνονται επί του πεδίου, προχώρησε σε μια… απελπισμένη έκδοση αντι-ΝΟΤΑΜ μέσω του παράνομου μηχανισμού στα Κατεχόμενα, σε μια κίνηση περισσότερο επικοινωνιακή παρά ουσιαστική. Η τουρκική πλευρά έσπευσε να χαρακτηρίσει «άκυρη» την απόφαση της Λευκωσίας, επαναλαμβάνοντας τη γνωστή ρητορική περί «δικαιωμάτων» του ψευδοκράτους, τα οποία όμως δεν αναγνωρίζονται από κανέναν διεθνή οργανισμό.
«Η “ελληνοκυπριακή πλευρά” εγείρει περιοδικά παρόμοια ζητήματα που δημιουργούν σύγχυση δικαιοδοσίας, με σκοπό να αγνοήσει τα δικαιώματα της “Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου”» τονίζουν από την Αγκυρα, προσθέτοντας: «Ως εγγυήτρια χώρα, συνεχίζουμε να λαμβάνουμε πρόσθετα μέτρα για να διασφαλιστεί η ασφάλεια όχι μόνο της “Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου“, αλλά ολόκληρου του νησιού».
Το παρασκήνιο γύρω από τη ΝΟΤΑΜ και την αντι-ΝΟΤΑΜ αποκαλύπτει την ουσία της αντιπαράθεσης, από τη μία πλευρά, μια διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα που συνεργάζεται με τις ΗΠΑ και ενισχύει τη γεωστρατηγική της θέση· από την άλλη, μια χώρα που επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα μέσω ενός καθεστώτος που στερείται οποιασδήποτε διεθνούς νομιμοποίησης. Η κίνηση της Αγκυρας να εκδώσει αντι-ΝΟΤΑΜ δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, αλλά καταδεικνύει μια αμηχανία που είναι διάχυτη στην τεταμένη ατμόσφαιρα της σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Δυσφορία
Η Αγκυρα μοιάζει να έχει τεθεί στο περιθώριο και η ενόχληση που προκαλεί η σταθερή εμβάθυνση των σχέσεων Ουάσινγκτον – Λευκωσίας εντείνει το αίσθημα δυσφορίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η τουρκική ρητορική συνοδεύτηκε από αιχμές περί «στρατιωτικοποίησης» της Κύπρου και απειλές για άσκηση δικαιωμάτων ως εγγυήτρια δύναμη. Πρόκειται για μια γνώριμη τακτική, που επιχειρεί να μετατοπίσει το επίκεντρο από την ουσία, ότι δηλαδή οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν αναγνωρίζουν τις τουρκικές αιτιάσεις, αλλά προχωρούν σε επιχειρησιακές κινήσεις που τις ακυρώνουν στην πράξη.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αναβάθμισης της Κυπριακής Δημοκρατίας, με τη Λευκωσία να καθίσταται πλέον κρίσιμος κόμβος για τις επιχειρησιακές ανάγκες της Δύσης στην ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που ενισχύει τη γεωπολιτική της αξία και ταυτόχρονα περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών της Αγκυρας.
Η επιμονή της Τουρκίας σε παράνομες αντι-ΝΟΤΑΜ και ρητορικές εξάρσεις δεν μπορεί να αναιρέσει το γεγονός ότι η διεθνής κοινότητα -και ιδίως οι Ηνωμένες Πολιτείες- επιλέγουν να επενδύσουν στη σταθερότητα και τη νομιμότητα που εκπροσωπεί η Κυπριακή Δημοκρατία. Η ουσία, τελικά, είναι ότι η ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα φάση, κατά την οποία οι συμμαχίες και οι επιχειρησιακές επιλογές αποκτούν σαφή πολιτική διάσταση. Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Αγκυρα δείχνει να παρακολουθεί τις εξελίξεις από θέση ολοένα πιο περιορισμένη, παρά τις προσπάθειές της να διατηρήσει τον ρόλο του περιφερειακού ρυθμιστή.