Αποκαλυπτικά ντοκουμέντα της ΕΜΥ εκθέτουν την κυβέρνηση για τις τεράστιες ελλείψεις
Δύο έγγραφα-ντοκουμέντα φέρνει σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας, η «δημοκρατία» στο φως, επιβεβαιώνοντας όσα αποκαλύψαμε προχθές Σάββατο για τα σοβαρά προβλήματα στη διαδικασία προγνωστικών προβλέψεων και, κατ’ επέκταση, στις ειδοποιήσεις του 112, που άλλοτε υπερεκτιμούνται κι άλλοτε υποτιμούνται, με συνέπεια να αυξάνεται ο κίνδυνος για απώλειες ανθρώπινων ζωών.
- Γράφουν οι Βασίλης Γαλούπης, Ιωάννα Τσέφλιου
Στις δύο επιστολές των εργαζομένων της ΕΜΥ προς την κυβέρνηση, που αποκαλύπτουμε, γίνεται ξεκάθαρη η υποστελέχωση της κρατικής μετεωρολογικής υπηρεσίας, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατίας», μέσα από την υπηρεσία γίνεται ξεκάθαρο ότι ο τεχνολογικός εξοπλισμός δεν επαρκεί.
Η «δημοκρατία» αναλύει σήμερα και την ανικανότητα της κυβέρνησης να εξασφαλίσει έγκαιρα τα απαιτούμενα ραντάρ προκειμένου να γίνονται ακριβείς μετρήσεις και όχι οι προβλέψεις να βασίζονται σε σενάρια, θεωρίες και εικασίες. Στον «Daniel» το 112 ειδοποίησε αργότερα ολόκληρα χωριά κι ενώ είχαν πεθάνει άνθρωποι αβοήθητοι από την καταιγίδα επειδή οι προβλέψεις απέτυχαν. Το ίδιο και πρόσφατα στη Γλυφάδα, όταν μια γυναίκα έχασε τη ζωή της το βράδυ επειδή πίστεψε τις προβλέψεις και το 112 πως η κακοκαιρία θα είναι επικίνδυνη το πρωί και το μεσημέρι.
Σήμερα εξετάζουμε και τη σύμβαση που υπέγραψε πέρυσι το Ελληνικό Δημόσιο με εταιρία που συχνά παίρνει τέτοιου είδους δουλειές από υπουργεία και φορείς. Αναλύουμε πόσο κόστισε, πόσα ραντάρ αφορά η συμφωνία, πόσα έχουν παραδοθεί και ποια θα είναι η συμβολή τους.
Καταγγελία
Ο Σύλλογος Μετεωρολόγων Υπαλλήλων της ΕΜΥ καταγγέλλει ότι η υπηρεσία λειτουργεί περίπου στο 50% των οργανικών θέσεων, με μόλις 25 επιχειρησιακούς μετεωρολόγους να καλούνται να καλύψουν αδιάλειπτες 24ωρες ανάγκες. Σε αυτό το ήδη οριακό περιβάλλον οποιαδήποτε περαιτέρω αποδυνάμωση «δημιουργεί αντικειμενικό κίνδυνο για την ασφάλεια πτήσεων, ναυσιπλοΐας, πολιτών και κρίσιμων υποδομών».
Θυμίζουμε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποφάσισε να αφαιρέσει πέρυσι και την αυτονομία του Εθνικού Αστεροσκοπείου, επειδή με τις μελέτες του χαλούσε το κυβερνητικό αφήγημα για τις πυρκαγιές, σχετικές με τις καιρικές μετρήσεις (ανέμους κ.λπ.). Μετά τις διαμαρτυρίες των επιστημόνων της ΕΜΥ τον Ιανουάριο, που δημοσιεύουμε σήμερα μέσω της επίσημης αλληλογραφίας τους, η κυβέρνηση αποφάσισε να «μαλακώσει» κάπως την αποδυνάμωση της υπηρεσίας, μειώνοντας την αφαίμαξή της από επιστημονικό δυναμικό.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δηλώσεις του ευρωβουλευτή και μετεωρολόγου Αρναούτογλου, ο οποίος, μεταξύ άλλων, ξεκαθαρίζει: «Το 112 είναι ένα απολύτως αναγκαίο εργαλείο έγκαιρης ειδοποίησης των πολιτών, αλλά αποτελεί τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας, δηλαδή αν τα πρωτογενή δεδομένα, τα ραντάρ, οι επίγειες παρατηρήσεις και η επιχειρησιακή εκτίμηση παρουσιάζουν αδυναμίες, τότε και η προειδοποίηση δυσκολεύεται να είναι τόσο έγκαιρη, ακριβής και στοχευμένη όσο απαιτούν οι συνθήκες».
Σημειώνει, όπως ουσιαστικά και όσοι έγκριτοι μετεωρολόγοι μίλησαν στη «δημοκρατία» το Σάββατο (Κολυδάς, Καντερές, Θεοδοσόπουλος, Μαρουσάκης, Τσατραφύλλιας), την αναγκαιότητα σύγχρονων ραντάρ, πυκνών δικτύων παρατηρήσεων και επαρκούς επιχειρησιακής υποστήριξης προκειμένου οι προγνώσεις να οδηγούν σε έγκαιρες προειδοποιήσεις.
«Η κυβέρνηση μιλά για αναβάθμιση του δικτύου ραντάρ ήδη από το 2019 και ακόμη συζητούμε για την εγκατάστασή τους» δηλώνει χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την κατάσταση που επικρατεί. Αν και τα τεχνικά μέσα υπάρχουν, η κυβέρνηση έχει αφήσει αθωράκιστη την προστασία των πολιτών που είναι έρμαια των κακοκαιριών, με τις προγνώσεις – σενάρια και το 112 να δίνουν «τυφλές» οδηγίες.
30.000.000 ευρώ για επτά ραντάρ πέρυσι με μόλις δύο παραδοτέα
Μόλις πριν από έναν χρόνο, τον περασμένο Μάρτιο, υπέγραψε η κυβέρνηση τη σύμβαση για την απόκτηση ραντάρ, έτσι ώστε να δοθεί η δυνατότητα για πιο ακριβείς προβλέψεις. Η δαπάνη είναι ύψους 30 εκατ. ευρώ και ανάδοχος είναι η Space Hellas, συνήθης ανάδοχος στα έργα Δημοσίου, ειδικά επί Κυριάκου Μητσοτάκη. Το εξωφρενικό είναι ότι μέσα στη σύμβαση γίνεται παραδεκτό από την κυβέρνηση πως ο υφιστάμενος εξοπλισμός είναι απαρχαιωμένος.
Αν και η λήξη της 15μηνης σύμβασης ολοκληρώνεται σύντομα, μόνο δύο από τα επτά ραντάρ είναι παραδοτέα, σύμφωνα με πληροφορίες. H «δημοκρατία», άλλωστε, ανέδειξε και πρόσφατα τον ρόλο της Space Hellas του Μανωλόπουλου, με τις οικογενειακές σχέσεις με την οικογένεια Μητσοτάκη και τις 1.373 συμβάσεις με το Δημόσιο μέχρι το τέλος του 2024! Αντικείμενο της σύμβασης, όπως αναφέρεται, «είναι η προμήθεια νέων συγχρόνων συστημάτων Radar, μεσαίας και μεγάλης εμβέλειας, τα οποία προορίζονται τόσο για την αντικατάσταση του υφιστάμενου απαρχαιωμένου εξοπλισμού όσο και στην επέκταση του εθνικού δικτύου σταθμών μετεωρολογικών Radar, στοχεύοντας στη βελτίωση της γεωγραφικής κάλυψης του δικτύου».
Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύμβαση, θα αναπτυχθεί υποδομή συστήματος Nowcasting, μέσω της οποίας θα δημιουργούνται αναλυτικοί χάρτες επικινδυνότητας με χρωματική κωδικοποίηση και θα εκδίδονται τυποποιημένες προγνώσεις υψηλής χωροχρονικής ακρίβειας με έμφαση στα έντονα καιρικά φαινόμενα.
Τέλος «θα αναπτυχθεί μηχανισμός αυτοματοποιημένης παραγωγής ενημερώσεων και προειδοποιήσεων, οι οποίες θα αποστέλλονται από την ΕΜΥ στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για επιχειρησιακή αξιολόγηση και αξιοποίηση». Τα παραγόμενα μετεωρολογικά προϊόντα θα διατίθενται και μέσω της νέας διαδικτυακής πύλης της ΕΜΥ, που έχει αναπτυχθεί μέσω του έργου με τίτλο «Εγκατάσταση Μετεωρολογικών Σταθμών και Ανάπτυξη Υποδομής Διαδικτυακής Πύλης».
Το δίκτυο των μετεωρολογικών Radar περιλαμβάνει:
• Επτά (7) σταθερά μετεωρολογικά RADAR Doppler διπλής πολικότητας τύπου C-Band,
• Εξοπλισμό πληροφορικής για τον έλεγχο των συστημάτων των Radar, την παραμετροποίηση και τη διαχείριση των συστημάτων, για τη συλλογή, την επεξεργασία και την οπτικοποίηση των δεδομένων των Radar.
• Λογισμικό για τη λειτουργία των συστημάτων.
• Εξοπλισμό δικτύωσης και τηλεπικοινωνιών των συστημάτων.
• Εξοπλισμό επιτήρησης και παρακολούθησης των συστημάτων.
Τα σταθερά μετεωρολογικά Radar Doppler διπλής πολικότητας τύπου C-Band θα εγκατασταθούν σε ήδη υπάρχουσες θέσεις λειτουργίας του δικτύου των μετεωρολογικών Radar της ΕΜΥ και σε νέες θέσεις για την ευρύτερη κάλυψη των περιοχών ενδιαφέροντος.
Οι σοβαρές ελλείψεις στην πρόγνωση και τα μέτρα που απαιτούνται
Οι άστοχοι συναγερμοί και το φιάσκο με τις προγνώσεις δεν συνιστούν απλώς επιχειρησιακά λάθη, αλλά, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αποτυπώνουν τη βαθύτερη δυσλειτουργία ενός κρίσιμου μηχανισμού με επικίνδυνες συνέπειες. Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και μετεωρολόγος Σάκης Αρναούτογλου ξεκαθαρίζει ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο τελικό στάδιο της ειδοποίησης, αλλά στον ίδιο τον πυρήνα της πρόγνωσης.
«Το 112 είναι απολύτως αναγκαίο εργαλείο ειδοποίησης των πολιτών, αλλά αποτελεί τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας. Αν τα πρωτογενή δεδομένα, τα ραντάρ, οι επίγειες παρατηρήσεις και η επιχειρησιακή εκτίμηση παρουσιάζουν αδυναμίες, τότε και η προειδοποίηση δυσκολεύεται να είναι ακριβής και έγκαιρη» εξηγεί στη «δημοκρατία», δίνοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να αναζητηθούν οι αιτίες των αποτυχιών.
Η ανάλυσή του οδηγεί ευθέως στην «καρδιά» του προβλήματος, δηλαδή στις χρόνιες και συσσωρευμένες ελλείψεις που υπονομεύουν την αξιοπιστία της πρόγνωσης. «Λόγω της πολύχρονης ενασχόλησής μου με τη μετεωρολογία, γνωρίζω ότι υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις, τόσο σε προσωπικό όσο και σε εξοπλισμό. Ιδιαίτερα το δίκτυο παρατηρήσεων της ΕΜΥ παραμένει ελλιπές» υποστηρίζει, ενώ τονίζει πως όταν απουσιάζουν βασικές υποδομές, «είναι αναπόφευκτο να επηρεάζεται η ακρίβεια των προγνώσεων και των έγκαιρων προειδοποιήσεων».
Από τη διαπίστωση των ελλείψεων ο έμπειρος μετεωρολόγος περνά στην πολιτική διάσταση του ζητήματος. «Η Πολιτεία δεν έχει ανταποκριθεί με την ταχύτητα που απαιτείται. Η κυβέρνηση μιλά για αναβάθμιση του δικτύου ραντάρ ήδη από το 2019 και ακόμη συζητάμε για την εγκατάστασή τους. Η αντίδρασή της θα πρέπει να περιλαμβάνει και την ουσιαστική ενίσχυση της ΕΜΥ, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι» σημειώνει, ενώ διευκρινίζει πως το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό αλλά στρατηγικό:
«Πρόκειται για ζήτημα πολιτικών προτεραιοτήτων. Η τεχνική επάρκεια δεν προκύπτει από μόνη της· απαιτεί επένδυση σε προσωπικό κι εξοπλισμό. Οταν αυτά καθυστερούν επί χρόνια, το πρόβλημα παύει να είναι τεχνικό. Κατά τη γνώμη μου, οι βασικές ελλείψεις είναι τέσσερις: σύγχρονα ραντάρ, πυκνό δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών, επαρκές εξειδικευμένο προσωπικό και σταθερή αναβάθμιση των συστημάτων».
Κλείνοντας, ο Σάκης Αρναούτογλου αναφέρεται στην ερώτηση που είχε υποβάλει στη Βουλή το ΠΑΣΟΚ σχετικά με την έγκαιρη πρόγνωση των καιρικών φαινομένων: «Είχε δοθεί επίσημη απάντηση σύμφωνα με την οποία επτά ραντάρ προβλεπόταν να εγκατασταθούν ως το τέλος του 2026. Πολύ φοβάμαι ότι, αν δεν υπάρξει επιτάχυνση, θα συζητάμε τα ίδια και την επόμενη χρονιά».
Η τεχνολογική υστέρηση και η υποστελέχωση δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά συνθέτουν ένα σύστημα που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της εποχής. Σε αυτή την πραγματικότητα έρχεται να προσθέσει τη δική του εμπειρική οπτική ο πρώην διευθυντής της ΕΜΥ Νίκος Καντερές. «Τα ραντάρ από μόνα τους δεν φτάνουν, χρειάζονται οι παρατηρήσεις, οι ραδιοβολίσεις, αλλά και προσωπικό να εκπαιδευτεί σε αυτά. Προσωπικό, που θα κάνει τις βάρδιες για να μπορέσει να παρακολουθεί σε 24ωρη βάση τον καιρό. Πού είναι αυτά;» επισημαίνει στη «δημοκρατία».
Καταγγελίες-φωτιά των εργαζομένων της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας
Τα εγκληματικά λάθη στις προγνώσεις, οι καθυστερημένες ειδοποιήσεις και οι εσφαλμένοι συναγερμοί δεν αποτελούν ζήτημα συγκυρίας, αλλά σύμπτωμα ενός συστήματος που λειτουργεί χωρίς τα απαραίτητα θεμέλια. Επιστολές-ντοκουμέντα της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), που αποκαλύπτει η «δημοκρατία», φωτίζουν με σαφήνεια ένα πρόβλημα που δεν περιορίζεται στη λειτουργία μιας υπηρεσίας, αλλά πλήττει τον ίδιο τον πυρήνα της αξιοπιστίας των προγνώσεων και, κατ’ επέκταση, την ασφάλεια των πολιτών μέσω των προειδοποιήσεων του 112.
Στο υπόμνημα του Συλλόγου Μετεωρολόγων Υπαλλήλων της ΕΜΥ στις 15 Ιανουαρίου 2026, με αριθμό πρωτοκόλλου 1/2026, αναδεικνύεται με δραματικό τρόπο η απογύμνωση της υπηρεσίας από ανθρώπινο δυναμικό και επιχειρησιακές δυνατότητες, με αφορμή το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη».
Οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν έναν επικίνδυνο θεσμικό κατακερματισμό και μια πορεία συστηματικής αποδυνάμωσης, που υπονομεύει την ίδια τη λειτουργία της πρόγνωσης. Είναι ενδεικτικό ότι η υπηρεσία λειτουργεί περίπου στο 50% των οργανικών θέσεων, με μόλις 25 επιχειρησιακούς μετεωρολόγους να καλούνται να καλύψουν αδιάλειπτες 24ωρες ανάγκες. Σε αυτό το ήδη οριακό περιβάλλον, οποιαδήποτε περαιτέρω αποδυνάμωση «δημιουργεί αντικειμενικό κίνδυνο για την ασφάλεια πτήσεων, ναυσιπλοΐας, πολιτών και κρίσιμων υποδομών».
Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η δεύτερη επιστολή από την ΕΜΥ, που έρχεται να επιβεβαιώσει τη σοβαρότητα της κατάστασης, αποτυπώνοντας με επίσημο τρόπο τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει λόγω της κυβερνητικής αδιαφορίας. Με τη «Δήλωση Επιστημονικής Στήριξης», στις 19 Ιανουαρίου 2026 (αριθμός πρωτοκόλλου 2/2026), οι μετεωρολόγοι κάνουν λόγο για μια ΕΜΥ που παραμένει εγκλωβισμένη σε διοικητικές εκκρεμότητες, χωρίς ουσιαστική ενίσχυση και με διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις.
Την ίδια εικόνα επιβεβαιώνουν, με ακόμη πιο ωμό τρόπο, πηγές της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, που μίλησαν αποκλειστικά στη «δημοκρατία», διατηρώντας την ανωνυμία τους: «Η Πολιτεία πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με εμάς, να δει την κατάσταση και τις ανάγκες μας. Σήμερα, η ΕΜΥ υπάγεται στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας, είναι σοβαρά υποστελεχωμένη, με σοβαρή υποχρηματοδότηση. Θα έπρεπε να είμαστε 250 άτομα, όμως οι οργανικές θέσεις είναι καλυμμένες σε ποσοστό χαμηλότερο του 50%. Αν δεν κάνω λάθος, έχουν να γίνουν προσλήψεις από το 2009 στο πολιτικό προσωπικό» αναφέρουν και συνεχίζουν: «Σε παγκόσμια κλίμακα, αντίστοιχες υπηρεσίες είναι στην πυραμίδα κάτω από την κυβέρνηση, εξελίσσονται θεσμικά και τεχνολογικά. Εμείς εδώ είμαστε “μπαλάκι”».
Οι απαντήσεις των ανθρώπων της ΕΜΥ δεν αφήνουν κανένα περιθώριο ωραιοποίησης της κατάστασης: «Πρόβλημα υπάρχει και με τους μετεωρολογικούς σταθμούς. Δεν έχουμε συστήματα παρακολούθησης. Είναι επικίνδυνο, δεν είμαστε ευέλικτοι. Δεν μπορείς να βασίζεσαι στα μετεωρολογικά μοντέλα, πολλές φορές πέφτουν έξω. Δεν μπορείς να παρέχεις στους πολίτες ακριβείς πληροφορίες. Δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή ούτε τα μέσα -δηλαδή ο τεχνολογικός εξοπλισμός- ούτε το ανθρώπινο δυναμικό. Βέβαια, έχουν «πέσει» οι υπογραφές για ραντάρ, όμως ακόμη δεν έχουμε δει τίποτα».
Παρότι ορισμένα από τα αιτήματα των στελεχών της ΕΜΥ εισακούστηκαν -όπως ήδη αναφέραμε-, το συμπέρασμα είναι σαφές. Οταν μια υπηρεσία κομβικής σημασίας λειτουργεί με τέτοια δομικά κενά, τα λάθη στις προγνώσεις είναι προδιαγεγραμμένα.
Διαβάστε επίσης: Αποκάλυψη-σοκ: Αναξιόπιστα οι προγνώσεις του καιρού και το 112