Οι διαφοροποιήσεις στα προγράμματα που θα χρηματοδοτηθούν από τον μηχανισμό SAFE. Στις 30 Μαΐου η καταληκτική ημερομηνία για την υπογραφή σύμβασης
Συνεχείς είναι οι διεργασίες στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας περίπου δύο μήνες πριν από την 30ή Μαΐου 2026, την καταληκτική ημερομηνία για την υπογραφή σύμβασης για τις εθνικές προμήθειες, δηλαδή αυτές που γίνονται από ένα κράτος-μέλος ώστε να είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από τον μηχανισμό SAFE. Η «κυριακάτικη δημοκρατία» αποκαλύπτει τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στο εθνικό σχέδιο και τις σημαντικές αλλαγές που έχουν γίνει σε σχέση με όσα ήταν μέχρι σήμερα γνωστά.
- Από τον Περικλή Ζορζοβίλη
Σημειώνεται ότι στις 17 Φεβρουαρίου 2026, με την εκτελεστική απόφαση ΕΕ 2026/408, το συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης αποφάσισε τη διάθεση στη χώρα μας δανείου ανώτατου ποσού ύψους 787.669.283 ευρώ (ίσο με την προσωρινή κατανομή της 9ης Σεπτεμβρίου 2025) και ποσού 118.150.392,45 ευρώ, το 15% του συνολικού, ως πληρωμή προχρηματοδότησης (προκαταβολή). Πλέον με βάση τον κανονισμό για το SAFE (Security Action for Europe, «Δράση ασφάλειας για την Ευρώπη») έπεται η σύναψη της δανειακής σύμβασης και των επιχειρησιακών ρυθμίσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αιτούντος κράτους-μέλους.
Στο ελληνικό εθνικό σχέδιο, με βάση τις πιο πρόσφατες πληροφορίες, συνεχίζουν να περιλαμβάνονται τα προγράμματα που η «δημοκρατία» είχε αποκαλύψει τον περασμένο Φεβρουάριο, αλλά σε όλα έχουν καταγραφεί κρίσιμες διαφοροποιήσεις.
Ειδικότερα: Στο προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ πρόγραμμα πρόσκτησης εθνικού γεωστατικού δορυφόρου για την κάλυψη στρατιωτικών τηλεπικοινωνιακών αναγκών, που αρχικά προβλεπόταν να υλοποιηθεί ως κοινή προμήθεια με συντονιστή την Ελλάδα και συμμετέχουσες την Κύπρο και τη Νορβηγία, όλες οι ενδείξεις συντείνουν ότι έχει αποχωρήσει η Νορβηγία. Αντίθετα, ως νέος πιθανός εταίρος εμφανίζεται η Γαλλία.
Η Κύπρος
Στο πρόγραμμα προμήθειας αντιδρονικών συστημάτων (C-UAS), με προϋπολογισμό 120 εκατ. ευρώ, που αφορά το ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ της κρατικής Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ), η αρχική πρόβλεψη ήταν να υλοποιηθεί ως κοινή προμήθεια με συντονιστή την Ελλάδα και συμμετέχουσες την Κύπρο και τη Βουλγαρία. Η ελληνική απαίτηση ανέρχεται σε 76 συστήματα και για τους τρεις Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων, η βουλγαρική σε περίπου 150 συστήματα και η κυπριακή σε μόλις τέσσερα. Ομως φαίνεται ότι μέχρι στιγμής η Βουλγαρία δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα τη συμμετοχή της, ενώ η Κύπρος, που επιθυμεί να προμηθευτεί την εποχούμενη έκδοση του ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ, έχει θέσει ως απαίτηση τη συνεργασία της ΕΑΒ με κυπριακή εταιρία, η οποία και θα υλοποιήσει και την ολοκλήρωσή του σε όχημα επιλογής της Εθνικής Φρουράς.
Σε αντίθεση με τα δύο προαναφερθέντα προγράμματα, στο προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ πρόγραμμα με την ονομασία «μη επανδρωμένες εξέδρες/πλατφόρμες» φαίνεται ότι έχει σχεδόν οριστικοποιηθεί το περιεχόμενό του. Πλέον περιλαμβάνει τρία υποπρογράμματα, εκ των οποίων τα δύο αποτελούν κοινή προμήθεια Ελλάδας και Κύπρου. Το πρώτο υποπρόγραμμα, προϋπολογισμού 36 εκατ. ευρώ, έχει ως συντονιστή την Κύπρο. Αφορά την προμήθεια του MORPHEUS, ενός αυτόνομου ενεργειακά, με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κινητού (εγκιβωτισμένου σε τυποποιημένο εμπορευματοκιβώτιο) συστήματος ταχείας σχεδίασης και παραγωγής δρόνων στο πεδίο.
Το MORPHEUS, που έχει αναπτυχθεί από την κυπριακή εταιρία CELLOCK LTD, για τη σχεδίαση χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη και για την παραγωγή τη μέθοδο της προσθετικής κατασκευής [τρισδιάστατης (3D) εκτύπωσης]. Η ελληνική απαίτηση αφορά την προμήθεια τριών συστημάτων. Στο δεύτερο υποπρόγραμμα τον ρόλο του συντονιστή έχει αναλάβει η Ελλάδα και αφορά την προμήθεια περίπου ίσου αριθμού για Ελλάδα και Κύπρο (70 και 84, αντίστοιχα) δρόνων τύπου ATLAS 204, που έχει αναπτύξει και παράγει η ελληνική εταιρία ALTUS. Ας σημειωθεί ότι το 2021 έγινε γνωστό ότι η ALTUS είχε παραδώσει 32 δρόνους ATLAS 204 στον Ελληνικό Στρατό και έναν δρόνο του ιδίου τύπου στο Πολεμικό Ναυτικό.
Για το τρίτο υποπρόγραμμα τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία είναι ο προϋπολογισμός του, ο οποίος ανέρχεται σε 60 εκατ. ευρώ, και ότι η ελληνική πλευρά αναζητεί συνεργατική λύση. Ενδεχομένως η κινητικότητα που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα για την προμήθεια περιπλανώμενων πυρομαχικών (ΠΠ) να σχετίζεται με αυτό. Εφόσον η εκτίμηση αυτή επιβεβαιωθεί, τότε το ΠΠ θα είναι ευρωπαϊκής προέλευσης (κατ’ ελάχιστον το 65% του κόστους του), ώστε να είναι επιλέξιμο για χρηματοδότηση από τον μηχανισμό SAFE.
Κρυπτοσυσκευες
Ελληνο-κυπριακή κοινή προμήθεια θα αποτελέσει και το προϋπολογισμού 70 εκατ. ευρώ πρόγραμμα συστημάτων ευρυζωνικών επικοινωνιών, όπου τον ρόλο του συντονιστή έχει αναλάβει η χώρα μας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμμετοχή της Κύπρου στο πρόγραμμα προϋποθέτει την ελληνική συμμετοχή σε αντίστοιχο πρόγραμμα, που τον συντονισμό θα αναλάβει η Κύπρος.
Στο προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ πρόγραμμα για την προμήθεια συστήματος μικροδορυφόρων τηλεπισκόπησης με ραντάρ συνθετικής απεικόνισης (SAR) όλες οι ενδείξεις συντείνουν ότι η χώρα μας θα συμμετάσχει σε κοινή προμήθεια με συντονιστή την Πολωνία. Η ελληνική απαίτηση εκτιμάται ότι αφορά μικρό αριθμό μικροδορυφόρων και έναν έως δύο σταθμούς εδάφους (πιθανά κινητούς).
Τέλος, στο έκτο πρόγραμμα, που αφορά την προμήθεια κρυπτοσυσκευών, υφίσταται μείωση του προϋπολογισμού στα 17 εκατ. ευρώ (από τα 35 εκατ. ευρώ που ήταν αρχικά), που κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται στον περιορισμό του συνολικού κόστους των προγραμμάτων του εθνικού σχεδίου στο ύψος της προσωρινής κατανομής του περασμένου Σεπτεμβρίου. Για το εν λόγω πρόγραμμα υφίσταται σύμβαση με τη Thales Norway, μέσω της Υπηρεσίας Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA: NATO Support and Procurement Agency), που η ελληνική πλευρά επιδιώκει τη χρηματοδότηση της μέσω SAFE.
Οι οκτώ «χρυσές» εφεδρείες
Επιπρόσθετα των έξι ανωτέρω, η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του υπουργείου Εθνικής Αμυνας (ΥΠΕΘΑ/ΓΔΑΕΕ) έχει επιλέξει ως εφεδρικά οκτώ προγράμματα που θα αντικαταστήσουν όποια από τα ανωτέρω δεν καταστεί δυνατόν να χρηματοδοτηθούν. Στο σύνολό τους περιλαμβανόταν ο αρχικός κατάλογος ύψους 2,95 δισ. ευρώ, που μετά την επιστολή που απέστειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 5 Δεκεμβρίου 2025, περικόπηκε στο ύψος περίπου της προσωρινής κατανομής. Σύμφωνα με πληροφορίες ως εφεδρικά προγράμματα περιλαμβάνονται:
■ Η κοινή, πιθανά με τη Γερμανία, προμήθεια κατευθυνόμενων αντιαρματικών βλημάτων, προϋπολογισμού 140 εκατ. ευρώ.
■ Η κοινή, με Γαλλία και Κύπρο, προμήθεια αντιπλοϊκών βλημάτων, προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ.
■ Η κοινή, με Γερμανία, Βέλγιο και Κύπρο, προμήθεια διοπτρών νυκτός με αναθέτουσα αρχή τον Οργανισμό για τη Συνεργασία στους Κοινούς Εξοπλισμούς (OCCAR: Organisation Conjointe de Coopération en matière d’ Armement), προϋπολογισμού 70,7 εκατ. ευρώ.
■ Η κοινή με την Κύπρο αναβάθμιση ρουκετών διαμετρήματος 122 χλστ., προϋπολογισμού 89,67 εκατ. ευρώ.
■ Η κοινή με τη Σλοβακία προμήθεια πυρομαχικών επιχειρήσεων – εκπαίδευσης για τα άρματα μάχης Leopard 2HEL/-2A4 του Ελληνικού Στρατού, προϋπολογισμού 40 εκατ. ευρώ.
■ Η επίσης κοινή με τη Σλοβακία προμήθεια πυρομαχικών ακριβείας διαμετρήματος 155 χλστ. για το Πυροβολικό, προϋπολογισμού 20 εκατ. ευρώ.
■ Η προϋπολογισμού 450 εκατ. ευρώ κοινή, ενδεχομένως με τη Γαλλία, προμήθεια ναυτικών βλημάτων μακρού βεληνεκούς MdCN (SCALP NAVAL), εφόσον η γραμμή παραγωγής τους επανεργοποιηθεί η γραμμή παραγωγής και είναι δυνατές οι παραδόσεις μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2030, την καταληκτική ημερομηνία για τη διάρκεια του μηχανισμού SAFE.
■ H κοινή με την Ιταλία προμήθεια στρατιωτικών οχημάτων γενικής χρήσης, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ.