Επί δύο σχεδόν δεκαετίες παραμένουν ανοιχτά τα θέματα με τις εταιρίες KNDS Deutschland και Rheinmetall Defence. Πώς επηρεάζονται οι ελληνογερμανικές σχέσεις
Με τη μορφή νομοθετικής ρύθμισης αναζητείται ο μίτος της Αριάδνης για την έξοδο από τον λαβύρινθο των ανοιχτών θεμάτων μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου (ΕΔ) και δύο μεγάλων γερμανικών εταιριών, των KNDS Deutschland (πρώην Krauss-Maffei Wegmann – KMW) και Rheinmetall Defence.
- Από τον Περικλή Ζορζοβίλη
Παραμένοντας εκκρεμή επί δύο σχεδόν δεκαετίες, τα ανοιχτά θέματα έχουν αρνητικές συνέπειες στην υποστήριξη και τη συντήρηση των κύριων οπλικών συστημάτων των δύο εταιριών, που είναι σημαντικά εργαλεία στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις αλλά και τις ελληνογερμανικές σχέσεις.
Τα ανοιχτά θέματα σχετίζονται με:
■ Τη 016A/03 Σύμβαση Κύριας Προμήθειας (ΣΚΠ) 170 αρμάτων μάχης Leopard 2HEL και τη συνδεδεμένη με αυτή Σύμβαση Αντισταθμιστικών Ωφελημάτων (ΣΑΩ 13/03), με αντισυμβαλλόμενη την KMW.
■ Τη ΣΚΠ 017A/01 24 αυτοκινούμενων (Α/Κ) οβιδοβόλων PzH-2000GR, επίσης με αντισυμβαλλόμενη την KMW.
■ Τις ΣΚΠ των υποβρυχίων, 012Β/00 (πρόγραμμα «ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ») και 021Β/02 (πρόγραμμα «ΠΟΣΕΙΔΩΝ»), τη ΣΚΠ 030Α/00 για την προμήθεια 54 συστημάτων Κατευθυνόμενου Βλήματος STINGER επί οχήματος (ASRAD-HELLAS) και την προμήθεια του Συστήματος Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ) των 170 Leopard 2HEL (ΚΣΠ 016A/03), με αντισυμβαλλόμενη τη STN ATLAS Elektronik, διάδοχο της οποίας αποτελεί η Rheinmetall Defence Electronics, εταιρία του ομίλου Rheinmetall Defence.
■ Τη διακρατική συμφωνία Ελλάδας – Γερμανίας της 3ης Αυγούστου 2005 για την «ενδιάμεση λύση» (183 μεταχειρισμένα Leopard 2A4 από τα αποθέματα του στρατού της Γερμανίας και λοιπά υλικά και υπηρεσίες) και ειδικότερα την ανεκτέλεστη υποχρέωση υλοποίησης ΑΩ από τις ΚMW και Rheinmetall.
Τη μεγαλύτερη δυσκολία επίλυσης παρουσιάζουν τα ανοιχτά θέματα του ΕΔ με την KMW. Οι σχέσεις των δύο πλευρών επιδεινώθηκαν όταν στις 27 Μαΐου 2019 η γερμανική εταιρία προσέφυγε κατά του ΕΔ, στη διεθνή διαιτησία, αιτούμενη περί τα 200 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένων τόκων) ως αποζημίωση. Περαιτέρω επιδείνωση επήλθε στις 19 Μαρτίου 2024, όταν με υπουργική απόφαση ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας, διακόπτοντας την πολυετή επίδειξη ιώβειας υπομονής των προκατόχων του, κήρυξε έκπτωτη την εταιρία από τη ΣΚΠ 017A/01 (PzH-2000GR), για μη παράδοση βλημάτων μακρού βεληνεκούς (40 χλμ.) και μη εγκατάσταση νέας έκδοσης λογισμικού στον υπολογιστή ελέγχου πυρός του οβιδοβόλου (MICMOS) και τον υπολογιστή του συστήματος διοίκησης και ελέγχου (ACCS) εντός των συμβατικών προθεσμιών (Οκτώβριος 2005).
Ακολούθησε στις 24 Οκτωβρίου 2024 η απόφαση της διεθνούς διαιτησίας που καταδίκασε το ΕΔ στην καταβολή 25.929.443,77 ευρώ πλέον τόκων λόγω εκπρόθεσμης εξόφλησης τιμολογίων της ΣΚΠ 016A/03 την περίοδο από 2006 έως 2010. Ποσό ίσο σχεδόν με το πρόστιμο (25.887.346) για καθυστερημένες παραδόσεις των αρμάτων που στις 8 Δεκεμβρίου επέβαλε ο Νίκος Δένδιας. Κατά της διαιτητικής απόφασης, το ΕΔ άσκησε αγωγή ενώπιον του τριμελούς Εφετείου Αθηνών, αλλά με βάση τη σχετική νομολογία του Αρείου Πάγου η πιθανότητα ακύρωσής της είναι μηδενική. Σε ό,τι αφορά την έκπτωση, η KMW άσκησε το εκ του νόμου προβλεπόμενο δικαίωμα προσφυγής στα διοικητικά δικαστήρια για την ακύρωσή της.
Σημειώνεται ότι το ΓΕΣ τον Σεπτέμβριο του 2024 υπολόγισε το πρόστιμο για τα μη παραδοθέντα βλήματα πυροβολικού σε 1.351.674,45 ευρώ (άνευ τόκων υπερημερίας) και στις αρχές του 2025 τις θετικές ζημίες του ΕΔ σε 180.633.772,15 ευρώ.
Εκκρεμούν, επίσης, οι αποφάσεις του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών για δύο αγωγές κατά φυσικών προσώπων και κατά της KMW που έχει καταθέσει το ΕΔ:
■ Για το πρόγραμμα Νο 18 της Σύμβασης ΣΑΩ 13/03 αιτείται 30 εκατ. ευρώ (πλέον τόκων), εκ των οποίων 25 εκατ. ευρώ για αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας του ΕΔ και 5 εκατ. ευρώ (από την KMW) ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αν και σε ποιο βαθμό η τύχη της αγωγής θα επηρεαστεί από την αθώωση στον δεύτερο βαθμό όλων των φυσικών προσώπων δεν μπορεί να εκτιμηθεί.
■ Για τη ΣΚΠ 017A/2001 (PzH-2000GR), όπου για κάποια από τα φυσικά πρόσωπα έχει εκδοθεί αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση, αιτείται 43.669.682 ευρώ (πλέον τόκων), εκ των οποίων 13.669.682 ευρώ για αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας του ΕΔ και τα 30.000.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Τα ανοιχτά θέματα με την KMW συμπληρώνουν, πρώτον, η ονομαστικής αξίας 46.010.892 ευρώ ανεκτέλεστη υποχρέωση ΑΩ, υπόλοιπο της ΣΑΩ 03/13, δεύτερον, τα ανεκτέλεστα ΑΩ από την επαναδιαπραγμάτευση της ΣΚΠ 016A/03 και την «ενδιάμεση λύση», πιστωτικής αξίας 100 και 117 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, και, τρίτον, ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»: οι εκτιμηθείσες σε 230 έως 250 εκατ. ευρώ από τη ΓΔΑΕΕ απαιτήσεις του ΕΔ λόγω μείωσης της αξίας των Leopard 2HEL εξαιτίας προβλημάτων κατά την παράδοσή τους (ρωγμές στην οροφή των πύργων, οξειδώσεις στον σωλήνα του πυροβόλου, έλλειψης γερμανικής κρατικής πιστοποίησης για την επάρκεια της θωράκισης) και καθυστερήσεων λόγω αντικατάστασης στοιχείων θωράκισης και των βάσεων των θυρίδων στους πύργους όλων των αρμάτων, καθώς και την τετραετή καθυστέρηση στην παραλαβή του Συστήματος Διοίκησης & Ελέγχου (ΣΔΕ) «ΗΝΙΟΧΟΣ – Αρμάτων».
Η ανάθεση νέων συμβάσεων
Σε σχέση με το παρελθόν ως θετικές εξελίξεις μπορούν να εκληφθούν η επιστολή που απέστειλε στον Νίκο Δένδια στις 6 Ιουλίου 2024 ο διευθύνων σύμβουλος της Rheinmetall, με την οποία εκδήλωσε πρόθεση επίλυσης των ανοιχτών θεμάτων και σε ό,τι αφορά την KMW, η αποσύνδεση, με βάση τις διαθέσιμες μέχρι σήμερα πληροφορίες, της επίλυσης με την ανάθεση νέων συμβάσεων.
Πάντως, τα θέματα που έχουν παραπεμφθεί στη Δικαιοσύνη είναι αυτονόητο ότι έχουν αποκτήσει δική τους δυναμική. Για το ΕΔ η επίλυση θα πρέπει να σηματοδοτήσει την αποκατάσταση της πλήρους λειτουργικότητας των προαναφερθέντων κύριων οπλικών συστημάτων και την αντιμετώπιση της απαρχαίωσης υποσυστημάτων και εξαρτημάτων και σε δεύτερο χρόνο τη στοχευμένη αναβάθμισή τους, ώστε να καταστούν επιχειρησιακά επίκαιρα στις συνθήκες του νέου θεάτρου επιχειρήσεων, όπως διαμορφώνεται.
Οι ποινικές ρήτρες, οι ανεκτέλεστες υποχρεώσεις και οι αγωγές
Τα ανοιχτά θέματα της Rheinmetall περιλαμβάνουν:
■ Τις ανεκτέλεστες υποχρεώσεις παροχής ΑΩ για τις συμβάσεις προμήθειας του ΣΔΕ «ΗΝΙΟΧΟΣ – ΕΜΑ» και «συλλογών εργαλείων και ειδικού εξοπλισμού ελέγχου» (πιστωτικής αξίας 64,6 και 15,5 εκατ. ευρώ, αντίστοιχα), και πυρομαχικών αρμάτων 120 χλστ., στο πλαίσιο της «ενδιάμεσης λύσης» (αξία σύμβασης 7,05 εκατ. ευρώ) και της διακρατικής συμφωνίας του 2014 (αξία σύμβασης 49.608.000 ευρώ).
■ Την επιβολή ποινικών ρητρών 3,15 εκατ. ευρώ λόγω μη επίτευξης προβλεπόμενου ποσοστού Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ) στη ΣΚΠ 011Β/01 για την προμήθεια εξομοιωτή επίθεσης υποβρυχίων συμπεριλαμβανομένου κτιρίου, κατά της οποίας η εταιρία έχει προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια.
■ Την ανεκτέλεστη υποχρέωση παροχής ΑΩ πιστωτικής αξίας 6.804.000 ευρώ, υπόλοιπο της ΣΑΩ 06/2001 που συνδέεται με ΣΚΠ 011Β/01.
■ Το εκδοθέν στις 17 Δεκεμβρίου 2015 πρακτικό της «Επιτροπής προσδιορισμού χρηματικών απαιτήσεων Δημοσίου & εκτέλεσης διαπραγματεύσεων με γερμανικές εταιρίες», που προσδιόρισε το ποσό που θα μπορούσε να διεκδικήσει το ΕΔ για την ΚΣΠ 030A/00 (ASRAD-HELLAS) σε 207.421.046,75 ευρώ (συμπεριλαμβανομένων τόκων μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία).
■ Την αγωγή του ΕΔ ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά φυσικών προσώπων και της Rheinmetall Defence Electronics, ως διαδόχου της STN ATLAS Elektronik, για την ΚΣΠ 016A/03 (ΣΕΠ των Leopard 2HEL), το σόναρ και το οπλικό σύστημα των υποβρυχίων (ΣΚΠ 012Β/00 και 021Β02) και τη ΣΚΠ 030Α/00 (ASRAD-HELLAS). Για την πρώτη, για τα φυσικά πρόσωπα έχει εκδοθεί αμετάκλητη αθωωτική απόφαση, ενώ για όλες τις υπόλοιπες υπάρχουν αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις.