Ενα δύσκολο δικαστικά φθινόπωρο με πολιτικές προεκτάσεις

Η επιστροφή των δικαστών στα καθήκοντά τους μετά τις θερινές διακοπές ανοίγει έναν κύκλο ιδιαίτερα κρίσιμων δικαστικών εξελίξεων, με υποθέσεις που έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην πολιτική ζωή της χώρας να μπαίνουν εκ νέου στο προσκήνιο. Από το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, μέχρι την τραγωδία των Τεμπών και την υπόθεση των παράνομων παρακολουθήσεων μέσω Predator, το νέο δικαστικό έτος αναμένεται να είναι από τα πλέον «φορτωμένα» των τελευταίων ετών. Και αυτό σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει, τα κόμματα κινούνται ήδη με το βλέμμα στις επόμενες εκλογές και κάθε εξέλιξη που αφορά κυβερνητικά ή πολιτικά πρόσωπα αποκτά αναπόφευκτα ευρύτερες διαστάσεις.

ΟΠΕΚΕΠΕ: Τέσσερις βουλευτές στις δικαστικές αίθουσες

Το πρώτο μεγάλο δικαστικό μέτωπο για το κυβερνών κόμμα ανοίγει τον Οκτώβριο, όταν αρχίζουν διαδοχικά οι δίκες τεσσάρων βουλευτών της Ν.Δ. για υποθέσεις που συνδέονται με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη διαχείριση ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων. Οι διώξεις έχουν ασκηθεί σε βαθμό πλημμελήματος και αφορούν, κατά περίπτωση, ηθική αυτουργία σε απιστία και ηθική αυτουργία σε παράνομη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Για την Κατερίνα Παπακώστα υπάρχουν επιπλέον κατηγορίες για ηθική αυτουργία σε ψευδή βεβαίωση και απόπειρα απάτης με υπολογιστή. Η αυλαία ανοίγει στις 2 Οκτωβρίου 2026, με την Κατερίνα Παπακώστα να οδηγείται ενώπιον του Γ’ Μονομελούς Εφετείου, λόγω της ειδικής δωσιδικίας που απορρέει από τη δικηγορική της ιδιότητα.

Στις 27 Οκτωβρίου ακολουθεί ο Χρήστος Μπουκώρος, στις 30 Οκτωβρίου ο Μάξιμος Σενετάκης και στις 12 Νοεμβρίου ο Κώστας Σκρέκας. Οι τρεις τελευταίες υποθέσεις έχουν προσδιοριστεί να εκδικαστούν από το Τριμελές Πλημμελειοδικείο. Οι τέσσερις δίκες, ωστόσο, δεν εξαντλούν το δικαστικό ενδιαφέρον γύρω από τον οργανισμό. Στις σχετικές δικογραφίες βρίσκονται και μη πολιτικά πρόσωπα, μεταξύ αυτών πρώην στελέχη και άνθρωποι της διοίκησης του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίοι φέρεται ότι είναι φυσικοί αυτουργοί πράξεων για τις οποίες στους βουλευτές αποδίδεται, κατά περίπτωση, ηθική αυτουργία.

Μεταξύ των προσώπων που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο των ερευνών είναι και ο πρώην πρόεδρος του οργανισμού Δημήτρης Μελάς.Το ενδιαφέρον γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εξαιτίας του εύρους της έρευνας γύρω από τις αγροτικές επιδοτήσεις. Παράλληλες δικογραφίες και δικαστικές διαδικασίες αφορούν καταγγελλόμενα δίκτυα που φέρεται ότι εκμεταλλεύθηκαν το σύστημα των κοινοτικών ενισχύσεων, με υποθέσεις από διαφορετικές περιοχές της χώρας να έχουν μπει στο μικροσκόπιο των Αρχών.

Το πολιτικό βάρος της υπόθεσης είναι σημαντικό και για ακόμη έναν λόγο: Οι έρευνες δεν αφορούν αποκλειστικά εθνικά κονδύλια, αλλά χρήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, γεγονός που έχει φέρει ενεργά στο προσκήνιο και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ετσι, κάθε δικαστική συνεδρίαση αναμένεται με ενδιαφέρον όχι μόνο για την ποινική μεταχείριση των κατηγορουμένων, αλλά και για όσα ενδέχεται να προκύψουν από καταθέσεις, έγγραφα και στοιχεία που θα παρουσιαστούν στις αίθουσες.

Predator: Δύο διαφορετικά δικαστικά ραντεβού

Στις δικαστικές αίθουσες επιστρέφει δυναμικά και η υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων μέσω του κακόβουλου λογισμικού Predator. Εδώ υπάρχουν δύο ξεχωριστές ημερομηνίες και δύο διαφορετικές δικαστικές διαδικασίες. Η πρώτη και χρονικά πιο κοντινή είναι η 11η Δεκεμβρίου 2026. Για εκείνη την ημέρα έχει προσδιοριστεί ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών η δίκη σε δεύτερο βαθμό των τεσσάρων επιχειρηματιών που είχαν καταδικαστεί πρωτοδίκως για την υπόθεση. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο είχε επιβάλει στον καθένα συνολική ποινή φυλάκισης 126 ετών και οκτώ μηνών, με εκτιτέα τα οκτώ χρόνια. Πλέον το Εφετείο θα εξετάσει εκ νέου την υπόθεση και τις εφέσεις των καταδικασθέντων.

Το δεύτερο μεγάλο δικαστικό ραντεβού βρίσκεται λίγους μήνες αργότερα, στις 7 Απριλίου 2027. Τότε αναμένεται να συζητηθούν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών οι πρώτες οκτώ αγωγές ανθρώπων που καταγγέλλουν ότι αποτέλεσαν στόχους παρακολούθησης μέσω του Predator. Οι αγωγές κατατέθηκαν τον Ιούλιο του 2026 και στρέφονται κατά της Intellexa και ακόμα 13 φυσικών προσώπων, τα οποία, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι ενάγοντες, συνδέονται με τη συγκρότηση και τη λειτουργία του δικτύου του Predator. Οι ενάγοντες διεκδικούν αποζημιώσεις για την ηθική βλάβη που υποστηρίζουν ότι υπέστησαν από την παραβίαση της ιδιωτικής τους ζωής, του απορρήτου των επικοινωνιών και των προσωπικών τους δεδομένων. Το συνολικό ύψος των αξιώσεων φτάνει τα 7,6 εκατομμύρια ευρώ.

Η πολιτική σημασία του Predator δεν εξαντλείται, βέβαια, στις ευθύνες των ιδιωτών που βρίσκονται ενώπιον της Δικαιοσύνης. Η υπόθεση έχει από την πρώτη στιγμή συνδεθεί με το ευρύτερο ζήτημα των παρακολουθήσεων, τον τρόπο λειτουργίας των κρατικών μηχανισμών και το ερώτημα ποιοι γνώριζαν ή είχαν εικόνα για τις παρακολουθήσεις πολιτικών, δημοσιογράφων και άλλων προσώπων. Για τον λόγο αυτόν, κάθε νέα δικαστική εξέλιξη είναι πιθανό να ανατροφοδοτεί και την πολιτική συζήτηση γύρω από ένα σκάνδαλο που παραμένει ανοιχτό εδώ και χρόνια.

Το ημερολόγιο των επόμενων μηνών δείχνει, επομένως, ότι η κυβέρνηση θα βρεθεί μπροστά σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό δικαστικό περιβάλλον. Καθεμία από τις υποθέσεις έχει διαφορετικό ποινικό και δικαστικό αντικείμενο. Πολιτικά, όμως, συναντώνται σε ένα κοινό σημείο: Αφορούν ζητήματα διαχείρισης δημόσιου ή ευρωπαϊκού χρήματος, κρατικής ευθύνης, προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων και λογοδοσίας προσώπων που βρίσκονται ή βρέθηκαν κοντά στην εξουσία. Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον δεν θα περιοριστεί στις αποφάσεις των δικαστών. Με το εκλογικό σκηνικό να μπαίνει σταδιακά στην εξίσωση, το νέο δικαστικό έτος είναι πολύ πιθανό να αποδειχθεί ταυτόχρονα και ένα από τα δυσκολότερα πολιτικά μέτωπα για τη Ν.Δ. και τον Κ. Μητσοτάκη…

Τέμπη: Το ενδεχόμενο Ειδικού Δικαστηρίου παραμένει ανοιχτό

Ακόμη βαρύτερο πολιτικά είναι το μέτωπο της τραγωδίας των Τεμπών. Περισσότερα από τρία χρόνια μετά τη σύγκρουση των δύο τρένων το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 η δικαστική διερεύνηση εξακολουθεί να έχει πολλά διαφορετικά σκέλη, από τις αιτίες που οδήγησαν στο δυστύχημα έως τους χειρισμούς που ακολούθησαν στον τόπο της τραγωδίας. Στο τελευταίο αυτό σκέλος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο η πιθανότητα συγκρότησης Ειδικού Δικαστηρίου. Ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Δημήτρης Μητρουλιάς έχει εισηγηθεί προς το αρμόδιο Δικαστικό Συμβούλιο την παραπομπή του πρώην υφυπουργού Χρήστου Τριαντόπουλου για την υπόθεση της αλλοίωσης του χώρου όπου σημειώθηκε το δυστύχημα.

Η εισαγγελική πρόταση αφορά την κατηγορία της παράβασης καθήκοντος και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον πρώην περιφερειάρχη Θεσσαλίας Κώστα Αγοραστό και μη πολιτικά πρόσωπα. Η υπόθεση συνολικά αφορά οκτώ κατηγορουμένους, ενώ ο εισαγγελικός λειτουργός έχει προτείνει την παραπομπή πέντε εξ αυτών. Το επόμενο κρίσιμο βήμα ανήκει στο Δικαστικό Συμβούλιο που έχει συγκροτηθεί στο πλαίσιο των διατάξεων περί ευθύνης υπουργών. Αυτό θα αποφασίσει εάν θα υιοθετήσει την εισαγγελική πρόταση και, κατά συνέπεια, εάν η συγκεκριμένη πτυχή της υπόθεσης των Τεμπών θα οδηγηθεί τελικά ενώπιον Ειδικού Δικαστηρίου.

Εφόσον υπάρξει παραπομπή, θα πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερα μεγάλο θεσμικό και πολιτικό βάρος, καθώς πρώην μέλος της κυβέρνησης θα βρεθεί αντιμέτωπο με ειδική δικαστική διαδικασία για ενέργειες που συνδέονται με όσα συνέβησαν μετά το πολύνεκρο δυστύχημα. Παράλληλα, ανοιχτό παραμένει και το μέτωπο που αφορά τον πρώην υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή.

Η δικογραφία για την περίοδο πριν από το δυστύχημα έχει δημιουργήσει αυτοτελές πολιτικό και δικαστικό κεφάλαιο, με το ζήτημα των ευθυνών για την κατάσταση και τη λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου να βρίσκεται στον πυρήνα της δημόσιας αντιπαράθεσης. Η υπόθεση των Τεμπών, επομένως, δεν περιορίζεται σε μόνο μία δίκη. Πρόκειται για ένα πλέγμα παράλληλων διαδικασιών, οι οποίες μπορεί να παράγουν δικαστικές και πολιτικές εξελίξεις καθ’ όλη τη διάρκεια του νέου δικαστικού έτους.