Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα ολοκληρώθηκε χωρίς να αφήσει πίσω της το παραμικρό χειροπιαστό όφελος για τα εθνικά συμφέροντα. Στο πεδίο των πρακτικών αποτελεσμάτων, το ταμείο αποδείχθηκε απολύτως άδειο. Και ήταν αυτό το κενό που εκδηλώθηκε τις επόμενες ώρες ως διάχυτη αμηχανία στο κυβερνητικό στρατόπεδο, το οποίο πανηγύριζε για το «άδειασμα» από το Ρούμπιο. Στα τηλεοπτικά πάνελ και τα ραδιόφωνα τα στελέχη της πλειοψηφίας βρέθηκαν χωρίς ούτε ένα απτό αποτέλεσμα που να μπορούν να πιστώσουν στην πολιτική του Μαξίμου. Μοναδικό τους καταφύγιο απέμειναν οι τυπικές φιλοφρονήσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών και τα καλά του λόγια για την αρχαία Ελλάδα.
Κάπως έτσι, σε ακόμα μία άσκηση επικοινωνιακής ισορροπίας αλλά και σε επαναλαμβανόμενες υπεκφυγές κατέφυγε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στην προσπάθειά του να διασκεδάσει τις εντυπώσεις γύρω από το στρατηγικό τέλμα στο οποίο βρίσκεται το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, επιχειρώντας να κρυφτεί πίσω από επιλεκτικές αναγνώσεις των δηλώσεων του Μάρκο Ρούμπιο.
Στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης θέλησε να κλείσει άρον άρον τη συζήτηση, επικαλούμενος τη συνέντευξη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην «Καθημερινή»: «Κάποιοι βιάστηκαν άλλη μια φορά, προκειμένου να βγάλουν μια ανακοίνωση, να βγάλουν συμπεράσματα πριν ολοκληρωθεί μια επίσκεψη, πριν δοθεί η συνέντευξη που δόθηκε. Οπότε δεν χρειάζεται να πούμε πάρα πολλά. Το έργο αυτό θα προχωρήσει με βάση τον αρχικό σχεδιασμό. Εχουμε πλέον και όσα είπε ο Μάρκο Ρούμπιο, που αποτελούν τις καλύτερες απαντήσεις σε όλη αυτή την κινδυνολογία που αναπτύσσεται το τελευταίο χρονικό διάστημα». Η κυβερνητική επιχειρηματολογία, ωστόσο, αποδομείται από τα ίδια τα λεγόμενα του επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ερωτηθείς από τον Αλέξη Παπαχελά κατά πόσον οι ΗΠΑ προτίθενται να στηρίξουν το έργο απέναντι στα εμπόδια που αντιμετωπίζει στο Αιγαίο, ο κ. Ρούμπιο κινήθηκε σε αυστηρά προσεκτικές διατυπώσεις: «Σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε τις διπλωματικές μας προσπάθειες για να υπενθυμίσουμε σε όλες τις πλευρές πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό». Ο Αμερικανός αξιωματούχος δεν ανέφερε κουβέντα για το υπό ποιους όρους θα προχωρήσει η πόντιση, ούτε έθεσε κόκκινες γραμμές απέναντι στην τουρκική παρεμπόδιση. Αντιθέτως, υπογράμμισε ότι τέτοια ζητήματα απαιτούν «διακριτικούς χειρισμούς και απευθείας επαφές», επιβεβαιώνοντας πως η αμερικανική σύσταση συνοψίζεται στο «βρείτε τα μεταξύ σας», με την Ουάσινγκτον να νίπτει τας χείρας της για το κόστος που μπορεί να έχουν αυτοί οι παρασκηνιακοί συμβιβασμοί για τα εθνικά συμφέροντα της χώρας μας. Γιατί για τις ΗΠΑ είναι αποδεκτό το να γίνει το καλώδιο με οποιοδήποτε κόστος για τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.
Το κυβερνητικό αφήγημα δέχτηκε, όμως, καίριο πλήγμα και εκ των έσω.
Ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Σωτήρης Σέρμπος -μέχρι τον περασμένο Αύγουστο σύμβουλος του πρωθυπουργού για θέματα εξωτερικής πολιτικής-, μιλώντας σε ραδιόφωνο, αποδόμησε πλήρως τη στάση της Αθήνας. Επισήμανε ότι στο πλαίσιο της επίσκεψης Ρούμπιο «δεν λειτουργήσαμε ως σύμμαχοι των ΗΠΑ, αλλά ως ακόλουθοι που δεν κάνουμε τίποτα χωρίς το ΟΚ τους». Αναφερόμενος συγκεκριμένα στο θέμα του καλωδίου, ο κ. Σέρμπος ήταν απόλυτος: «Στην Κάσο είχαμε υποχώρηση άνευ λογικής, δημιουργώντας αρνητικό προηγούμενο στην άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων». Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι «η Ελλάδα πρέπει να σταματήσει να κρύβεται πίσω από φουστάνια κι ο Ελληνας ΥΠΕΞ θα έπρεπε να πει στον Αμερικανό ομόλογό του ότι η Ελλάδα θα προχωρήσει στο έργο με ή χωρίς τις ΗΠΑ».
Οταν ο Ρούμπιο είπε στην ουσία «βρείτε τα» με την Τουρκία, η Αθήνα όφειλε, κατά τον πρώην πρωθυπουργικό σύμβουλο, να απαντήσει πως «θα προχωρήσουμε είτε μαζί σας είτε μόνοι». «Αν έμαθα κάτι από την εμπειρία μου, τους Αμερικανούς ούτε τους γλείφεις ούτε τους παρακαλάς ούτε τους προσκυνάς, χρειάζεται ένας εξωστρεφής πατριωτισμός, να μας πει ο Ρούμπιο πού βλέπει τον ρόλο της Ελλάδας στην ανατολική Μεσόγειο».
Ο κ. Σέρμπος αποκάλυψε επιπλέον ότι «δεν υπάρχει αδιαμεσολάβητη επικοινωνία Μαξίμου – Λευκού Οίκου και ο Μάρκο Ρούμπιο λειτουργεί ως η πόρτα της Αθήνας για να ξεκλειδώσει την επικοινωνία και να στέλνει μηνύματα», ενώ στηλίτευσε και την αδράνεια στο πεδίο της ήπιας ισχύος και της πολιτισμικής παρακαταθήκης, όπου «δεν έχουμε κάνει τίποτα σε ένα εξαιρετικά προνομιακό πεδίο για μας».
«Προεδρική» η ομιλία στην Πνύκα, σύμφωνα με τα διεθνή ΜΜΕ
Mόνο… απαρατήρητη δεν πέρασε η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, τα οποία δεν στάθηκαν μόνο στο γεγονός ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ μίλησε στην Πνύκα με φόντο τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, αλλά έσπευσαν να τονίσουν τα «προεδρικά» της χαρακτηριστικά. Αλλωστε, κι ενώ πλησιάζουν οι ιδιαιτέρως κρίσιμες για την διοίκηση Τραμπ ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, τα βλέμματα όλων αμέσως μετά (αν όχι ήδη από τώρα) στρέφονται στις προεδρικές κάλπες του 2028.
Με τις ρηγματώσεις στην Ουάσινγκτον να είναι πλέον ορατές από πολλούς αναλυτές, η «Wall Street Journal» μέσω του editorial της πρότεινε χθες την ομιλία Ρούμπιο «ως ένα αναζωογονητικό και επίκαιρο αντίδοτο», χαρακτηρίζοντάς την «ομιλία της χρονιάς». Το δηλητηριώδες σχόλιο όμως το κρατούσε για το τέλος: «Η ομιλία του Ρούμπιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή εκφωνήθηκε σε μια εποχή φτωχού πολιτικού λόγου. (…) Περιγράφει μια πολύ ευρύτερη φιλοδοξία, η οποία συνδέει τα καλύτερα στοιχεία του παρελθόντος της Δύσης με την προοπτική ενός καλύτερου μέλλοντος. Κατά την άποψή μας, οι Αμερικανοί διψούν για ένα τέτοιο όραμα και για μια τέτοια ηγεσία. Και θα ανταποκριθούν σε όποιον μπορέσει να τους τα προσφέρει».
Εκτενές ήταν χθες και το ρεπορτάζ του CNN, που εκτιμούσε πως «η ομιλία είναι βέβαιο ότι θα αναζωπυρώσει τις εικασίες για τις μελλοντικές προεδρικές του βλέψεις», ενώ το δίκτυο έμμεσα τον παρουσίασε τόσο ως διάδοχο όσο και ως τον εκσυγχρονιστή του κινήματος «Πρώτα η Αμερική». «Ο Ρούμπιο καλεί την Ευρώπη να ξυπνήσει από τον “λήθαργο” και να διατηρήσει την κυριαρχία της Δύσης» σημείωναν και οι «New York Times», δίνοντας έμφαση στη διαφορετική αντίληψη που έχει σε σχέση με τον Τραμπ για τις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης ο Αμερικανός ΥΠΕΞ. Τέλος, και ο «Guardian» με νόημα έγραφε πως «η ιδιαίτερα προσεγμένη ομιλία περιείχε μια έντονη απόρριψη του είδους της παγκοσμιοποιημένης πολιτικής που ο Τραμπ έχει κατηγορήσει για τα προβλήματα της Αμερικής».