Είναι μια υπουργός με απογοητευτικά αποτελέσματα. Αλλά αυτό για την πορεία της δεν έχει καμιά σημασία. Όπως και ότι δεν την έχει εκλέξει ποτέ κανένας πολίτης για όσα «πολιτικά» πόστα τη διορίζουν σε όλη την καριέρα της.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Η Λίνα Μενδώνη παραμένει στο πόστο που την τοποθέτησε ο Μητσοτάκης επί σχεδόν οκτώ χρόνια, από τις 8 Ιουλίου 2019 μέχρι σήμερα. Γεγονός που την καθιστά τη μακροβιότερη και ακλόνητη κυβερνητική υπουργό.
Κανείς, βέβαια, δεν έχει καταλάβει για ποιον λόγο η Μενδώνη θεωρείται πια τόσο απαραίτητη για το Μαξίμου, ώστε να είναι, ουσιαστικά, αναντικατάστατη. Η Μενδώνη είναι το πλέον χαρακτηριστικό σύμβολο της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Αντιπροσωπεύει τις πιο βασικές αρχές επί Κυριάκου: Ολα είναι για φτηνό ξεπούλημα. Κι όλα γίνονται για την κοροϊδία των πολιτών.
Τελευταίο «επίτευγμα» της Μενδώνη είναι η υπόθεση-φιάσκο των 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων που μεταφέρθηκαν από τη Βουλγαρία στην Ελλάδα, με «αντάλλαγμα» την παράδοση των οστών του Σαμουήλ. Η μεταφορά παρουσιάστηκε παραπλανητικά ως «ιστορική επιστροφή», αλλά τελικώς αποκαλύπτεται ότι τα κειμήλια απλώς «παρκάρονται» στην Ελλάδα ως δάνειο. Η κυριότητά τους δεν μας μεταβιβάστηκε. Οπότε εδώ έχουμε άλλο ένα «κατόρθωμα» της υπουργού Πολιτισμού, όπου η λέξη «προσβολή» είναι η πιο κατάλληλη να το περιγράψει.
Σύσσωμη η αντιπολίτευση απαίτησε απαντήσεις από τη Μενδώνη μέσα στη Βουλή, αλλά η υπουργός, όπως συνηθίζει, αρνήθηκε να δώσει σαφείς εξηγήσεις. Ομως, τα ιστορικά κειμήλια, που ανήκουν σε όλους μας, δεν αποτελούν προσωπικά λάφυρα του υπουργείου για να ντιλάρει εν κρυπτώ πίσω από νομικίστικες αλχημείες. Αρνούμενη να αποκαλύψει αν επιστρέφονται κανονικά στην Ελλάδα, δηλαδή αν πρόκειται για οριστική απόδοση ή προσωρινή παραχώρηση κατοχής, πώς διασφαλίζονται οι ελληνικές αξιώσεις και τι σημαίνει νομικά η αμοιβαία κατάθεση, η Μενδώνη προσέβαλε την έννοια της δημόσιας κληρονομιάς, τη Βουλή και τους πολίτες, οι οποίοι ουδέποτε την εξέλεξαν και της ανέθεσαν κάποιο πόστο.
Σαν να μην έφταναν αυτά, προχθές προκλήθηκε σάλος από αφίσα με φωτογραφία της σημαίας της Βέρμαχτ πάνω από την Ακρόπολη, που… διαφήμιζε εκδήλωση, με τη συμμετοχή του υπουργείου Πολιτισμού και τίτλο «Αρχαιολογία και Κατοχή». Η προκλητική αφίσα παρουσιάζει μια τεράστια σε μέγεθος σβάστικα να «καταπίνει» την Ακρόπολη. Μόνο μετά τη γενική κατακραυγή η Μενδώνη αναγκάστηκε να πει ότι η αφίσα, κατόπιν ετεροχρονισμένης παρέμβασης του υπουργείου, άλλαξε και «κακώς επελέγη».
Το βασικό παράδοξο της Μενδώνη είναι ότι τόσα χρόνια στην καρέκλα του υπουργείου Πολιτισμού δυσκολεύεται να κατανοήσει το αυτονόητο: Οι πολιτικοί θησαυροί της χώρας δεν ανήκουν στην εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά στο ίδιο το κράτος και στους πολίτες του. Το υπουργείο Πολιτισμού λειτουργεί απλώς ως θεσμικός θεματοφύλακας. Τα αντικείμενα αυτά θεωρούνται «εκτός συναλλαγής». Δεν είναι assets προς πλιάτσικο, ούτε λάφυρα για ντιλάρισμα ούτε ευκαιρίες για μπίζνες ιδιωτών μέσω private management.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της «ακούνητης» θητείας της ως υπουργού Πολιτισμού οι αποφάσεις της είναι συνήθως ηθικά προβληματικές. Οι πιο χτυπητές περιπτώσεις είναι και χειροπιαστά καταστροφικές, όπως όταν τσιμέντωσε την Ακρόπολη, πράξη που αντιμετωπίστηκε με σοκ σε όλο τον κόσμο. Τα μεγαλύτερα έντυπα διεθνώς, από τον Economist μέχρι τον «Guardian», «ξεφώνιζαν» αυτό το ρεζιλίκι και κατάντια. Στην πραγματικότητα, η Λίνα Μενδώνη έφτασε να τσιμεντώσει την ίδια την Ακρόπολη για να εξυπηρετήσει… τον μαζικό τουρισμό, όπως έλεγε τότε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων.
Η ύβρις του τσιμεντώματος Μενδώνη αποτελεί σκάνδαλο παγκοσμίων διαστάσεων, δεδομένης της μοναδικότητας της Ακρόπολης. Αλλά η ύβρις είναι πρακτικά η δουλειά της υπουργού εδώ και οκτώ χρόνια. Τον Ιούλιο πέρασε το περιβόητο νομοσχέδιο που παρέδωσε την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας στο σύνολό της -όλοι οι αρχαιολογικοί χώροι και ιστορικά μνημεία- σε μια Ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης της Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς», με σκοπό την εμπορευματοποίησή τους. Αυτή η Ανώνυμη Εταιρεία θα διαχειρίζεται τα πάντα, από έσοδα εισιτηρίων μέχρι αναψυκτήρια, πωλητήρια, αντίγραφα κ.ά. για 50 συν 50 χρόνια. Η πορεία της Μενδώνη στο υπουργείο αποτελεί την πορεία της μετατροπής της ίδιας μας της ταυτότητας σε φτηνό εμπόρευμα.
Η πολιτιστική κληρονομιά της χώρας, ακόμα και τα ιερότερα μνημεία, μετατράπηκαν σε φτηνομάγαζο δημοπρασιών για αρπαχτές ιδιωτών:
1. Αλλαξε το νομικό καθεστώτος των πέντε μεγαλύτερων κρατικών μουσείων της χώρας σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου με διορισμένα διοικητικά συμβούλια ώστε να τα αποκόψει από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και να ανοίξει τον δρόμο για το πρότζεκτ της εμπορευματοποίησης.
2. Παρέδωσε σε ιδιώτες τη διαχείριση εισιτηρίων, αναψυκτηρίων κ.λπ. στους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, ως και τις τουαλέτες και τη φύλαξη στην Ακρόπολη.
3. Εισήγαγε τη δυνατότητα μετατροπής των αρχαιολογικών χώρων σε φόντο για μπουζουκοεκδηλώσεις ιδιωτών, πασαρέλες και πριβέ δεξιώσεις, όπως βαφτίσια, γάμοι, γλέντια με κλαρίνα.
4. Τον Απρίλιο 2024 το Βυζαντινό Μουσείο μετατράπηκε σε χώρο γαμήλιων δεξιώσεων.
5. Τον Μάιο 2025 το ίδιο το υπουργείο Πολιτισμού διοργάνωσε πριβέ φαγοπότι στον αρχαιολογικό χώρο στη Σπιναλόγκα για να διασκεδάσουν κάποιους τυχαίους.
Η… ευρηματικότητα της υπουργού για την εμπορευματοποίηση, κατά συνέπεια και απαξίωση, της πολιτισμικής μας κληρονομιάς είναι αστείρευτη. Το 2024 ανέθεσε σε ιδιώτες τις πρώτες βοήθειες σε έξι αρχαιολογικούς χώρους, με συμβάσεις εξωφρενικού κόστους. Μέχρι τότε οι υπηρεσίες αυτές παρέχονταν δωρεάν από το ΕΚΑΒ και τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό χωρίς να κοστίζουν ούτε 1 ευρώ στο Ελληνικό Δημόσιο. Δυστυχώς, η Ελλάδα δεν έχει την υπουργό Πολιτισμού που της αξίζει.
ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ
Υπουργός Πολιτισμού
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1960 στην Αθήνα. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία, Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Διετέλεσε ειδική επιστημονική σύμβουλος στο υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Εργων (1994-1997) και στο υπουργείο Αιγαίου (1997-1999). Τον Μάρτιο του 1999, επί κυβέρνησης Σημίτη, τοποθετήθηκε γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού. Στο συγκεκριμένο πόστο έμεινε για δύο πενταετίες (Μάρτιος 1999 – Μάρτιος 2004 και Νοέμβριος 2009 – Φεβρουάριος 2015). Τον Ιούλιο 2019 διεγράφη από το ΚΙΝ.ΑΛ., μετά την ανακοίνωσή της ως εξωκοινοβουλευτικής υπουργού Πολιτισμού στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Μετά τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 2023 ορίστηκε ξανά υπουργός Πολιτισμού.