Τεράστια απώλεια για τον πολιτισμό
Μεγάλο το κενό στον χώρο του πολιτισμού μετά τον θάνατο της Μαρίνας Λαμπράκη – Πλάκα, η οποία άφησε την τελευταία της πνοή χθες το πρωί, σε ηλικία 83 ετών. Επί 30 χρόνια στο τιμόνι της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, αφοσιώθηκε ψυχή τε και σώματι στο έργο της, και έκανε πραγματικότητα το όραμά της, την ανακαίνιση και τον εκσυγχρονισμό της Εθνικής Πινακοθήκης. Ο θάνατός της ήταν ξαφνικός, έπειτα από νοσηλεία δύο ημερών, Αύριο, μάλιστα, επρόκειτο να δώσει συνέντευξη Τύπου στην Εθνική Πινακοθήκη με θέμα την αναδρομική έκθεση του Κωνσταντίνου Παρθένη, η οποία θα εγκαινιαζόταν την επόμενη εβδομάδα.
Η Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα γεννήθηκε στο Αρκαλοχώρι Ηρακλείου Κρήτης. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (1959-1964), ενώ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Κλασική Αρχαιολογία με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών και με θέμα «Προσωκρατική Φιλοσοφία και Τέχνη».
Παρακολούθησε τα μαθήματα Ιστορίας της Τέχνης του καθηγητή Παντελή Πρεβελάκη στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1965-1968) και με υποτροφία του ΙΚΥ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Ιστορίας και Κοινωνιολογίας της Τέχνης στο Παρίσι, στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης (1968-1971). Το 1975 εξελέγη παμψηφεί τακτική καθηγήτρια στην έδρα της Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας και ήταν η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στην ιστορία της ΑΣΚΤ. Ηταν επισκέπτρια ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Princeton των ΗΠΑ, με υποτροφία Fulbright και δίδαξε ως επισκέπτρια καθηγήτρια σε πανεπιστήμια της Γαλλίας, των ΗΠΑ και στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, στο Ρέθυμνο.
Κατά τη διάρκεια της θητείας της η Εθνική Πινακοθήκη εκσυγχρονίστηκε, ίδρυσε νέα παραρτήματα (Κέρκυρα, Ναύπλιο, Γλυπτοθήκη, Αλσος Στρατού, Γουδί, Μουσείο Καπράλου, Αίγινα), απέκτησε 3.000 νέα έργα, μεταξύ των οποίων δύο πίνακες του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου, διοργάνωσε σημαντικές εκθέσεις Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, και είχε μεγάλη ανταπόκριση από το κοινό, με περίπου 5.500.000 επισκέπτες. Υστερα από πολυετείς προσπάθειες, εκπονήθηκε μελέτη επεκτάσεως του κτιριακού συγκροτήματος της ΕΠΜΑΣ.
Είχε εκλεγεί αντιπρόεδρος του διεθνούς τμήματος της Διεθνούς Ενώσεως Κριτικών Τέχνης (AICA) και ήταν υποψήφια για τον τίτλο Γυναίκα της Ευρώπης (1997), ενώ διετέλεσε αναπληρώτρια υπουργός Πολιτισμού – Παιδείας και Θρησκευμάτων της υπηρεσιακής κυβερνήσεως, με πρωθυπουργό τη Βασιλική Θάνου, την περίοδο 28 Αυγούστου με 23 Σεπτεμβρίου 2015. Επίσης, έχει δημοσιεύσει 21 βιβλία και περισσότερες από διακόσιες μελέτες και άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και εφημερίδες, ενώ έχει συγγράψει περισσότερα από εκατό εισαγωγικά κείμενα σε καταλόγους εκθέσεων. Έχει, δε, συμμετάσχει σε πολλά επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου αποχαιρέτησε τη Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα υπογραμμίζοντας ότι «η γόνιμη παρουσία της, το πάθος της, η ενέργειά της δεν θα επιτρέψουν στη σκόνη του χρόνου να θαμπώσει την ανεξίτηλη σφραγίδα της». Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε: «Όλοι χάνουμε σήμερα μία μορφή δραστήρια, δημιουργική όσο και οικεία. Και, προσωπικά, μία ξεχωριστή φίλη. Συλλυπητήρια στους δικούς της ανθρώπους». Η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε: «Προσωπικά την ευχαριστώ για τη φιλία της και τα μαθήματα τέχνης, που μας προσέφερε απλόχερα, γοητευτικά, αξέχαστα».
