Τα αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου στη χώρα μας, με περισσότερους από 13.000 Έλληνες να χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους. Η χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια και η πνευμονία ευθύνονται σχεδόν για τους μισούς από αυτούς τους θανάτους, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ενισχυμένη πρόληψη και πρόσβαση σε κατάλληλη θεραπεία.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), τα νοσήματα του αναπνευστικού ευθύνονται κατά μέσο όρο για το 7% των ετησίων θανάτων, αν και τα ποσοστά παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Το 2022, τα αναπνευστικά νοσήματα κόστισαν τη ζωή σε 13.124 ανθρώπους, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 9,4% επί του συνόλου των 140.914 θανάτων που καταγράφηκαν στη χώρα.
Από αυτούς:
- 4.850 πέθαναν από χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού, κυρίως από χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
- 3.230 από τα θύματα ήταν άνδρες
- 1.680 έχασαν τη ζωή τους από πνευμονία
- Οι 1.040 ήταν άνδρες
Τα στοιχεία υπογραμμίζουν την κυριαρχία των χρόνιων αναπνευστικών παθήσεων στο σύνολο των θανάτων, ενώ η πνευμονία παραμένει σημαντική απειλή, κυρίως για ηλικιωμένους και ευπαθείς πληθυσμούς.
Η ευρωπαϊκή σύγκριση
Σε επίπεδο ΕΕ, το 2022 καταγράφηκαν σχεδόν 363.500 θάνατοι που σχετίζονται με αναπνευστικά νοσήματα. Οι μεγαλύτερες εθνικές επιβαρύνσεις καταγράφηκαν:
- Μάλτα: 12,2%
- Ιρλανδία: 10,8%
- Δανία: 10,6%
Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά (κάτω από 4%) σημειώθηκαν:
- Στις χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία)
- Στη Φινλανδία
- Στη Σλοβενία
Οι άνδρες πιο ευάλωτοι
Οι άνδρες φαίνεται πως πλήττονται συχνότερα από αναπνευστικά νοσήματα, πιθανώς και λόγω του υψηλότερου ποσοστού καπνίσματος. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο:
- Το 7,5% των θανάτων από αναπνευστικά νοσήματα αφορά άνδρες
- Έναντι 6,5% στις γυναίκες
Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των φύλων εντοπίζεται στη στη Ρουμανία με 2,4 ποσοστιαίες μονάδες. Ακολουθούν:
- Μάλτα: 2,1 μονάδες
- Εσθονία: 2 μονάδες
Αντιθέτως, σε Σουηδία, Ολλανδία, Ιρλανδία και Δανία οι θάνατοι είναι συχνότεροι στις γυναίκες, με τη διαφορά να κυμαίνεται από 0,2% στη Σουηδία έως 0,8% στη Δανία.
Ηλικιακή κατανομή – Οι ηλικιωμένοι στο στόχαστρο
Η θνησιμότητα από αναπνευστικές παθήσεις αυξάνεται κατακόρυφα με την ηλικία:
- 336,1 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους στους άνω των 65 ετών
- Μόλις 9,2 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους σε άτομα κάτω των 65 ετών
Η διαφορά είναι εντυπωσιακή: οι θάνατοι στους ηλικιωμένους είναι 37 φορές περισσότεροι σε σχέση με τους νεότερους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνολική θνησιμότητα (από όλες τις αιτίες) στους ηλικιωμένους είναι 22 φορές υψηλότερη, γεγονός που υπογραμμίζει τη «στοχευμένη» απειλή των αναπνευστικών νοσημάτων στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Τα πιο επικίνδυνα νοσήματα
Τη «μερίδα του λέοντος» σε θανάτους κατέχουν οι παθήσεις του κατώτερου αναπνευστικού, τόσο χρόνιες όσο και οξείες. Στην πρώτη γραμμή κινδύνου βρίσκονται:
- Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
- Πνευμονία
- Πνευμονική ίνωση
- Άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
Αντιθέτως, νοσήματα όπως:
- Το άσθμα
- Η γρίπη
παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερη θνησιμότητα, καθώς ο εμβολιασμός -ιδίως κατά της γρίπης- εκτιμάται ότι σώζει δεκάδες χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο.
Ένα επίμονο δημόσιο πρόβλημα υγείας
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι τα αναπνευστικά νοσήματα παραμένουν μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Η υψηλή θνησιμότητα, η δυσανάλογη επίπτωση στους ηλικιωμένους και η μεγαλύτερη επιβάρυνση στους άνδρες επιβάλλουν δράσεις που θα περιλαμβάνουν:
- Ενίσχυση προγραμμάτων πρόληψης
- Αντικαπνιστικές εκστρατείες
- Προώθηση εμβολιασμών
- Έγκαιρη διάγνωση και πρόσβαση σε θεραπεία
Η αντιμετώπιση των αναπνευστικών παθήσεων δεν αποτελεί μόνο ιατρική ανάγκη, αλλά και κοινωνική προτεραιότητα που μπορεί να σώσει χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο.
