Τα στοιχεία για την Ελλάδα
Σαφή εικόνα για τα πρότυπα θνησιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτυπώνουν τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat για το 2023, αναδεικνύοντας τόσο τις κυρίαρχες αιτίες θανάτου όσο και τις διαφοροποιήσεις ανά χώρα, φύλο και ηλικιακή ομάδα.
Συνολικά, στην ΕΕ καταγράφηκαν 4,84 εκατομμύρια θάνατοι, με τη συντριπτική πλειονότητα -περίπου το 85%- να αφορά σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι παθήσεις του κυκλοφορικού, οι οποίες αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου, ευθυνόμενες για το 32,8% των περιπτώσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο εσωτερικό αυτής της κατηγορίας, κυριαρχεί η ισχαιμική καρδιοπάθεια -που περιλαμβάνει και τα εμφράγματα- και αντιστοιχεί στο 32% των θανάτων, ενώ ακολουθούν οι εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις, όπως τα εγκεφαλικά επεισόδια, με ποσοστό 20,5%.
Η εικόνα στην Ελλάδα ακολουθεί το ίδιο μοτίβο, με τις παθήσεις του κυκλοφορικού να καταλαμβάνουν την πρώτη θέση, τον καρκίνο να ακολουθεί και τις παθήσεις του αναπνευστικού να έπονται. Ειδικότερα, καταγράφονται περίπου 300 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους από καρδιαγγειακά νοσήματα, 230 από καρκίνο και 90 από παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 15η θέση ως προς τους θανάτους από παθήσεις του κυκλοφορικού, με δείκτη χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Λετονία, ενώ τα χαμηλότερα καταγράφονται σε κράτη της δυτικής και νότιας Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Δανία.
Ποιές αιτίες ακολουθούν
Ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου, ευθυνόμενος για το 23,9% των θανάτων στην ΕΕ. Μεταξύ των μορφών καρκίνου, ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο πιο θανατηφόρος, αντιπροσωπεύοντας το 19,8% των θανάτων από κακοήθη νεοπλάσματα. Ακολουθούν ο καρκίνος του παχέος εντέρου με 11,4%, ενώ σημαντική συμβολή έχουν επίσης ο καρκίνος του παγκρέατος, του μαστού και του προστάτη.
Οι παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος καταλαμβάνουν την τρίτη θέση, αντιστοιχώντας στο 7,8% των θανάτων, ενώ σημαντική κατηγορία αποτελούν και τα εξωτερικά αίτια, όπως τα ατυχήματα, που ευθύνονται για περίπου το 5% των περιπτώσεων. Παράλληλα, ένα ποσοστό 4,9% αφορά σε θανάτους που σχετίζονται με συμπτώματα και μη φυσιολογικά κλινικά ή εργαστηριακά ευρήματα που δεν ταξινομούνται αλλού.
Τα στοιχεία καταδεικνύουν επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά φύλο και ηλικία. Το 2023, τα τυποποιημένα ποσοστά θνησιμότητας ήταν γενικά υψηλότερα στους άνδρες για τις περισσότερες βασικές αιτίες θανάτου. Στους άνδρες κάτω των 65 ετών, κυρίαρχη αιτία είναι η ισχαιμική καρδιοπάθεια, ενώ ακολουθούν τα ατυχήματα, ο καρκίνος του πνεύμονα και ο εκούσιος αυτοτραυματισμός. Αντίστοιχα, στις γυναίκες της ίδιας ηλικιακής ομάδας, πρώτη αιτία θανάτου είναι ο καρκίνος του μαστού, με τον καρκίνο του πνεύμονα και την ισχαιμική καρδιοπάθεια να ακολουθούν.
Οι μεγαλύτερες ηλικίες
Στις μεγαλύτερες ηλικίες, η εικόνα εμφανίζει σύγκλιση μεταξύ των φύλων. Η ισχαιμική καρδιοπάθεια παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες άνω των 65 ετών, ενώ ακολουθούν τα εγκεφαλικά επεισόδια και άλλες χρόνιες παθήσεις.
Σε βάθος δεκαετίας, τα δεδομένα δείχνουν βελτίωση σε αρκετούς βασικούς δείκτες. Την περίοδο 2013–2023, οι θάνατοι από παθήσεις του κυκλοφορικού μειώθηκαν κατά 23,2%, από καρκίνο κατά 11,1% και από παθήσεις του αναπνευστικού κατά 1,3%. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η μείωση στις ισχαιμικές καρδιοπάθειες (-25,6%) και στα εγκεφαλικά επεισόδια (-31,1%).
Στους καρκίνους, καταγράφεται πτώση κυρίως στον καρκίνο του παχέος εντέρου (-16,4%) και του πνεύμονα (-13,4%), ενώ αντίθετα ο καρκίνος του παγκρέατος εμφανίζει αύξηση της τάξης του 4,7%. Στις παθήσεις του αναπνευστικού, οι θάνατοι από χρόνιες νόσους του κατώτερου αναπνευστικού μειώθηκαν κατά 12,8%, ενώ αυξήθηκαν οι θάνατοι από πνευμονία κατά 6,0%.
Τέλος, σημαντική μείωση καταγράφεται και στα εξωτερικά αίτια θανάτου, με τα τροχαία ατυχήματα να μειώνονται κατά 22,6% και τον εκούσιο αυτοτραυματισμό κατά 15,3%, γεγονός που αντανακλά βελτιώσεις τόσο στην οδική ασφάλεια όσο και σε παρεμβάσεις δημόσιας υγείας.
