Στο δυτικό κομμάτι της Αφρικής βρίσκεται η Δημοκρατία του Κονγκό, γνωστή και ως Κονγκό – Μπραζαβίλ, γαλλική αποικία που απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960. Εδώ, στις ακτές του Ατλαντικού, οι πρώτοι πυρήνες της Ορθοδοξίας εμφανίστηκαν στις αρχές του 1980. Το 1995 η χώρα του Κονγκό τέθηκε υπό την πνευματική δικαιοδοσία της Μητρόπολης Κεντρώας Αφρικής, του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Από το 2004 η δράση της ιεραποστολής συνέβαλε στο κτίσιμο ναών και ευαγών ιδρυμάτων, ενώ πολλαπλασιάστηκαν οι γηγενείς που ασπάστηκαν την Ορθοδοξία.
Το 2010 η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας αποφάσισε τα κράτη του Κονγκό και της Γκαμπόν να αποσπαστούν από την πνευματική δικαιοδοσία των Μητροπόλεων Κεντρώας Αφρικής και Καμερούν και να αποτελέσουν ξεχωριστή επισκοπή. Δύο χρόνια αργότερα, ύστερα από πρόταση του Πατριάρχη Αλεξανδρείας κ. Θεοδώρου, η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας εξέλεξε τον πρώτο ποιμενάρχη της νέας επισκοπής, τον θεοφιλέστατο επίσκοπο Μπραζαβίλ και Γκαμπόν κ. Παντελεήμονα.
«Στην επικράτεια του Κονγκό – Μπραζαβίλ υφίστανται οκτώ πολυπληθείς ενοριακές κοινότητες στις πόλεις Πουάν Νουάρ, Μπραζαβίλ, Λουινγκί, Ντολιζί, Νκάι και Ιμπροφόντο, εξυπηρετούμενες από ισάριθμους εφημερίους» λέει στη «δημοκρατία» ο κ. Παντελεήμων, τονίζοντας ότι «στην πόλη Dolisie λειτουργούν από εξαετίας το ορφανοτροφείο «Αγιος Ευστάθιος» που περιθάλπει 27 ορφανά παιδιά, και τα ορθόδοξα εκπαιδευτήρια Φως Εθνών, στα οποία φοιτούν 347 φτωχοί μαθητές και μαθήτριες, σύμφωνα με το εκπαιδευτικό σύστημα του κράτους». Το έργο της νεοσύστατης επισκοπής είναι πολυποίκιλο. «Στην έδρα της επισκοπής Πουάν Νουάρ, συμπρωτεύουσας του Κονγκό, εκπέμπει το ραδιοφωνικό του σήμα ο ορθόδοξος ραδιοσταθμός Φωνή της Ορθοδοξίας» σημειώνει ο θεοφιλέστατος, ο οποίος μας λέει ότι και άλλα έργα για την πνευματική και σωματική υγεία των ανθρώπων βρίσκονται σε εξέλιξη. «Μια ιερά μονή, τέσσερις ιεροί ναοί και ένα διαγνωστικό ιατρικό κέντρο βρίσκονται υπό ανέγερση, αν και η παρούσα οικονομική δυσπραγία έχει αναστείλει την περαιτέρω κατασκευαστική πορεία τους». Η ορθόδοξη μαρτυρία δίδεται και στο γειτονικό κράτος της Γκαμπόν, όπου «υφίσταται μία ενοριακή κοινότητα, στην πρωτεύουσα Λιμπρεβίλ, στερουμένη ιερού ναού και ιερέα», όπως υπογραμμίζει ο κ. Παντελεήμων.
Οταν ζητήσαμε από τον θεοφιλέστατο να μας μιλήσει για το ιεραποστολικό έργο της Επισκοπής Μπραζαβίλ και Γκαμπόν, εκείνος προετοιμαζόταν να επισκεφθεί το βόρειο Κονγκό, εκεί όπου ζει η φυλή των Πυγμαίων. Οπως μας αποκάλυψε, «τριάντα μέλη έχουν ήδη ασπασθεί την Ορθοδοξία, ενώ άλλα 15 αναμένουν να λάβουν άμεσα το άγιο βάπτισμα». Ο θεοφιλέστατος μοιράστηκε μαζί μας τις αγωνίες και τα σχέδιά του γι’ αυτούς τους ανθρώπους. «Σκέφτομαι την περαιτέρω ποιμαντική τους πρόοδο, την κατήχηση, την έλλειψη του δικού τους λατρευτικού χώρου, αλλά και των απαραίτητων δομών για την περαιτέρω πνευματική τους προαγωγή. Οραματίζομαι την ανέγερση ενός ναού, ίσως από ξύλο, αφού οι Πυγμαίοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των τροπικών δασών του Βορρά, καθώς και ενός σχολείου για τα παιδιά τους».
Τα σχολεία, το ορφανοτροφείο και οι φόβοι των ντόπιων για τα πνεύματα
«Φωλιές αγάπης» χαρακτηρίζει ο κ. Παντελεήμων το ορφανοτροφείο της επισκοπής και τα ορθόδοξα εκπαιδευτήρια Φως Εθνών στο Κονγκό, υπογραμμίζοντας ότι η οικονομική κρίση που έχει προκύψει «έπληξε τις ιεραποστολές, τις οποίες έως τώρα η θυσιαστική αγάπη του Ελληνα της μητροπολιτικής Ελλάδος, της Κύπρου και της διασποράς ήξερε πάντοτε να υποστηρίζει, προσφέροντας απλόχερα προς κάθε πάσχοντα αδελφό χωρίς διάκριση φυλής, γλώσσας και πίστης». Στη μέση έχουν μείνει πολλές σημαντικές δράσεις, ωστόσο ο ίδιος δεν χάνει την ελπίδα του. «Στην πολυσυλλεκτική κοινωνία του Κονγκό, όπου το Ισλάμ, ο καθολικισμός, ο προτεσταντισμός, οι σέκτες και η προγονολατρεία συνυπάρχουν, οι τέσσερις ορθόδοξοι ενοριακοί ναοί έμειναν ημιτελείς, ενώ το έργο της ανέγερσης του διαγνωστικού ιατρικού κέντρου, που θα αποτελούσε καταφυγή σωτηρίας από τη θανατηφόρα ελονοσία, τη χολέρα και τον τύφο, έχει ανασταλεί». «Δεν είναι εύκολο να οδηγήσεις τους αγαθούς στα αισθήματα Αφρικανούς αδελφούς να απαρνηθούν τοπικές δοξασίες και αντιλήψεις, ενταγμένες στην πολυαιώνια φυλετική κουλτούρα τους. Ο κόσμος των πνευμάτων, που συχνά ζητά αιματηρή θυσία ή την αιχμαλωσία της ψυχής, απαιτεί έντονη και κοπιώδη ποιμαντική προσπάθεια για να ανατραπεί στη χρονική εξέλιξη των γενεών» λέει ο επίσκοπος Μπραζαβίλ και Γκαμπόν κ. Παντελεήμων. «Η πρόσφατη εμπειρία μου, η οποία προκύπτει από την κίνηση να σκεπάσω με το ράσο μου μια γυμνή ψυχασθενή κοπέλα, που βρισκόταν στη μέση του δρόμου, και η έντονη αντίδραση των διερχομένων, που με έκφραση απόγνωσης εκραύγαζαν εξ αποστάσεως να απομακρυνθώ, αφού η ψυχική νόσος εκλαμβάνεται ως δαιμονική κυριαρχία, με προβλημάτισαν βαθιά» σημειώνει, προσθέτοντας ότι «σε τούτες τις κοινωνίες, που υπάρχει ακόμα η τελετή του αποδιοπομπαίου τράγου, τις περισσότερες φορές τη θέση του ζώου παίρνει μια τραγική ανθρώπινη ύπαρξη, άρρωστη ψυχικά, που εκδιώκεται αδιάκοπα ως φορέας αμαρτημάτων και κατοικητήριο κακόβουλων πνευμάτων».
«Κατάθεση μαρτυρίας»
Για τον θεοφιλέστατο επίσκοπο Μπραζαβίλ και Γκαμπόν η ιεραποστολή στο Κονγκό σήμερα «είναι ένας χώρος καταθέσεως της ορθοδόξου μαρτυρίας, αγώνος, αγωνίας και ελπίδος». Παράλληλα, είναι «χώρος προκλήσεων, όπου οι λόγοι του Αναστάντος Ιησού “ιδού εγώ μεθ΄ υμών ειμί πάσας τας ημέρας έως της συντελείας του αιώνος” (Ματθ. 28,20) αποτελούν το εγγυημένο εφαλτήριο νέων ποιμαντικών οραματισμών και προσπαθειών, προς όφελος των ευγενών κατοίκων της χώρας του αφρικανικού ισημερινού».
Βασίλης Σπυρόπουλος
