Δύο μπόμπιρες κλοτσούν αντί για μπάλα… πρωτόνια, ένας υπολογιστής Apple του 1978 μοιάζει σαν να δραπέτευσε από άλλον αιώνα και ένας καταρράκτης σοκολάτας διεκδικεί τον τίτλο του μεγαλύτερου της Ευρώπης. Είναι μερικά μόνο από τα αξιοπερίεργα και αξιοπρόσεκτα της 79ης ΔΕΘ, που κλείνει σήμερα τις πύλες της. Η «κυριακάτικη δημοκρατία» επισκέφθηκε τα περίπτερα της φετινής διοργάνωσης, περιηγήθηκε στην έκθεση του CERN, σε ένα μαγικό ταξίδι στο Σύμπαν, γύρισε πίσω στον χρόνο με τους ρετρό υπολογιστές, οι οποίοι στην εποχή τους θεωρούνταν οι απόλυτες hi-tech δημιουργίες, ενθουσιάστηκε με την υψηλή αισθητική των προϊόντων με τα οποία 10 νέοι από τον νομό Κορινθίας προσπαθούν να «διδάξουν» την Ευρώπη, γεύτηκε τη γλύκα του Εργοστασίου και Μουσείου Σοκολάτας, έστριψε ένα… πούρο κατευθείαν από την Κρύα Βρύση Πέλλας. Από ακροβατικά σε κοντάρια 60 μέτρων, που έκοβαν την ανάσα, μέχρι ζωντανά ορτύκια προς πώληση, η 79η ΔΕΘ τα είχε όλα, συνεχίζοντας την παράδοση των «παράξενων» εκθεμάτων και θεαμάτων που καλλιεργεί συστηματικά στην 88χρονη ιστορία της. Μια ιστορία κατά τη διάρκεια της οποίας ξεπήδησε ο άνθρωπος-κανόνι το 1938, πραγματοποιήθηκε εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας το 1934, ένα αερόστατο φλεγόταν το 1936, ο «Ιπτάμενος Ολλανδός» έκοβε την ανάσα το 1954 και ένα κοτόπουλο ψηνόταν με ηλιακή ενέργεια το 1957.
Διαστημική μπάλα
Στην έκθεση του CERN, στο Περίπτερο 14, τα μυστικά του Σύμπαντος είναι μια πρόκληση για τον επισκέπτη. Ο μεγάλος αδρονικός επιταχυντής, του οποίου ένα μοντέλο βρίσκεται στην 79η ΔΕΘ, παράγει περίπου 15.000.000 gigabytes δεδομένων ετησίως. Οταν δύο δέσμες φωτονίων συγκρούονται μέσα του, δημιουργούνται θερμοκρασίες χίλια εκατομμύρια φορές υψηλότερες από τον πυρήνα του ήλιου, αλλά σε έναν απειροελάχιστο χώρο. Οι επισκέπτες στέκονται, κοιτάζουν το αντίγραφο με απορία και εντυπωσιάζονται.
Πιο πέρα, δύο πιτσιρίκια κλοτσούν δύο… πρωτόνια σε αντίθετες κατευθύνσεις, τα βλέπουν να συγκρούονται και να δημιουργούν νέα σωματίδια, που με τη σειρά τους εκλύουν ενέργεια, για να αποτυπωθούν στη συνέχεια στην οθόνη. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή οπτικοποίηση που δείχνει το πώς λειτουργεί ένας ανιχνευτής του CERN, ιδωμένος όμως σαν παιχνίδι το οποίο καταλαβαίνουν ακόμα και τα μικρά παιδιά. Οι μπόμπιρες παίζουν ενθουσιασμένοι ενώ το θαύμα της επιστήμης τούς διαποτίζει χωρίς δυσκολία, όπως ακριβώς κλοτσάς μια μπάλα και βάζεις γκολ. Την ίδια ώρα, οι περαστικοί δεν χορταίνουν να μαθαίνουν από πόσα σωματίδια αποτελείται το σώμα τους, στη ζώνη των σωματιδίων.
Το μήλο της τεχνολογίας
Ο υπολογιστής της Apple του 1978 -που συναντάμε επίσης στο Περίπτερο 14, στην έκθεση «RETRObit»- σε τίποτα δεν θυμίζει τις σημερινές γραμμές των μηχανημάτων του αμερικανικού κολοσσού. Μόνο το δαγκωμένο μήλο παραπέμπει στην πρωτοπορία που από τότε έκανε την εμφάνισή της στον χώρο των υπολογιστών. Ακριβώς δίπλα, ένας Commodore PET, κατασκευής 1977, ταχύτητας 1 MHZ, μνήμης 4 KB και τιμής… 700 λιρών, ξυπνά μνήμες μιας άλλης εποχής. Η έκθεση συλλεκτικών υπολογιστών και παιχνιδομηχανών «RETRObit», καρπός της προσπάθειας των μελών της ομάδας του retroclub.info, ταξιδεύει τους λίγο μεγαλύτερους επισκέπτες στο παρελθόν. Ιστορικοί υπολογιστές, συλλεκτικές κονσόλες από τις δεκαετίες του ’70, του ’80 και του ’90 τραβούν το βλέμμα. Ο Amstrad του 1985, με τη μνήμη RAM των 128 ΚΒ και ROM των 48, ο Apple II C του 1984 είναι εικόνες τού χθες, θεμέλια όμως για την τεχνολογία τού σήμερα. Και βέβαια, δεν μπορούμε να αντισταθούμε και παίζουμε μια γρήγορη παρτίδα «Pong» -παιχνίδι τύπου Atari- στο μηχάνημα Binatone του 1972.
Ο αρύβαλλος από την Κόρινθο
Στο αφιέρωμα «Ελλάδος Γεύση» τα προϊόντα από όλη τη χώρα είναι πολλά. Oμως, ένα σταντ είναι αυτό που φωνάζει «Αυτή είναι η Ελλάδα όπως θα θέλαμε να την ταξιδέψουμε στην Ευρώπη!». Προϊόντα 10 νέων επιχειρηματιών από τον νομό Κορινθίας, που ένωσαν τις δυνάμεις τους σε ένα καινοτόμο δίκτυο, εντυπωσιάζουν με τις συσκευασίες τους και το απίστευτο branding τους, αυτό που τόσο λείπει από τα ελληνικά είδη. Το λάδι Ladolea έχει συσκευαστεί σε ένα πανέμορφης αισθητικής μπουκάλι, εμπνευσμένο από έναν αρύβαλλο, κορινθιακό αγγείο του 6ου αιώνα π.Χ. Είναι το αγγείο στο οποίο οι αθλητές από την περιοχή έβαζαν το λάδι με το οποίο αλείφονταν στους αγώνες. Υπεύθυνος για το αξιοπρόσεκτο αυτό προϊόν είναι ο Πάνος Κλουτσινιώτης, ένας από τους ντόπιους νέους επιχειρηματίες. Λίγο πιο πέρα, οι κορινθιακές σταφίδες, αποξηραμένες στη σκιά, όπως τον παλιό καιρό, έχουν κλειστεί σε ένα οικολογικό χαρτονένιο κουτί από τον 26χρονο Γιώργο Μάζο. Ολοι μαζί οι νεαροί επιχειρηματίες από τον νομό Κορινθίας τραβούν… κουπί στην κορινθιακή τριήρη, που δεσπόζει στο logo του δικτύου τους, και βάζουν πλώρη για να κατακτήσουν την Ευρώπη.
Τα ορτύκια και η Mercedes του ’40
Τι δουλειά έχουν ζωντανά ορτύκια και τα περίεργα μικροσκοπικά εμπριμέ αβγά τους στην 79η ΔΕΘ; Ο Γιώργος Αλεξανδρής και η σύζυγός του Μαρία μάς δίνουν την απάντηση. Η «Ορτυγία», η επιχείρησή τους στον Αγχίαλο Θεσσαλονίκης, εκτρέφει ορτύκια για αβγοπαραγωγή και κρεατοπαραγωγή. Μύθοι και θρύλοι δημιουργήθηκαν για το μικρό, αλλά ξεχωριστό αυτό πουλί. Ακόμη και ο Δίας συνδέθηκε με αυτό, όταν όμως ήταν μια πανέμορφη νύμφη: Η Ορτυγία δυστρόπησε στις ερωτικές ορέξεις του Δία και, για να του ξεφύγει, μεταμορφώθηκε σε ορτύκι. Τα αβγά των ορτυκιών, που τραβούν το βλέμμα των επισκεπτών, κάνουν καταπληκτική ομελέτα, μας λέει το ζευγάρι.
Και τα παράξενα δεν σταματούν εδώ! Σε ένα άλλο περίπτερο, ένας τρισδιάστατος εκτυπωτής δημιουργεί… τέχνη μπροστά στα μάτια των επισκεπτών, σε ξύλο, πλαστικό και σε οτιδήποτε μπορεί κανείς να φανταστεί, ενώ στον υπαίθριο χώρο της έκθεσης μια μαύρη Mercedes Benz της δεκαετίας του ’40 δεσπόζει έξω από το σταντ της Σχολής Οδηγών Χριστοδούλου. Ηταν από τα πρώτα εκπαιδευτικά (!) αυτοκίνητά της, που διατήρησαν τη λάμψη τους αναλλοίωτη στον χρόνο.
Ενα αυτοκίνητο καρτ με πετάλι
Μόλις οι επισκέπτες το συναντούν, σταματούν για να το περιεργαστούν, με την επιθυμία να κάνουν μια βόλτα. Θυμίζει αυτοκίνητο καρτ, αλλά είναι ποδήλατο, αφού για να κινηθεί πρέπει ο οδηγός να κάνει πετάλι! Μπορεί να… περπατήσει με ασφάλεια σε όλους τους δρόμους, αν και έχει προτίμηση στις διαδρομές χωρίς μεγάλη κλίση. Με τιμή που φτάνει τα 500 ευρώ, το… αυτοκίνητο-ποδήλατο ήρθε και στη χώρα μας και παρουσιάζεται στην 79η ΔΕΘ. Το γερμανικής προέλευσης τετράτροχο ποδήλατο απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους. Το όχημα εξοπλίζεται με πολλά αξεσουάρ, θυμίζοντας ένα κανονικό αυτοκίνητο: από αναρτήσεις και ταχύτητες μέχρι λάστιχα υψηλής πίεσης και σπορ καθίσματα με πλευρική στήριξη, τα οποία το καθιστούν κατάλληλο για χρήση από ενήλικες. Είναι δε κατάλληλο για επίπεδες διαδρομές, όπως η παραλία της Θεσσαλονίκης. Οσοι περνούν από το σταντ της εταιρίας που το εισάγει, στην 79η Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, αναρωτιούνται τι ακριβώς είναι και ρωτούν πληροφορίες για την τιμή του, αλλά και για τη χρήση του. Οι δε πιτσιρικάδες ξετρελαίνονται και σπεύδουν να το δοκιμάσουν.
Πούρο από την Κρύα Βρύση Πέλλας
Εφερε την Αβάνα στην Κρύα Βρύση Πέλλας και ακολούθως στην 79η ΔΕΘ. Ο Αριστείδης Κωνσταντινίδης κατάφερε να φτιάξει ένα ελληνικό πούρο με μεσογειακό ταμπεραμέντο και λεπτό άρωμα, που «παντρεύει» υπό την επωνυμία Vamma del Sol (απόσταγμα του ήλιου) δύο πολιτισμούς: τον ελληνικό και τον λατινοαμερικανικό. Στο σταντ της εταιρίας του στην 79η ΔΕΘ, οι επισκέπτες σταματούν για να αγγίξουν τα φύλλα του καπνού και να τον δουν να στρίβει ένα ελληνικό πούρο. Η τεχνική είναι εντυπωσιακή. Το κόψιμο του φύλλου, το ίσιωμά του, το τύλιγμα, φέρνουν στο μυαλό άλλες εικόνες, πολύ μακρινές. Κι όμως, αυτές λαμβάνουν χώρα καθημερινά στην Κρύα Βρύση Πέλλας, εκεί όπου ο ήλιος και η υγρασία, αλλά και το ιδιαίτερο μικροκλίμα δίνουν στο προϊόν μοναδικά χαρακτηριστικά. Μάλιστα, βασική διαφορά -πέρα από τη σαφώς χαμηλότερη τιμή- σε σχέση με είδη πούρων με προέλευση από τον Αγιο Δομίνικο, τη Νικαράγουα και την Κούβα, είναι ότι το Vamma del Sol παράγεται εξ ολοκλήρου στην ίδια περιοχή – από τον σπόρο στη γη μέχρι την τελική μορφή του ως καπνιστικό προϊόν.
Ο πιο γλυκός καταρράκτης
Χίλια τριακόσια λίτρα σοκολάτας αραιωμένης με φυτικό λάδι ζαχαροπλαστικής, σε θερμοκρασία 38 βαθμών, για να μην αφήνει ασυγκίνητο κανέναν επισκέπτη με τη μυρωδιά που αναδίδεται στον χώρο. Ο μεγαλύτερος καταρράκτης σοκολάτας στην Ευρώπη, ύψους 3,5 μέτρων, και ένας από τους μεγαλύτερους στον κόσμο, βρίσκεται στο Εργοστάσιο και στο Μουσείο Σοκολάτας, στο Περίπτερο 1.
Λίγο πιο πέρα, ο Λευκός Πύργος, ο Μέγας Αλέξανδρος, οι Καρυάτιδες, ένας δικέφαλος αετός και ένα νυφικό φόρεμα σε φυσικό μέγεθος ξεφυτρώνουν από το πουθενά. Τι δουλειά έχουν εκεί; Είναι όλα φτιαγμένα από λευκή σοκολάτα και εντυπωσιάζουν! Οι δημιουργοί των γλυπτών εμπνεύστηκαν από την ιστορία, τα αξιοθέατα της πόλης αλλά και του υπόλοιπου κόσμου, και έφτιαξαν μικρά κομψοτεχνήματα. Οι ζαχαροπλάστες-καλλιτέχνες, όμως, δεν έμειναν εκεί: σκάκι και τάβλι από σοκολάτα, όπως και ένα ακριβές αντίγραφο της «Γκουέρνικα» του Πικάσο, βρίσκονται στον χώρο του εργοστασίου. Και για όσους θέλουν ένα αναμνηστικό από τη σοκολατένια επίσκεψη, η τεχνολογία βοηθά. Το GreenBox υπόσχεται να κάνει το ταξίδι της σοκολάτας ακόμη πιο διασκεδαστικό: Μικροί και μεγάλοι μπαίνουν σε μια μπανιέρα και με ένα ειδικό εφέ φωτογραφίζονται σαν να είναι βουτηγμένοι μέχρι τον λαιμό στη σοκολάτα.
Η σπάνια εικόνα του αποστόλου Θωμά
Η σπάνια εικόνα του αποστόλου Θωμά, που φιλοτεχνήθηκε τον 14ο αιώνα, στρέφει πάνω της όλα τα βλέμματα στο αφιέρωμα «Ορθοδόξων Τέχνη», στο Περίπτερο 13. Μαζί, οι αγιογραφίες των σπουδαίων αγιογράφων Πολύκλειτου Ρέγκου, Χριστόφορου Αναστασάκη και Κωνσταντίνου Αρτέμη, ένα Ευαγγέλιο του 1580, ιερά δισκοπότηρα και παλαιά αντικείμενα λατρείας προκαλούν τον θαυμασμό των επισκεπτών στο περίπτερο της Ορθοδοξίας, στην 79η ΔΕΘ. Μεταξύ αυτών και η αγαπημένη εικόνα του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Ανθιμου. Πρόκειται για την εικόνα του Χριστού Παντοκράτορα, την οποία χάρισε στον μητροπολίτη ένας αγιογράφος, όταν ήταν ακόμη νέος ιεροκήρυκας στην Αθήνα. Τα βλέμματα των επισκεπτών στρέφονται και στο επιβλητικό πορτρέτο του μητροπολίτη Γενναδίου. Η επιλογή της εικόνας δεν είναι τυχαία: Πρόκειται για τον ιεράρχη που τέλεσε τα εγκαίνια της 1ης ΔΕΘ, το 1926, αλλά και την πρώτη θεία λειτουργία όταν απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη από τους Τούρκους, το 1912.
Ο χώρος όπου εκτίθενται τα ιερά κειμήλια και οι αγιογραφίες έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να θυμίζει παρεκκλήσι, γεγονός που προκαλεί από μόνο του δέος και συγκίνηση στους επισκέπτες.
Μαρία Μαθιοπούλου
