Στην Τυνησία πέντε χρόνια μετά τις κινητοποιήσεις και την ανατροπή του Μπεν Αλί οι νέοι βγήκαν και πάλι στους δρόμους
Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
Η σύγχρονη Ιστορία των Τυνησίων «διαβάζεται» στα συρματοπλέγματα κατά μήκος της κεντρικής λεωφόρου της Τύνιδας Χαμπίμπ Μπουργκίμπα, τα οποία συνεχίζουν να λειτουργούν σαν «μνημείο» ανάμεσα στα κτίρια με τη μαρσεγέζικη αρχιτεκτονική και τα αρ νουβό στοιχεία. Μόνο που η Τυνησία, αφού έριξε τον δικτάτορά της και επανακατέκτησε τον κοσμικό χαρακτήρα της, μοιάζει σαν να θέλει να ξαναγράψει την Ιστορία της, καθώς πέντε χρόνια μετά την ανατροπή του Μπεν Αλί επιστρέφει στο ίδιο σημείο εκκίνησης: νεανικές κινητοποιήσεις εναντίον τις κοινωνικής αδικίας, της μιζέριας και του νεποτισμού. Αυτή τη φορά η «τυνησιακή μήτρα» των διαδηλώσεων είναι η Κασερίν, μια υποβαθμισμένη τυνησιακή πόλη στο κεντροδυτικό τμήμα της χώρας. Αφορμή; Ο θάνατος ενός νεαρού ανέργου. Οπως και τότε που όλα ξεκίνησαν με την αυτοπυρπόληση δύο ανδρών, πράξεις απελπισίας που μετουσιώθηκαν σε πολιτικό τυφώνα στην «Πύλη της Σαχάρας στη Μεσόγειο».
Οι κινητοποιήσεις της Κασερίν μεταλαμπαδεύτηκαν γρήγορα και σε άλλες τυνησιακές πόλεις. Με φόντο ακόμα και το απέραντο γαλάζιο, τα λευκά σπιτάκια, τα ανηφορικά πλακόστρωτα – τοπία που θυμίζουν Ελλάδα σε ένα κράτος όπου το ισλαμικό στοιχείο συνυπάρχει με τον γαλλικό αστικό κώδικα. Τι απομένει μια πενταετία μετά στο αραβικό κράτος γενέτειρα της Αραβικής Ανοιξης; Μια οικονομία παραλυμένη , μια γενιά χαμένη, ένα εύφλεκτο τοπίο που μας γυρίζει πίσω στις απαρχές της Αραβικής Ανοιξης.
Οπως λέει και ο 42χρονος Χόσνι Καλίγια, ο επιζών από τους δύο «αυτόχειρες» που «προκάλεσαν» την τυνησιακή Ανοιξη, «τότε δεν ήξερα τι θα συμβεί. Τώρα δεν πιστεύω πια στην επανάσταση. Η Τυνησία είναι βέβαια σε καλύτερη κατάσταση από τις άλλες χώρες της Αραβικής Ανοιξης και εξακολουθεί να θεωρείται μια λάμψη ελπίδας μέσα στην αραβική καταστροφή. Τουλάχιστον οι Τυνήσιοι ψήφισαν αντί να αρχίσουν να σκοτώνουν ο ένας τον άλλον. Αλλά η ειρήνη είναι εύθραυστη. Υπάρχει υψηλή ανεργία, ιδίως μεταξύ των νέων, και πολλές χιλιάδες Τυνήσιοι πολεμούν στις τάξεις του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία, στο Ιράκ και στη Λιβύη». Ο Χόσνι πέντε χρόνια μετά κατηγορεί τον εαυτό του για την καταστροφή της οικογένειάς του, για τον θάνατο του αδελφού του και αρκετών φίλων και για την Αραβική Ανοιξη που μετατράπηκε σε τραγωδία.
Μόνο που στο «Παρίσι της Βόρειας Αφρικής» -όπως αποκαλείται εναλλακτικά η Τύνιδα- υπάρχει πολυφωνία, ενώ οι γυναίκες κυκλοφορούν δυτικότροπα ντυμένες , οι γαλλικές «καλημέρες» μπερδεύονται με τις ισλαμικές προσευχές και οι ρυθμικοί ήχοι της μουσικής ραπ κατακλύζουν ελεύθερα τις μεγάλες πόλεις. Κι όμως η νεανική απελπισία επιστρέφει βίαια, καθώς η ανεργία και η φτώχεια δεν εξαλείφθηκαν ποτέ. Η ισπανική «El Mundo» επέλεξε να αναφερθεί στις «μεταδοτικές αυτοκτονίες της Τυνησίας», υπογραμμίζοντας ότι «όχι μόνο επαναλαμβάνονται, αλλά δεν αποτελούν πια καν ταμπού»… Η φωτιά τελικά φουντώνει πάνω στις στάχτες της τυνησιακής επανάστασης, όπως σημείωσε εύστοχα η γαλλική «Monde», με το αραβικό κράτος που ενσαρκώνει την κοσμοπολίτικη εκδοχή του μουσουλμανικού κόσμου να εισέρχεται σε μια νέα περίοδο άγριας αμφισβήτησης, με την ελπίδα μιας πιο «εύφορης δημοκρατίας»…
Αίγυπτος: Η επανάσταση είναι μια ανάμνηση
Τι υπάρχει πέντε χρόνια μετά γύρω από την Ταχρίρ; Τανκς, οδική αναρχία και η αίσθηση της θλιβερής επετείου μιας αποτυχίας, ανάκατη με τους ήχους της κόρνας και τα αρώματα της Ανατολής. Οπως υπάρχει και η «γνώση» της άγριας καταστολής, το «μυστήριο» των ολοένα και περισσότερων εξαφανισμένων πολιτών και η εξωστρεφής επίθεση ενάντια σε ό,τι παράγει πολιτισμό: λουκέτο σε εκθέσεις και θεάματα, φίμωτρο σε εκδότες, συγγραφείς και δημοσιογράφους. Κι ας ήταν ο κόσμος των τεχνών και των γραμμάτων εκείνος που εναντιώθηκε στον Μοχάμεντ Μόρσι, τον ηγέτη των Αδελφών Μουσουλμάνων που έκλεψαν την Ανοιξη των Αιγυπτίων. Το καθεστώς Σίσι όχι μόνο δεν επέκτεινε την ελευθερία της έκφρασής τους, αλλά την κατέστειλε με τον ίδιο «ζήλο». Μοναδική ελευθερία; Τα φλας παραμένουν καταργημένα στο όνομα του εκκωφαντικού και αδιάκοπου ήχου της κόρνας που ορίζει τις προσπεράσεις.
«Ο Αλ Σίσι προτίμησε να κρύψει κάτω από το χαλί τα δομικά προβλήματα που ταλαιπωρούν εδώ και δεκαετίες την Αίγυπτο» σχολιάζει η ισπανική «El Pais» με αφορμή την επέτειο της αποτυχημένης επανάστασης, ενώ η γαλλική «Le Monde» σημείωνε ότι «η Αίγυπτος πέντε χρόνια μετά την επανάσταση βρίσκεται σε συναγερμό. Οι ένστολοι που περιπολούν αδιάκοπα αποστέλλουν σαφή μηνύματα τάξης και ηθικής», έτσι ώστε να αποφευχθεί μια νέα εξέγερση. Είναι άραγε οι «πλατείες ανοιχτές», όπως έλεγαν πριν από λίγα χρόνια οι Αιγύπτιοι, άντρες και γυναίκες προερχόμενοι από όλες τις κοινωνικές και οικονομικές τάξεις της χώρας, έτοιμοι να κατακλύσουν ξανά τους δρόμους αν χρειαστεί; Αν τελικά «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός», όπως σημειώνει ο διαδικτυακός τόπος Courrier International -επικαλούμενος τα λόγια ενός Αιγύπτιου μπλόγκερ-, τότε η απάντηση είναι θετική. Αν και, σύμφωνα με τη γαλλική «Figaro», η επανάσταση στην Αίγυπτο δεν είναι πια παρά μια ανάμνηση…
