Η επομένη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και της επετείου του τορπιλισμού της «Ελλης» επιβάλλει υπέρβαση θεματολογίας. Η Θεσσαλονίκη από μόνη της αποτελεί μια υπέρβαση.
Δεν κατάγομαι από εδώ. Είμαι ιδιαιτέρως υπερήφανος για τη μεσσηνιακή (Τριφυλλία) και την κρητική (Χανιά) καταγωγή μου. Tα τελευταία χρόνια ζω μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Δεν είναι τυχαίο που έχει ονομαστεί «πλανεύτρα». Δεν την ερωτεύεσαι απλώς. Θυμώνεις μαζί της, εξοργίζεσαι με τους μνηστήρες της, στο τέλος της ημέρας όμως επιστρέφεις για να αναζητήσεις την αγκαλιά και τα αρώματά της.
Αρώματα από την Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, από τους επιζήσαντες Ελληνες του βίαιου ξεριζωμού και της γενοκτονίας που έχτισαν στις γωνιές της μια νέα ζωή. Αρώματα από το βυζαντινό της μεγαλείο που σε ακολουθεί παντού, χώνεται στις πτυχές του μυαλού και καθορίζει το είναι σου με τον πλέον εμφατικό τρόπο. Αρώματα από τη μεγάλη εβραϊκή σεφαραδίτικη κοινότητα που εξοντώθηκε σχεδόν στο σύνολό της από τους ναζί στα χρόνια της Κατοχής. Αρώματα από την οθωμανική κατοχή, με την Υψηλή Πύλη να διατηρεί το σημαντικό ρόλο της πόλης ως τον διοικητικό και στρατιωτικό κόμβο του οσμανλίδικου imperium στον ευρωπαϊκό χώρο. Σε κάθε γωνιά της πόλης οι αντιθέσεις της Ιστορίας διαπλέκονται αρμονικά σε έναν θεσσαλονικιώτικο κοσμοπολιτισμό.
Κι όλα αυτά μέσα από τον αδιαπραγμάτευτο και άδολο πατριωτισμό που καθρεφτίζεται στη ματιά των όμορφων ανθρώπων της.
Η στερεοτυπική σάτιρα «βάφτισε» τη Θεσσαλονίκη «φραπεδούπολη» και τους κατοίκους της «χαλαρούς παρατηρητές μιας τελματωμένης καθημερινότητας». Ασφαλώς κι αυτό δεν αποδίδει την ουσία της πόλης, αν και ο Θεσσαλονικιός επιτρέπει στο στερεότυπο να υπάρχει, απόδειξη του πηγαίου χιούμορ του που προέρχεται από μια εκλεπτυσμένη αίσθηση αυτοσαρκασμού και μιας δομικής πολυπλοκότητας που μόνο όταν ζήσεις εδώ μπορείς να την αισθανθείς.
Οι Θεσσαλονικείς μπορούν να απολαμβάνουν τη ζωή όχι γιατί «οι αποστάσεις είναι μικρές», αλλά γιατί η πόλη έχει μεταδώσει ένα κοσμοπολίτικο ζεν στους ανθρώπους της, που ανάλογο μπορείς να δεις στον Πειραιά, στη Βαρκελόνη, στα Χανιά, στη Μασσαλία, στο Λίβερπουλ, στον Βόλο, στη Βαλέτα. Λιμάνια όλα. Τυχαίο; Ασφαλώς και όχι. Οπου υπάρχει θάλασσα, αυτή μπορεί να καλύψει τα στραβά και τα παράταιρα και να αποτυπώσει πάνω τους μια διαρκή λάμψη.
Εχει αδυναμίες η πόλη; Ασφαλώς. Εχει ακολουθηθεί η νεοελληνική συνταγή της τσιμεντοποίησης. Από το γραφείο μου στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας έχω θαυμάσια θέα μιας πόλης-όνειρο, που όμως την πλάκωσαν τόνοι τσιμέντου.
Ομορφη και θελκτική, αλλά κακοποιημένη πέρα από κάθε αμφιβολία. Πρόβλημα κυκλοφοριακό, πρόβλημα παρκαρίσματος, πρόβλημα με την ατμόσφαιρα λόγω της υπερσυγκέντρωσης σωματιδίων, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες. Ολα αυτά όμως δεν είναι αρκετά για να οξειδώσουν το είναι της, αν και ασφαλώς πρέπει να αντιμετωπιστούν αποφασιστικά και σύντομα να αποτελέσουν οριστικό παρελθόν.
Η πόλη ετοιμάζεται να γιορτάσει τα 100 χρόνια της Απελευθέρωσής της σε λίγο καιρό. Ευκαιρία για ανάδειξη της πόλης, της ιστορίας και των ανθρώπων της. Οφείλει να αναδειχθεί το πλούσιο ιστορικό της παρελθόν από τον Κάσσανδρο μέχρι σήμερα. Να τιμηθούν οι ήρωές της που την απελευθέρωσαν με τις δικές τους δυνάμεις, απόδειξη του τι πραγματικά μπορεί να επιτευχθεί όταν σηκώνουμε το βλέμμα από το έδαφος και απορρίπτουμε τον ραγιαδισμό που προβάλλει διαχρονικά ως τάχα η «συνετή στάση». Να νιώσει σίγουρη για το μέλλον της ως στρατηγικός, εμπορικός και πολιτισμικός κόμβος συνοχής για τη Ν.Α. Ευρώπη και προνομιακή έξοδος της Δύσης προς την Ανατολή. Κι όλα αυτά γιατί οι νέοι της έχουν την ποιότητα αλλά και τις ικανότητες να οδηγήσουν την πόλη να διεκδικήσει το χαμένο έδαφος. Οι επόμενες δεκαετίες θα είναι της Θεσσαλονίκης. Να το θυμάστε…
