Εγκύκλιος για τον πληθωρισμό γκρεμίζει το αφήγημα Μητσοτάκη περί σταδιακής αποκλιμάκωσης των τιμών σε τρόφιμα, ενέργεια και ενοίκια
Τα «παραμύθια» της κυβέρνησης περί σταδιακής αποκλιμάκωσης των τιμών έρχεται να «γκρεμίσει» εγκύκλιος που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα αποστέλλονται στο εξής τα στοιχεία για τον πληθωρισμό. Η εγκύκλιος εκδόθηκε προκειμένου οι δημόσιες υπηρεσίες να υπολογίζουν τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) για την αναπροσαρμογή του τιμήματος συμβάσεων για την προμήθεια αγαθών.
Η λίστα που συνοδεύει την εγκύκλιο αποκαλύπτει κωδικό προς κωδικό όλες τις τεράστιες ανατιμήσεις από το 2020 μέχρι και το 2024 σε ετήσια βάση, δηλαδή από την περίοδο που άρχισαν οι πληθωριστικές πιέσεις. Στη λίστα δεν περιλαμβάνεται το 2025, καθώς η σύγκριση πραγματοποιείται σε επίπεδο έτους. Είναι και ο λόγος για τον οποίο το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών συγκρίνεται μόνο με εκείνο της Βουλγαρίας, που «φιγουράρει» στην τελευταία θέση, με τις εκτιμήσεις να μην αποκλείουν το ενδεχόμενο η γειτονική χώρα να ξεπεράσει σύντομα την Ελλάδα.
Παρά τις μειώσεις 80 φόρων, που επαναλαμβάνει η κυβέρνηση για να στηρίξει το αφήγημα που θέλει να καλλιεργήσει περί στήριξης των πολιτών, φαίνεται πως στα είδη διατροφής και στις υπηρεσίες που ενδιαφέρουν σε καθημερινή βάση τα ελληνικά νοικοκυριά η ακρίβεια έχει «σαρώσει» την τελευταία πενταετία και θα απαιτηθούν πολλά χρόνια αποκλιμάκωσης των τιμών ή τεράστιων αυξήσεων των εισοδημάτων για να καλυφθεί το κενό.
Αποκαλυπτικά στοιχεία
Από τα στοιχεία αποκαλύπτεται πως σε βασικά είδη διατροφής, στην ενέργεια και στα ενοίκια οι ανατιμήσεις υπερβαίνουν κάθε αύξηση εισοδήματος και φοροελαφρύνσεων. Για παράδειγμα, οι τιμές στις σοκολάτες επηρεάζονται από τις αυξήσεις στις διεθνείς τιμές του κακάο, οι οποίες κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, λόγω των κλιματικών συνθηκών. Η σωρευτική αύξηση από το 2020 έως το 2024 υπερβαίνει το 581,4%.
Το ίδιο συμβαίνει και με τις τιμές του καφέ, που αποτελούν παγκόσμιο χρηματιστηριακό είδος. Η σωρευτική αύξηση από το 2020 έως το 2024 υπερβαίνει το 291%. Σε αυτό οφείλεται η εκτίναξη των διεθνών τιμών στις βασικές ποικιλίες arabica και robusta, με την τελική διαμόρφωση της τιμής στην Ελλάδα να επηρεάζεται τόσο από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωση όσο και από τον υψηλό ΦΠΑ.
Ωστόσο, από τα στοιχεία προκύπτει πως καταγράφονται τεράστιες ανατιμήσεις σε βασικά είδη διατροφής, όπως το κρέας, τα τυριά, τα φρούτα και τα αβγά. Στην πλειονότητά τους αυτές οι εφιαλτικές αυξήσεις οφείλονται σε αισχροκέρδεια και δεν αποτελούν απόρροια εξωτερικών παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις τιμές.
Εξαίρεση αποτελεί το μοσχάρι, καθώς καταγράφονται αυξήσεις των διεθνών τιμών στα εισαγόμενα είδη, λόγω της μείωσης του ζωικού κεφαλαίου (σημειώνεται ότι η πλειονότητα του μοσχαριού και χοιρινού που καταναλώνεται στην Ελλάδα είναι εισαγωγής) και των ασθενειών ζώων που έπληξαν πολλές περιοχές εκτροφής στην Ελλάδα και ειδικά τα αμνοερίφια. Ωστόσο, αίσθηση προκαλεί το γεγονός πως οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις καταγράφηκαν κατά τα έτη 2020-2022, δηλαδή στο ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης.
Ενδεικτικά, οι τιμές στο μοσχάρι διαμορφώθηκαν ως εξής:
■ το 2020 αυξήθηκαν κατά 57,7%
■ το 2021 κατά 57,11%
■ το 2022 κατά 33,65%
■ το 2023 κατά 21,69%
■ το 2024 κατά 18,46%.
Πρόκειται για μια σωρευτική αύξηση των τιμών στο μοσχάρι κατά 377,3%!
Αντίστοιχα, στο χοιρινό οι ανατιμήσεις έφτασαν το 2020 στο 32,65%, το 2021 στο 36,15%, το 2022 στο 20,1%, το 2023 στο 5,78% και το 2024 στο 4,89%, δηλαδή η αύξηση πάνω στην αύξηση έχει εκτοξεύσει την τιμή του μέσα σε αυτό το διάστημα κατά 140,6%. Επίσης, η σωρευτική αύξηση στις τιμές του αρνιού και του κατσικιού αγγίζει το 209,2%. Αυτά τα στοιχεία επιβεβαιώνουν περίτρανα τις καταγγελίες των πολιτών κάθε φορά που επισκέπτονται το σούπερ μάρκετ, με τις τιμές να προκαλούν «εγκεφαλικά» στους καταναλωτές και να οδηγούν σε πλήρη εκτροχιασμό των οικογενειακών προϋπολογισμών.
Γολγοθάς για τους ενοικιαστές οι «τσουχτερές» μισθώσεις
Πέρα από τα τρόφιμα και τις τιμές της ενέργειας, σε μεγάλο πονοκέφαλο έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια και η αύξηση των ενοικίων. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 47,3% των Ελλήνων ζει σε νοικοκυριά που δυσκολεύονται να πληρώσουν ενοίκια, δάνεια ή λογαριασμούς, ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, του 9,3%. Η Βουλγαρία, η δεύτερη στη λίστα, καταγράφει 18,8%, γεγονός που σημαίνει ότι στην Ελλάδα το πρόβλημα είναι περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερο ακόμα και σε σύγκριση με τη δεύτερη χώρα της Ευρώπης.
Το κόστος στέγασης έχει εκτοξευτεί σε επίπεδα που αντιστοιχούν στο 60%-70% του μέσου μηνιαίου μισθού, ενώ μια οικογενειακή κατοικία μπορεί να απορροφήσει σχεδόν το σύνολο ενός «καλού» μισθού, αναγκάζοντας μεγάλο μέρος των συμπολιτών μας να περιορίζουν ακόμα και βασικές ανάγκες τους. Οι αυξήσεις των τελευταίων ετών στα ενοίκια κύριων κατοικιών είναι κάτι παραπάνω από εφιαλτικές: το 2020 αυξήθηκαν κατά 24,73%, σε αυτό το ποσοστό προστέθηκε ακόμα ένα 24,51% το 2021, ένα επιπλέον 23,17% το 2022, μπήκε έξτρα «καπέλο» 15,84% το 2023 και το 2024 ακόμα ένα 9,95%. Η σωρευτική αύξηση, δηλαδή, των τιμών στα ενοίκια αυτά τα χρόνια αγγίζει το 143,6%, με τις τιμές της φετινής χρονιάς να οδηγούν σε νέα εκτόξευση.
Είναι γεγονός πως για ένα διαμέρισμα 80 τετραγωνικών, που οριακά μπορεί να στεγάσει αξιοπρεπώς μια οικογένεια, το μηνιαίο ενοίκιο ξεπερνά τα 800 ευρώ τον μήνα, δηλαδή όσο ένας βασικός μισθός. Η έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων στη χώρα μας, σε συνδυασμό με την υψηλή ζήτηση, έχει οδηγήσει στην εκτίναξη των ζητούμενων μισθωμάτων, ακόμα και σε πολύ παλιά ακίνητα.
Σοκ! Κοστίζουν πανάκριβα ακόμα και οι κηδείες
Ο πληθωρισμός δεν αφορά μόνο τα τρόφιμα, τα ενοίκια και το ρεύμα, αλλά και μια σειρά από υπηρεσίες, τις οποίες χρησιμοποιούν οι πολίτες.
Για παράδειγμα:
■ οι εργασίες ενός υδραυλικού, σύμφωνα με τα στοιχεία του πληθωρισμού, έχουν εκτοξευτεί σωρευτικά την περίοδο 2020-24 κατά 185,2%
■ οι ασφάλειες υγείας κατά 179%
■ η μίσθωση χώρων πάρκινγκ αυτοκινήτων κατά 139,8%
■ οι εργασίες ελαιοχρωματιστή κατά 68,5%
■ οι εργασίες ηλεκτρολόγου κατά 42,5%
■ οι υπηρεσίες κοινοχρήστων κατά 27,7%
■ οι υπηρεσίες κηδειών κατά 25,3%.
Οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά την ενεργειακή κρίση
Μετά την έκρηξη που κατέγραψαν οι τιμές την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, με την εκτίναξη των διεθνών τιμών του φυσικού αερίου, που συμπαρασύρει και το ρεύμα, η κατάσταση δείχνει να έχει εξομαλυνθεί. Οχι όμως σε επίπεδο τιμών, καθώς τα περισσότερα ενεργειακά προϊόντα έχουν «παγιωθεί» σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Το φυσικό αέριο μετά την εκτίναξη που κατέγραψε το 2020, κατά 74,46%, στη συνέχεια μειώθηκε κατά 16,3% το 2021, κατά 80,63% το 2022, αυξήθηκε ξανά το 2023 κατά 7,91% για να αποκλιμακωθεί ξανά το 2024 κατά 10,22%. Ενα «ασανσέρ» τιμών, απόρροια της τεράστιας αβεβαιότητας που είχαν προκαλέσει οι διεθνείς εξελίξεις και κυρίως ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Ρεύμα – Φωτιά
Πανάκριβα συνεχίζουν να πληρώνουν οι Ελληνες καταναλωτές το… μάρμαρο της κρίσης στο ηλεκτρικό ρεύμα. Η αύξηση το 2020 άγγιξε το 39,17% και πάνω σε αυτό το ποσοστό προστέθηκε η νέα εκτόξευση των τιμών κατά 38,12% το 2021, ένα επιπλέον 5,85% το 2022 και επιπλέον αύξηση 7,16% το 2023. Παρά τη μείωση κατά 3,72% του 2024, η σωρευτική αύξηση στο ρεύμα αγγίζει το 109,9%, που σημαίνει πως οι Ελληνες καταναλωτές κλήθηκαν να καταβάλουν υπέρογκα ποσά σε λογαριασμούς ρεύματος, που καμία αύξηση μισθών δεν μπορεί να καλύψει έως και σήμερα.
Στα καύσιμα, το ίδιο χρονικό διάστημα, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης παρουσιάζει σωρευτική αύξηση κατά 12,3% και το πετρέλαιο κίνησης 3,9%. Μικρή αποκλιμάκωση καταγράφει η τιμή της βενζίνης, η οποία έχει «παγιωθεί» τους τελευταίους μήνες στα επίπεδα των 1,70-1,80 ευρώ το λίτρο (μέση πανελλαδική τιμή). Τα στοιχεία του πληθωρισμού δείχνουν πως από το 2020 έως και το 2024 η σωρευτική διαφορά είναι αρνητική, δηλαδή είναι φθηνότερη κατά 1,15% (ΒΛΕΠΕ ΠΙΝΑΚΑ).
Λαγκάρντ: Ό,τι ανεβαίνει δύσκολα… πέφτει
Το ερώτημα που θέτουν οι καταναλωτές είναι πότε θα μειωθούν οι τιμές. Η κυβέρνηση αποφεύγει να πάρει ξεκάθαρη θέση, εμπαίζοντας τους καταναλωτές, καθώς υπολογίζει το πολιτικό κόστος και επιμένει σε λογικές σαρωτικών ελέγχων, καλαθιών του νοικοκυριού και παροδικές λίστες, με μειωμένες τιμές σε 2.000 κωδικούς (πάνω από τους μισούς που ανακοινώθηκαν αφορούν προϊόντα ιδιωτικές ετικέτας). Την απάντηση, όμως, έχει δώσει η ίδια η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ.
Σε συνέντευξή της πριν από αρκετό χρονικό διάστημα είχε τονίσει πως «τα επίπεδα των τιμών έχουν ανέβει και μάλλον θα παραμείνουν υψηλά. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να μειώσουμε τον πληθωρισμό στο 2%, πράγμα που σημαίνει ότι οι αυξήσεις στις τιμές θα περιοριστούν και θα σταθεροποιηθούν». Με άλλα λόγια, ανέφερε πως οι αυξήσεις απλώς θα «φρενάρουν» τα επόμενα χρόνια, καθώς η μείωση του πληθωρισμού οδηγεί σε περιορισμό των ανατιμήσεων και όχι σε μειώσεις τιμών. Αλλωστε, ο στόχος της ΕΚΤ, τον οποίο καλούνται να τηρήσουν οι χώρες της ευρωζώνης, είναι ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή να διαμορφώνεται κάθε χρόνο στο +2%. Για να υπάρξει μείωση τιμών, το πρόσημο σε κάθε προϊόν ή υπηρεσία θα πρέπει να είναι αρνητικό.
