Αλέξανδρος Παπαρίζος: O καθηγητής μαέστρος και η «Vendetta»

Με μια νέα πρόταση, τη «Vendetta», επιστρέφει στα πάτρια εδάφη, στον Βόλο, ο μαέστρος Αλέξανδρος Παπαρίζος.

  • Από τον Δημήτρη Καπράνο

Ας αρχίσουμε από τη μέχρι τώρα πορεία σου.

Η μουσική μου πορεία έχει διαμορφωθεί μέσα από δύο διαφορετικούς αλλά εξίσου απαιτητικούς κόσμους: την κλασική κιθάρα και τη διεύθυνση ορχήστρας. Πρόκειται για δύο ιδιότητες που απαιτούν διαφορετική προσέγγιση, τεχνική και καλλιτεχνική αντίληψη. Η μετάβαση από τον έναν κόσμο στον άλλον δεν είναι αυτονόητη. Χρειάζονται διαρκής μελέτη, πειθαρχία και βαθιά κατανόηση της μουσικής γλώσσας. Εδώ και περίπου είκοσι χρόνια διδάσκω κιθάρα και διευθύνω τη Santa Barbara Guitar Orchestra του Δήμου Αγίας Βαρβάρας. Η εκπαιδευτική δραστηριότητα αποτελεί για μένα ουσιαστικό κομμάτι της καλλιτεχνικής μου ταυτότητας. Η δημιουργία ενός μουσικού συνόλου, η εξέλιξη των νέων μουσικών και η συλλογική προσπάθεια για την επίτευξη ενός υψηλού καλλιτεχνικού αποτελέσματος είναι μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή, συνέπεια και όραμα.

Πες μας για τη Santa Barbara.

Η Santa Barbara Guitar Orchestra έχει καταφέρει να αποκτήσει τη δική της διακριτή παρουσία, με σημαντικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων δύο βραβεύσεις από το διεθνές μουσικό σωματείο Gina Bachauer και την Ενωση Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών Ελλάδος. Για μένα, όμως, η μεγαλύτερη αξία βρίσκεται στη διαδρομή, στη δουλειά που γίνεται καθημερινά και στη δυνατότητα μιας ομάδας ανθρώπων να εξελίσσονται μέσα από τη μουσική. Παράλληλα, η διεύθυνση συμφωνικής ορχήστρας αποτελεί έναν ξεχωριστό δρόμο καλλιτεχνικής αναζήτησης.

Κάποια άλλη, σημαντική, εμπειρία;

Η συνεργασία μου με την Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων στην όπερα «Αριάδνη στη Νάξο» του Nicola Porpora ήταν μια σημαντική εμπειρία, που μου έδωσε την ευκαιρία να βρεθώ μέσα σε ένα απαιτητικό λυρικό περιβάλλον και να συνεργαστώ με αξιόλογους μουσικούς. Πιστεύω ότι η ωριμότητα ενός μαέστρου δεν κατακτάται μόνο μέσα από την τεχνική της διεύθυνσης. Απαιτεί γνώση της παρτιτούρας, κατανόηση της δραματουργίας, ακρόαση, επικοινωνία και, κυρίως, την ικανότητα να υπηρετείς το έργο χωρίς να επιβάλλεις τον εαυτό σου σε αυτό. Ο μαέστρος οφείλει να δημιουργεί τις συνθήκες μέσα στις οποίες κάθε μουσικός μπορεί να προσφέρει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Μια σημαντική δοκιμασία σε αυτή την πορεία ήταν η συμμετοχή μου στον Διεθνή Διαγωνισμό Διεύθυνσης Ορχήστρας Ionel Perlea, στη Ρουμανία, τον Αύγουστο του 2026. Ανάμεσα σε περίπου 100 μαέστρους από διαφορετικές χώρες κατάφερα να προκριθώ στους τελικούς, διευθύνοντας, μεταξύ άλλων, την Πέμπτη Συμφωνία του Beethoven. Ηταν μια εμπειρία μεγάλης καλλιτεχνικής και προσωπικής αξίας, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η εξέλιξη δεν σταματά ποτέ.

Και τώρα, επιστροφή στα «άγια χώματα», στον Βόλο;

Στις 20 Νοεμβρίου επιστρέφω στον Βόλο, την πόλη όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα, για να διευθύνω τη μουσικοθεατρική συνθήκη «Vendetta» των Αγγελου Παπαδημητρίου και Γιώργου Αχλαδιώτη. Η επιστροφή αυτή έχει για μένα ιδιαίτερη συναισθηματική σημασία. Είναι μεγάλη χαρά και συγκίνηση να βρίσκομαι ξανά κοντά στους ανθρώπους της πόλης μου, σε ανθρώπους που αγαπώ και με αγαπούν, και να συνεργάζομαι με κορυφαίους μουσικούς που κοσμούν και τη Συμφωνική Ορχήστρα Βόλου. Η «Vendetta» είναι μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική πρόταση, που δεν χωρά εύκολα σε έναν συμβατικό χαρακτηρισμό. Δεν πρόκειται απλώς για μια συναυλία, αλλά για μια μουσικοθεατρική συνθήκη στην οποία η μουσική, ο λόγος, η θεατρική δράση και η σωματική έκφραση συνυπάρχουν και συνομιλούν. Η διεθνούς φήμης κοντράλτο Μαρίτα Παπαρίζου αποτελεί για μένα αλλά και για την πόλη μας μεγάλη τιμή.

Η συνεργασία μαζί της προσδίδει ιδιαίτερο βάρος σε αυτή την προσπάθεια. Δημιουργεί ένα μοναδικό λυρικό αποτύπωμα στη σκηνή σπάνιας ομορφιάς. Τη μουσική διαδρομή της παράστασης διατρέχουν άριες του μπαρόκ και ορχηστρικά έργα, επιλεγμένα με έναν κοινό δραματουργικό άξονα: την εκδίκηση. Η μουσική των Vivaldi, Handel και Gluck, με το πάθος, την ένταση και τη βαθιά θεατρικότητά της, συναντά την καθηλωτική εσωτερικότητα του Samuel Barber. Κάθε άρια και κάθε ορχηστρική σελίδα γίνεται ακόμη ένα βήμα σε έναν κόσμο όπου η αγάπη μετατρέπεται σε οργή, η προδοσία γεννά την επιθυμία της ανταπόδοσης και τα ανθρώπινα πάθη οδηγούν στα άκρα. Οι διαφορετικές μουσικές εποχές συναντιούνται και ενώνονται σε μια κοινή αφήγηση, όπου η μουσική δεν περιγράφει απλώς την εκδίκηση· γίνεται η ίδια η φωνή της. Μετά την επιτυχημένη παρουσίαση της παράστασης «Σοφία», αφιερωμένης στη Σοφία Βέμπο, η οποία είχε επίσης παρουσιαστεί με επιτυχία στον Βόλο, επιστρέφουμε με μια εντελώς διαφορετική αλλά εξίσου απαιτητική καλλιτεχνική πρόταση. Επιστρέφω, λοιπόν, στον Βόλο με ιδιαίτερη χαρά και ευθύνη. Είναι όμορφο να μπορείς να μοιράζεσαι με την πόλη σου μια νέα καλλιτεχνική εμπειρία και να συναντάς ξανά ανθρώπους και μουσικούς με τους οποίους σε συνδέουν δεσμοί ζωής και δημιουργίας.