Η κυβέρνηση νομοθετεί -έστω και λειψά- έπειτα από την υιοθέτηση στο εθνικό δίκαιο της κοινοτικής οδηγίας για αυξημένα ποσοστά κάλυψης
Τη νομοθέτηση πακέτου μέτρων που έχουν συμφωνηθεί ανάμεσα στη ΓΣΕΕ και τις εργοδοτικές οργανώσεις, για την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων, προωθεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, θέτοντας σε διαβούλευση έως τις 28 Ιανουαρίου 2026 το σχετικό νομοσχέδιο.
Τα κυριότερα σημεία στοχεύουν στο να κάνουν πιο εύκολη τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες προβλέπουν καλύτερους όρους και αμοιβές από τον κατώτατο μισθό, καθώς η χώρα μας είναι ουραγός μεταξύ των υπόλοιπων κρατών-μελών της Ε.Ε. στον τομέα αυτό. Ετσι, «χαλαρώνουν» οι ασφυκτικοί έως απαγορευτικοί περιορισμοί που είχαν νομοθετηθεί αρχικά το 2012 και αργότερα το 2020.
Ο πρώτος άξονας αφορά την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων και ειδικότερα αφενός μεν την επέκταση του ποσοστού κάλυψης και αφετέρου δε τη διεύρυνση των οργάνων που μπορούν να υπογράφουν συμβάσεις. Σήμερα η επέκταση μιας συλλογικής σύμβασης εργασίας είναι δυνατή μόνο εφόσον δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος. Μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, το ποσοστό αυτό μειώνεται από 50% σε 40%.
Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα για την επέκταση συλλογικών συμβάσεων εργασίας χωρίς να εξετάζεται το ποσοτικό κριτήριο του 40%, δεν θα εξετάζεται καθόλου όταν τη σύμβαση συνυπογράφουν εθνικοί κοινωνικοί εταίροι.
Η ΓΣΕΕ
Επικουρικά σε αυτό, δίνεται επίσης η δυνατότητα στη ΓΣΕΕ να μπορεί να συνάπτει ή να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ, εφόσον προσκληθεί από μέλος της να το κάνει, ώστε να εφαρμόζεται η νέα δυνατότητα της επέκτασης.
Σε ό,τι αφορά τα λειτουργικά μητρώα οργανώσεων (ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ) για τον εντοπισμό του ποσοστού κάλυψης, το σχέδιο νόμου προβλέπει:
• Μείωση των στοιχείων που απαιτούνται για την εγγραφή στα απολύτως απαραίτητα.
• Επαναπροσδιορισμό των έννομων συνεπειών που συνεπάγεται η μη εγγραφή στα μητρώα.
• Μη αναστολή των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη συνδικαλιστική δράση.
• Η εγγραφή οργάνωσης θα απαιτείται μόνο για την επέκταση μιας συλλογικής σύμβασης και για την προσφυγή στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας.
• Τα εκλογικά έγγραφα θα παραδίδονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις στο Πρωτοδικείο, αντί για το μητρώο.
Ο δεύτερος άξονας αφορά την προστασία των εργαζομένων μετά τη λήξη μιας συλλογικής σύμβασης. Το νομοσχέδιο ορίζει ότι όλοι οι όροι μιας σύμβασης που αφορούν τους εργαζομένους εξακολουθούν να ισχύουν και μετά τη λήξη της. Αρχικά δίνεται μία παράταση τριών μηνών στην ισχύ της. Μετά την παρέλευση αυτού του χρόνου εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι όροι της συλλογικής σύμβασης εργασίας, μέχρι τη σύναψη νέας συλλογικής ή ατομικής σύμβασης εργασίας. Επίσης, καλύπτονται από τη συλλογική σύμβαση εργασίας και όσοι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράτασή της.
Ο τρίτος άξονας αφορά τον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ) και στοχεύει στην επιτάχυνση των διαδικασιών σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών. Συγκεκριμένα, θεσπίζεται μηχανισμός προελέγχου των μονομερών αιτήσεων προσφυγής στη μεσολάβηση και τη διαιτησία, με τη σύσταση και λειτουργία τριμελούς επιτροπής στον ΟΜΕΔ. Μέλη της επιτροπής ελέγχου παραδεκτού θα είναι ένας καθηγητής Νομικής Σχολής Εργατικού Δικαίου, ένας καθηγητής Οικονομικών και ένας αφυπηρετήσας δικαστής ανώτατου δικαστηρίου. Θα επιλέγονται με θητεία από το διοικητικό συμβούλιο του ΟΜΕΔ.
Τέλος, προβλέπεται κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας του ΟΜΕΔ, για τη γρηγορότερη επίλυση διαφορών – διατήρηση δυνατότητας δικαστικής προσβολής της διαιτητικής απόφασης. Η κυβέρνηση «σύρθηκε» στη νομοθέτηση της ενίσχυσης του θεσμού των συλλογικών συμβάσεων έπειτα από την υιοθέτηση στο εθνικό δίκαιο σχετικής κοινοτικής οδηγίας, που συστήνει στα κράτη- μέλη αυξημένα ποσοστά κάλυψης εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Στη χώρα μας το ποσοστό είναι μετά βίας 25%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ξεπερνά το 60%.
