Οι «γενναίες» παρεμβάσεις στις απολαβές που διαφήμιζε η κυβέρνηση για το 2026 είναι κάτω του πληθωρισμού. Πώς διαμορφώνονται
Η κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει σε νέα αύξηση των κύριων συντάξεων για το 2026, με το πενιχρό και στα όρια του εξευτελισμού ποσοστό του 2,4%, δηλαδή λιγότερο και από την ετήσια αύξηση του πληθωρισμού για το 2025 που εκτιμάται ότι έκλεισε στο 2,6%.
Ο λόγος είναι ότι, αντί να προχωρά είτε σε ουσιαστικές αυξήσεις είτε σε τιμαριθμοποίηση των συντάξεων, χρησιμοποιεί ως μηχανισμό αύξησης τον αλγόριθμο ετήσιος πληθωρισμός+ ετήσια αύξηση ΑΕΠ/2. Ετσι, όμως, τα περισσότερα από 2,5 εκατ. συνταξιούχων της χώρας είναι από χέρι χαμένοι, καθώς όχι μόνο δεν αναπληρώνονται οι τεράστιες απώλειες στα εισοδήματά τους λόγω των Μνημονιών, αλλά αντιθέτως γίνονται κάθε χρόνο και φτωχότεροι, αφού οι απολαβές τους χάνονται στο ράλι της ακρίβειας.
Επιπλέον, οι επικουρικές συντάξεις, που έχουν περικοπεί έως και 60% ή έχουν «παγώσει» για 15 χρόνια, εξαιρέθηκαν από την αύξηση και το 2026, παρότι ο κλάδος επικούρησης του ΕΦΚΑ είναι για δεύτερη συνεχή χρονιά πλεονασματικός.
Η αύξηση κατά 2,4% συμπαρασύρει προς τα πάνω δέκα ειδικές κατηγορίες συντάξεων, οι οποίες συνοπτικά είναι οι εξής:
1. Η εθνική σύνταξη στις συντάξεις αναπηρίας.
2. Η εθνική σύνταξη στις συντάξεις χηρείας (λόγω θανάτου).
3. Η εθνική σύνταξη στο επίδομα ανασφάλιστων υπερηλίκων.
4. Η εθνική σύνταξη στις συντάξεις ομογενών.
5. Η εθνική σύνταξη στις προσωρινές συντάξεις.
6. Η εθνική σύνταξη στις πρόωρες και μειωμένες συντάξεις.
7. Η εθνική σύνταξη υπηρετούντων στην αλλοδαπή δημοσίων υπαλλήλων.
8. Η εθνική σύνταξη λόγω εργατικού ατυχήματος και λόγω επαγγελματικής νόσου.
9. Βασική σύνταξη πρώην ΟΓΑ.
10. Η σύνταξη άγαμων θυγατέρων.
Πρώτα απ’ όλα, από το νέο έτος αυξήθηκαν τα ποσά της εθνικής σύνταξης, η οποία αποτελεί μέρος της κύριας, από 392,76 ευρώ για όσους έχουν 15 έτη ασφάλισης σε 402,18 ευρώ, ενώ για όσους έχουν 20 έτη ασφάλισης το ποσό διαμορφώνεται από 436,40 ευρώ σε 446,87 ευρώ. Σε αυτό το ποσό, φυσικά, προστίθεται η ανταποδοτική σύνταξη κάθε συνταξιούχου.
Με τους νόμους Κατρούγκαλου και Βρούτση (4387/2016 και 4670/2020 αντίστοιχα), το ύψος της σύνταξης χιλιάδων συνταξιούχων (παλαιών και νέων), που αφορούν 10 ειδικές περιπτώσεις συντάξεων, έχει εξαρτηθεί από το εκάστοτε ύψος της εθνικής σύνταξης.
Ετσι, μετά την αύξηση της εθνικής σύνταξης από 1/1/2026, κατά 2,4%, οι παρακάτω δέκα ειδικές κατηγορίες συντάξεων αναπροσαρμόζονται ως εξής:
1) Η εθνική σύνταξη για τις αναπηρικές από 1/1/2026 (από 178,74 ευρώ έως 446,87 ευρώ μεικτά)
Ως γνωστόν, ο ν. 4387/2016 (άρθρο 7 παρ. 4) επιφύλαξε σκληρή θεσμική συμπεριφορά στις συντάξεις αναπηρίας εξαρτώντας το ύψος τους από το ποσοστό αναπηρίας του δικαιούχου συνταξιούχου. Το ίδιο απαράδεκτο θεσμικό πλαίσιο διατήρησε και ο νόμος Βρούτση (ν. 4670/2020). Ετσι, σύμφωνα με τους ν. 4387/2016 και 4670/2020:
– συνταξιούχοι που έχουν αναπηρικό ποσοστό από 80% και άνω λαμβάνουν ολόκληρη την εθνική σύνταξη, ήτοι 446,87 ευρώ (μεικτά),
– συνταξιούχοι με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως 79,99% λαμβάνουν το 75% της εθνικής σύνταξης, ήτοι 335,15 ευρώ (=446,87 ευρώ Χ 75%),
– συνταξιούχοι με ποσοστό αναπηρίας από 50% έως 66,99% λαμβάνουν το 50% της εθνικής σύνταξης, ήτοι 223,43 ευρώ (=446,87 ευρώ Χ 50%).
Με την εφαρμογή της αύξησης στην εθνική σύνταξη κατά 7,75% από 1/1/2023, κατά 3% από 1/1/2024, κατά 2,4% από 1/1/2025 και κατά 2,4% από 1/1/2026, η εξέλιξη της αναπηρικής σύνταξης τα τελευταία χρόνια παρατίθεται στον παρακάτω πίνακα:
2) Η εθνική σύνταξη λόγω χηρείας
Σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4β του νόμου Κατρούγκαλου (4387/2016), το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης. Αν ο χρόνος ασφάλισης του θανόντος ήταν μικρότερος των 20 ετών, το ποσό βαίνει μειούμενο κατά 1,25% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται μέχρι την 20ετία. Για χρόνο ασφάλισης μικρότερο των 15 ετών, το ποσό που δικαιούται ο επιζών ή και ο διαζευγμένος σύζυγος δεν μπορεί να υπολείπεται του κατώτατου ορίου (των 15 ετών).
Ειδικότερα, όμως, για τις συντάξεις λόγω θανάτου μετά την πρώτη τριετία καταβολής, στον επιζώντα σύζυγο καταβάλλεται το 70% της σύνταξης για μία τριετία από την πρώτη του επομένου του θανάτου μήνα. Μετά την πάροδο της τριετίας, αν ο επιζών εργάζεται ή αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε πηγή, καταβάλλεται, αναλόγως της χρονικής διάρκειας της εργασίας ή αυτοαπασχόλησης, το 50% της σύνταξης, η οποία δεν μπορεί να υπολείπεται των κατώτατων ορίων. Εάν ο επιζών σύζυγος, κατά την ημερομηνία θανάτου, είναι ανάπηρος σωματικά ή πνευματικά σε ποσοστό 67% και άνω, λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη, για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η αναπηρία του, ανεξαρτήτως άλλων προϋποθέσεων.
Από 1/1/2026 το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται των 446,87 ευρώ μεικτά. Η κατώτατη σύνταξη χηρείας με 15 ή λιγότερα χρόνια ασφάλισης ορίζεται στα 418,94 ευρώ μεικτά.
3) Οι συντάξεις-επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων
Σύμφωνα με το άρθρο 93 παρ. 4 του νόμου Κατρούγκαλου 4387/2016 (που διατηρήθηκε και με τον νόμο Βρούτση 4670/2020), το πλήρες ποσό του μηνιαίου επιδόματος ανασφάλιστων υπερηλίκων ανέρχεται στο ύψος της «μικρής» εθνικής σύνταξης. Ετσι, οι συντάξεις – επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων που καταβάλλονται από τον ΟΠΕΚΑ, από 1/1/2024 αναπροσαρμόστηκαν σε 383,55 ευρώ, από 1/1/2025 σε 392,76 ευρώ και από 1/1/2026 σε 418,94 ευρώ (μεικτά).
4) Οι συντάξεις των ομογενών
Σύμφωνα με το άρθρο 73 του ν. 4915/2022, η πλήρης εθνική σύνταξη ομογενών χορηγείται μόνο σε όσους έχουν 30 έτη νόμιμης και μόνιμης διαμονής στην Ελλάδα με αφετηρία το 1992. Μετά την αύξηση της εθνικής σύνταξης από 1/1/2023, οι συντάξεις των ομογενών αναπροσαρμόστηκαν σε 413,76 ευρώ, από 1/1.2024 σε 426,17 ευρώ (μεικτά), από 1/1/2025 σε 436,40 ευρώ (μεικτά) και από 1/1/2026 σε 446,87 ευρώ (μεικτά).
5) Οι προσωρινές συντάξεις
Σύμφωνα με το άρθρο 262 του ν. 4798/2021, το ύψος της προσωρινής σύνταξης, που καταβάλλεται σε όλες τις κατηγορίες των συνταξιούχων, εξαρτάται από το ύψος της εθνικής σύνταξης για 20 έτη ασφάλισης. Ετσι, από 1/1/2023 το ύψος της προσωρινής σύνταξης αναπροσαρμόστηκε προς τα πάνω, κατά το μέρος της εθνικής (όχι της ανταποδοτικής), κατά 7,75% και έφτασε στα 413,76 ευρώ (μεικτά). Από 1/1/2024 ορίστηκε στο ποσό των 426,17 ευρώ (μεικτά), από 1/1/2025 σε 436,40 ευρώ και από 1/1/2026 σε 446,87 ευρώ (μεικτά).
6) Η εθνική σύνταξη στις πρόωρες (μειωμένες) κύριες από 1-5 έτη
Από 1/1/2023 η μειωμένη εθνική σύνταξη με 20 χρόνια ασφάλισης αυξήθηκε από 268,80 ευρώ (το 2022) σε 289,63 ευρώ, ενώ η μειωμένη με 15 χρόνια ασφάλισης από 241,92 ευρώ (το 2022) έφτασε σε 260,67 ευρώ. Με την αύξηση κατά 3% το 2024, κατά 2,4% από 1/1/2025 και κατά 2,4% από 1/1/2026, η μειωμένη εθνική σύνταξη ανά χρόνια ασφάλισης, πάντα μεικτή, κυμαίνεται από τα 281 έως τα 312 ευρώ.
7) Οι συντάξεις των υπηρετούντων στην αλλοδαπή δημοσίων υπαλλήλων
Με το άρθρο 25 του ν. 4997/2022 τροποποιήθηκε το άρθρο 7 (παρ. 2) του ν. 4387/2016, χορηγήθηκε πλήρως η νέα εθνική σύνταξη και το έτος 2023 έφτασε το ποσό των 413,76 ευρώ (μεικτά) και στους υπηρετούντες υπαλλήλους του Ελληνικού Δημοσίου στην αλλοδαπή, αφού ο χρόνος διαμονής του υπαλλήλου που υπηρετεί στην αλλοδαπή εξομοιώνεται με διαμονή του στην Ελλάδα. Ετσι αποκαταστάθηκε η απαράδεκτη διάκριση σε βάρος όσων εργάζονταν στο εξωτερικό για υπηρεσιακούς λόγους και είχαν μείωση στο ύψος της εθνικής τους σύνταξης.
Από 1/1/2024, το τελικό ποσό της σύνταξής τους αναπροσαρμόστηκε στο ποσό των 426,17 ευρώ (αύξηση κατά 3%), από 1/1/2025 ανήλθε στο ποσό των 436,40 ευρώ (μεικτά) με την αύξηση κατά 2,4% και από 1/1/2026 ανέρχεται στο ποσό των 446,87 ευρ’ω (μεικτά) μετά την αύξηση 2,4% που χορηγήθηκε στις κύριες συντάξεις από 1/1/2026.
8) Το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω εργατικού ατυχήματος και λόγω επαγγελματικής νόσου
Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 31 του ν. 4387/2016 «2. Επί αναπηρίας που οφείλεται σε εργατικό ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια, το ποσό της σύνταξης υπολογίζεται βάσει των άρθρων 7, 8 και 28. Σε καμία περίπτωση το ποσό της σύνταξης του δικαιούχου δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού που αντιστοιχεί στο διπλάσιο ποσό της εθνικής σύνταξης, για είκοσι (20) έτη ασφάλισης, στο ύψος που εκάστοτε διαμορφώνεται, σύμφωνα με το άρθρο 7».
Συνεπώς, από 1/1/2023 η κατώτατη σύνταξη λόγω εργατικού ατυχήματος ανήλθε στα 827,52 ευρώ (768 ευρώ επί 7,75%), από 768 ευρώ που ήταν μέχρι 31/12/2022. Το έτος 2024 έφτασε στο ποσό των 852,34 ευρώ (αύξηση κατά 3%) και από 1/1/2025 το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω εργατικού ατυχήματος έφτασε στο ποσό των 872,79 ευρώ (αύξηση κατά 2,4%), όπως και το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω επαγγελματικής νόσου που προβλέπεται από το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο.
Ως εκ τούτου, από 1/1/2026, η εθνική σύνταξη λόγω εργατικού ατυχήματος και επαγγελματικής ασθένειας ανέρχεται (με αύξηση κατά 2,4%) στο ποσό των 893,73 ευρώ.
9) Βασική σύνταξη πρώην ΟΓΑ
Για τους αγρότες είναι εν ισχύι το άρθρο 19 του ν. 4997/2022, στο οποίο ορίζεται ότι το ποσό της βασικής σύνταξης του πρώην ΟΓΑ ορίζεται σε 360 ευρώ και από 1/1/2023 αυξάνεται με βάση τις ετήσιες αυξήσεις στις κύριες συντάξεις. Ετσι η βασική σύνταξη του πρώην ΟΓΑ (που μέχρι 31/12/2024 ανερχόταν σε 399,54 ευρώ), από 1/1/2025 ανήλθε σε 409,13 ευρώ και από 1/1/2026 ανέρχεται σε 418,94 ευρώ.
10) Συντάξεις άγαμων θυγατέρων χωρίς αύξηση
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 7β του άρθρου 4 του ν. 4151/2013, τέθηκε ως ανώτατο όριο μηνιαίας καταβλητέας σύνταξης στις συντάξεις των άγαμων ή διαζευγμένων θυγατέρων το ποσό των 720 ευρώ,. το οποίο δεν μεταβάλλεται. Ετσι, η μικρή αυτή κατηγορία των συντάξεων στερείται της αύξησης 2,4% που χορηγήθηκε από 1/1/2026 στις κύριες συντάξεις.
