Τρία ολόκληρα χρόνια μετά την τραγωδία με τους 57 ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους, η κοινωνία εξακολουθεί να στερείται μια ξεκάθαρη, τεκμηριωμένη και επίσημη απάντηση για τα αίτια της πυρκαγιάς
• Μέσα σε μία μόλις ημέρα εντοπίστηκε με απόλυτη βεβαιότητα το ακριβές αίτιο της έκρηξης και της πυρκαγιάς στη Βιολάντα, που κόστισαν τη ζωή σε πέντε ανθρώπους. Ο χώρος αποκλείστηκε άμεσα, σαρώθηκε εξονυχιστικά από ειδικούς επιστήμονες, τηρήθηκαν κατά γράμμα όλα τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας και έρευνας, ελέγχθηκε κάθε εκατοστό του χώρου αλλά και του υπεδάφους και ακολούθησαν επίσημες, τεκμηριωμένες ανακοινώσεις από τις αρμόδιες Αρχές. Οι υπεύθυνοι συνελήφθησαν χωρίς καθυστέρηση και σχηματίζεται δικογραφία εις βάρος τους, όπως ακριβώς προβλέπει το κράτος, όταν λειτουργεί κανονικά.
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Αναπόφευκτα, όμως, προκαλούνται συνειρμοί και συγκρίσεις. Τρία ολόκληρα χρόνια μετά το δυστύχημα στα Τέμπη, στο οποίο 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, η κοινωνία εξακολουθεί να στερείται μια ξεκάθαρη, τεκμηριωμένη και επίσημη απάντηση για τα αίτια της πυρκαγιάς και της έκρηξης – ή της πυρόσφαιρας ή όπως αλλιώς επιλέγεται κατά καιρούς να περιγραφεί το φαινόμενο.
• Η «επίσημη» αφήγηση για τη σιδηροδρομική τραγωδία, που δικαίως έχει χαρακτηριστεί έγκλημα, δεν προκύπτει από ολοκληρωμένα πορίσματα ανεξάρτητων επιστημονικών φορέων, αλλά από βίντεο που εμφανίζονται εκ των υστέρων, από πρόχειρες αναλύσεις που βαφτίζονται έλεγχοι αλήθειας και από δημόσιες παρεμβάσεις περισσότερο επικοινωνιακού χαρακτήρα παρά ουσιαστικής διερεύνησης.
• Ακόμη και σήμερα, τρία χρόνια μετά, στο κυρίαρχο αυτό αφήγημα ο μοναδικός αδιαμφισβήτητος ένοχος παραμένει ένας σταθμάρχης της κακιάς ώρας, που μετατρέπεται σε βολικό αποδέκτη κάθε ευθύνης, ώστε να παραμένουν στο απυρόβλητο όσοι σχεδίασαν, επόπτευσαν και διαχειρίστηκαν ένα ολόκληρο σύστημα που αποδείχθηκε εγκληματικά ανεπαρκές. Πολλά λόγια έχουν ακουστεί, υποσχέσεις έχουν δοθεί, επικοινωνιακές αναφορές σε χρόνιες παθογένειες έχουν γίνει, όμως καμία σαφής ανάληψη πολιτικής ευθύνης και καμία ουσιαστική λογοδοσία σε επίπεδο αποφάσεων και επιλογών δεν έχει υπάρξει.
• Το εντυπωσιακό -ή, πιο σωστά, το εξοργιστικό- είναι ότι οι Αρχές, κρατικές και επιστημονικές, δείχνουν να λειτουργούν άψογα όταν το αντικείμενο της έρευνας δεν αγγίζει πολιτικά πρόσωπα ή κυβερνητικές επιλογές. Και πολύ σωστά οι διαδικασίες είναι ταχείες, τα συμπεράσματα σαφή και οι ευθύνες προσωποποιημένες σε τραγωδίες όπως αυτή στη Βιολάντα. Γιατί, όμως, το ίδιο δεν συμβαίνει όταν η έρευνα πλησιάζει το κατώφλι της πολιτικής ευθύνης; Γιατί τότε ο ίδιος μηχανισμός επιβραδύνει, θολώνει, αναβάλλει και τελικά σηκώνει τα χέρια ψηλά, επικαλούμενος «πολυπλοκότητα», «τεχνικές δυσκολίες» ή την ανάγκη για περισσότερο χρόνο;
• Γεννάται, μάλιστα, το εύλογο συμπέρασμα ότι αφού, όταν θέλουν, μπορούν να επιλαμβάνονται σωστά και άμεσα, όταν δεν το κάνουν -όπως στην περίπτωση των Τεμπών-, αυτό δεν συνιστά ανικανότητα ή απλά λάθη, αλλά σκοπιμότητα και συγκάλυψη. Και έτσι, αντί για πορίσματα, παράγονται αφηγήσεις· αντί για δικαιοσύνη παράγεται κόπωση, με στόχο η κοινωνία να συνηθίσει την εκκρεμότητα, να αποδεχθεί τη σιωπή και τελικά να μη φωτιστεί η αλήθεια, ώστε να γλιτώσουν οι πραγματικοί ένοχοι…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
