«Η ελληνική γλώσσα δεν ανήκει μόνο στους Έλληνες, αλλά αποτελεί παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά» τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας απευθύνοντας χαιρετισμό, με βιντεοσκοπημένο μήνυμα, στην εκδήλωση εορτασμού της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας, που διοργανώνει η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην UNESCO στο Παρίσι.
Κατά τον χαιρετισμό του, ο κ. Τασούλας, υπογράμμισε ότι «Η καθιέρωση της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO στο πλαίσιο της επαινετής της προσπάθειας για διεθνή κατανόηση, μέσω ανάδειξης της αξίας των πολιτιστικών εκφράσεων, όπως είναι και η γλώσσα, δεν αποτελεί απλή συμβολική πράξη. Είναι μια αναγνώριση με βαθύ πολιτισμικό, ιστορικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο, που υπογραμμίζει ρητά τον ρόλο της ελληνικής γλώσσας ως θεμελίου της παγκόσμιας σκέψης και ζωντανού εργαλείου έκφρασης ενός λαού με μακραίωνη συνέχεια. Ως ιστορικού ριζώματος και συνάμα ως οικουμενικού αγαθού».
Σημείωσε, επίσης, ότι «η γλώσσα είναι ο πιο αδιάψευστος μάρτυρας της ιστορικής συνειδήσεως και της ιστορικής συνέχειας των Ελλήνων. Η ελληνική γλώσσα είναι από τις ελάχιστες στον κόσμο που παρουσιάζουν αδιάλειπτη ιστορική παρουσία σε προφορικό και σε γραπτό λόγο 40 αιώνων. Είναι ένα ζείδωρο ποτάμι που κυλά από τα ομηρικά έπη ως τις μέρες μας, κουβαλώντας ιδέες, αξίες, τρόπους θέασης του ‘Αλλου και του Κόσμου».
Στο ίδιο πλαίσιο, επισήμανε ότι «η ελληνική γλώσσα μπορεί να μιλιέται από λίγους, ωστόσο απλώνει τις ρίζες της σ’ όλες τις γλώσσες του δυτικού κόσμου, σαν λεπτές φλέβες που τροφοδοτούν τη σύγχρονη σκέψη. Ταμιευτήριο όρων για κάθε επιστήμη και εννοιών για κάθε πνευματική περιπέτεια, η ελληνική γλώσσα, παρά τον ηγεμονισμό της αγγλικής, παραμένει ενεργός τροφοδότης της σύγχρονης ορολογίας. Κι αυτό, ακριβώς, δηλώνει η ανακήρυξη της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO: την αναγνώριση ότι η ελληνική γλώσσα δεν ανήκει μόνο στους Έλληνες, αλλά αποτελεί παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά, που εξακολουθεί να προσφέρει εργαλεία κατανόησης της ανθρώπινης φύσης και του πολύπλοκου κόσμου μας», ενώ υποστήριξε ότι «η γλώσσα μας είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα σύστημα σημείων. Είναι όργανο σχέσης, έκφραση κοινωνίας και, κυρίως, παράγοντας εσωτερικής και εξωτερικής ελευθερίας».
Ειδικότερα, στον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε:
«Η καθιέρωση της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO στο πλαίσιο της επαινετής της προσπάθειας για διεθνή κατανόηση, μέσω ανάδειξης της αξίας των πολιτιστικών εκφράσεων, όπως είναι και η γλώσσα, δεν αποτελεί απλή συμβολική πράξη. Είναι μια αναγνώριση με βαθύ πολιτισμικό, ιστορικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο, που υπογραμμίζει ρητά τον ρόλο της ελληνικής γλώσσας ως θεμελίου της παγκόσμιας σκέψης και ζωντανού εργαλείου έκφρασης ενός λαού με μακραίωνη συνέχεια. Ως ιστορικού ριζώματος και συνάμα ως οικουμενικού αγαθού.
Η γλώσσα είναι ο πιο αδιάψευστος μάρτυρας της ιστορικής συνειδήσεως και της ιστορικής συνέχειας των Ελλήνων. Η ελληνική γλώσσα είναι από τις ελάχιστες στον κόσμο που παρουσιάζουν αδιάλειπτη ιστορική παρουσία σε προφορικό και σε γραπτό λόγο 40 αιώνων. Είναι ένα ζείδωρο ποτάμι που κυλά από τα ομηρικά έπη ως τις μέρες μας, κουβαλώντας ιδέες, αξίες, τρόπους θέασης του ‘Αλλου και του Κόσμου. Στο λεξιλόγιο, τη σύνταξη, τη γραμματική της αποτυπώνονται οι μεταμορφώσεις ενός πολιτισμού που διαμόρφωσε την ευρωπαϊκή ταυτότητα: Πρόσφερε στον κόσμο τις πρώτες αρχές της φιλοσοφίας και της επιστήμης, ανέπτυξε το θέατρο ως κοινωνικό θεσμό και την ιστοριογραφία ως αναστοχασμό της ανθρώπινης πράξης, και, πάνω απ’ όλα, θεμελίωσε την δημοκρατία. Με την ακρίβεια, την ικανότητά της να σχηματίζει αφηρημένες έννοιες και να διατυπώνει λεπτές αποχρώσεις, την εύρωστη πλαστικότητά της, επέτρεψε την ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας, της αντιπαράθεσης, της λογικής ανάλυσης και της πειθούς, εφηύρε τις λέξεις που εξέφρασαν βασικές έννοιες της δημοκρατίας – πόλις, πολίτης, νόμος – και παγίωσε την άσκησή της μέσω του Λόγου.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η δημοκρατία γεννήθηκε μέσα στη γλώσσα. Η ελληνική γλώσσα κατέχει δεσπόζουσα θέση μέσα στον ιστορικό χρόνο ως καταλύτης της εξέλιξης του γλωσσικού φαινομένου και ακολούθως της συγκροτημένης σκέψης σε όλες τις όψεις και τις εκφράσεις του δυτικού πολιτισμού αιώνες πριν από τη Ρώμη έως σήμερα. Το γεγονός αυτό μας παρακινεί να σκεφτούμε τα οφέλη που μπορεί να έχουν οι νέοι σε κάθε χώρα σήμερα από την επιστροφή της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής. Σε έναν κόσμο που δοκιμάζονται ξανά οι έννοιες της δημοκρατίας, της αλήθειας και του μέτρου αλλά και της συγκροτημένης σκέψης η επιστροφή στα αρχαία ελληνικά μπορεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ορατότητα και περισσότερη συνεννόηση στο δρόμο για το μέλλον.
Θα ήταν κοινός τόπος να υπενθυμίσουμε ότι η ελληνική γλώσσα μπορεί να μιλιέται από λίγους, ωστόσο απλώνει τις ρίζες της σ’ όλες τις γλώσσες του δυτικού κόσμου, σαν λεπτές φλέβες που τροφοδοτούν τη σύγχρονη σκέψη. Ταμιευτήριο όρων για κάθε επιστήμη και εννοιών για κάθε πνευματική περιπέτεια, η ελληνική γλώσσα, παρά τον ηγεμονισμό της αγγλικής, παραμένει ενεργός τροφοδότης της σύγχρονης ορολογίας. Κι αυτό, ακριβώς, δηλώνει η ανακήρυξη της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO: την αναγνώριση ότι η ελληνική γλώσσα δεν ανήκει μόνο στους Έλληνες, αλλά αποτελεί παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά, που εξακολουθεί να προσφέρει εργαλεία κατανόησης της ανθρώπινης φύσης και του πολύπλοκου κόσμου μας.
Ιστορικά, η Ελληνική γλώσσα κατέχει καίρια θέση στη διανόηση, στη γλωσσική έκφραση και διατύπωση θεμελιωδών εννοιών και λέξεων της ευρωπαϊκής και της ευρύτερης διανόησης, οι οποίες δηλώνονται, προσλαμβάνονται, ή ανάγονται σε λέξεις-έννοιες της ελληνικής γλώσσας. Σ’ εμάς τους Έλληνες, ωστόσο, η συμβολική αυτή χειρονομία της UNESCO, διπλά συμβολική καθώς γιορτάζεται την ημέρα του θανάτου του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού, εκτός από υπερηφάνεια γεννά και ευθύνη. Επικυρώνει την αδιαμφισβήτητη αλήθεια ότι η γλώσσα μας είναι ένας θησαυρός που συνεχίζει να λάμπει, επειδή εξακολουθεί να γεννά νόημα στο παρόν. Είναι μια πρόσκληση να την φροντίσουμε, να ανασκάψουμε το πλούσιο κοίτασμά της και να το αξιοποιήσουμε στο σήμερα αναδεικνύοντας την εγγενή ευελιξία και προσαρμοστικότητά της, να τη μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές, να τη μοιραστούμε και να την διαδώσουμε. Είναι, τέλος μια επιταγή, που συναντιέται με την πολύτιμη φράση του Διονύσιου Σολωμού «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου, πάρεξ ελευθερία και γλώσσα». Μια φράση που μας υπενθυμίζει ότι η γλώσσα μας είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα σύστημα σημείων. Είναι όργανο σχέσης, έκφραση κοινωνίας και, κυρίως, παράγοντας εσωτερικής και εξωτερικής ελευθερίας.
Γι’ αυτήν τη γλώσσα μίλησε ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης στη Στοκχόλμη το 1979 όπου βραβεύτηκε με το Nobel λογοτεχνίας.
Είπε: “Νά ‘μαι ἐδῶ σήμερα, στὸν σταθμό τῆς Στοκχόλμης, μὲ μόνο κεφάλαιο στὰ χέρια μου, λίγες ἑλληνικὲς λέξεις. Εἶναι λίγες μὰ ζωντανές, καθὼς βρίσκονται στὰ χείλη ἑνὸς ὁλόκληρου λαοῦ. Εἶναι τριῶν χιλιάδων ἐτῶν, ἀλλὰ δροσερές, φρέσκες, σὰν νὰ τὶς εἶχαν μόλις ἀνασύρει ἀπὸ τὴ θάλασσα. Ἀνάμεσα στὰ βότσαλα καὶ τὰ φύκια ἀπὸ τὶς ὄχθες τοῦ Αἰγαίου. Στὸ ζωηρὸ μπλὲ καὶ τὴν ἀπόλυτη διαφάνεια τοῦ αἰθέρα. Εἶναι ἡ λέξη «οὐρανός», εἶναι ἡ λέξη «θάλασσα», εἶναι ἡ λέξη «ἥλιος», εἶναι ἡ λέξη «ἐλευθερία». Τὶς τοποθετῶ μὲ σεβασμὸ στὰ πόδια σας. Γιὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω. Νὰ εὐχαριστήσω τὸν εὐγενῆ λαό της Σουηδίας καὶ τοὺς ἡγέτες του, ποὺ ἀντιτιθέμενοι στὴν ποσοτικὴ ἐκτίμηση τῶν ἀξιῶν, διαφυλάσσουν κάθε χρόνο τὸ μυστικὸ τῆς ἀνανέωσης τοῦ θαύματος. Σᾶς εὐχαριστῶ”.».