Έντονος καβγάς σημειώθηκε μεταξύ του Ευάγγελου Βενιζέλου και του συνταγματολόγου Νίκου Αλιβιζάτου στο πλαίσιο εκδήλωσης του Κύκλου Ιδεών, με αφορμή το άρθρο 86 του Συντάγματος περί ευθύνης υπουργών. Η συζήτηση εξελίχθηκε σε ανοιχτή αντιπαράθεση υψηλών τόνων, με αιχμές, προσωπικές αναφορές και σαφείς πολιτικές προεκτάσεις.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η αναθεώρηση του 2001 και η διατύπωση «μόνον η Βουλή έχει αρμοδιότητα να ασκεί τη δίωξη», με τον Νίκο Αλιβιζάτο να υποστηρίζει ότι πρόκειται για οπισθοδρόμηση σε σχέση με το Σύνταγμα του 1975 και τον Ευάγγελο Βενιζέλο να απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την ερμηνεία.
Η κριτική Αλιβιζάτου και το ζήτημα της δικαστικοποίησης
Ο Νίκος Αλιβιζάτος υποστήριξε ότι ιστορικά η ευθύνη υπουργών ξεκίνησε ως κοινοβουλευτική, ωστόσο τα τελευταία πενήντα χρόνια η ευρωπαϊκή τάση κινείται προς τη δικαστικοποίησή της. Όπως τόνισε, σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κίνηση της διαδικασίας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από πολιτικό σώμα, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «εξαίρεση δακτυλοδεικτούμενη».
Σύμφωνα με τον συνταγματολόγο, η διατύπωση του 2001 ενίσχυσε τον πολιτικό χαρακτήρα της δίωξης, αφαιρώντας δυνατότητες θεσμικών ελέγχων. Επισήμανε ότι, ενώ έχουν γίνει βήματα προόδου όπως η κατάργηση της σύντομης παραγραφής στην αναθεώρηση του 2019, το ζήτημα του παραπέμποντος οργάνου παραμένει άλυτο. Πρότεινε τη δημιουργία ειδικού ολιγομελούς οργάνου, κατά το γαλλικό πρότυπο, με συμμετοχή ανώτατων δικαστικών και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών.
Η απάντηση Βενιζέλου και η αναφορά στο 1989
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος απάντησε σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, κάνοντας λόγο για «μεγάλη παραπληροφόρηση». Υποστήριξε ότι ποτέ στην ελληνική συνταγματική ιστορία δεν υπήρξε δυνατότητα άσκησης ποινικής δίωξης κατά υπουργών από τη Δικαιοσύνη χωρίς τη μεσολάβηση της Βουλής.
Όπως ανέφερε, ο νόμος που ίσχυε ακόμη και πριν το 2001 όριζε ότι μόνον η Βουλή μπορούσε να κινήσει τη διαδικασία, σημειώνοντας ότι η ομόφωνη αναθεώρηση του 2001 με 268 ψήφους στόχευε να «βάλει τάξη στην αθλιότητα του 1989». Κάλεσε μάλιστα τον κ. Αλιβιζάτο να απαντήσει αν υπήρξε ποτέ εισαγγελέας που παρέκαμψε τη Βουλή, με τον συνταγματολόγο να παραδέχεται ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη επειδή δεν το προέβλεπε ο νόμος.
Novartis, ΟΠΕΚΕΠΕ και Τέμπη στο τραπέζι
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ συνέδεσε ευθέως το άρθρο 86 με συγκεκριμένες υποθέσεις, υποστηρίζοντας ότι η ίδια συνταγματική διάταξη οδήγησε σε διαφορετικά αποτελέσματα. Όπως είπε, στην υπόθεση Novartis πολιτικά πρόσωπα παραπέμφθηκαν στα κοινά ποινικά δικαστήρια για ξέπλυμα χρήματος χωρίς παραγραφή, ενώ στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών «υψώθηκε θώρακας προστασίας» υπέρ υπουργών της σημερινής κυβέρνησης.
Κατά τον κ. Βενιζέλο, το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η διάταξη αλλά ο τρόπος εφαρμογής της και οι πολιτικές επιλογές, απορρίπτοντας την άποψη ότι το Σύνταγμα του 2001 ευθύνεται για τη σημερινή κατάσταση.