Μετά την Καταστροφή έμεινε μόνο η κυρίως Ελλάδα, και οι συνέπειες αυτής της απώλειας εξακολουθούν να καθορίζουν την πορεία της χώρας και του έθνους μέχρι σήμερα
• Το 1922 η Μικρά Ασία γνώρισε τη μεγαλύτερη καταστροφή του Ελληνισμού. Δεν χάθηκε απλώς ένα τμήμα ελληνικής γης. Ο Ελληνισμός στην ουσία έχασε τον μισό του εαυτό. Η Μικρά Ασία υπήρξε για αιώνες πυλώνας πολιτισμού, γνώσης και ταυτότητας. Μετά την Καταστροφή έμεινε μόνο η κυρίως Ελλάδα, και οι συνέπειες αυτής της απώλειας εξακολουθούν να καθορίζουν την πορεία της χώρας και του έθνους μέχρι σήμερα, διαμορφώνοντας την ιστορική μνήμη και την εθνική συνείδηση.
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο σφαγέας του μικρασιατικού Ελληνισμού, δεν ενήργησε μόνος. Οι δυτικές δυνάμεις -ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία και κυρίως η Μεγάλη Βρετανία- τον στήριξαν στρατηγικά. Η Ελλάδα, με την προσάρτηση της Μικράς Ασίας και τα γεωστρατηγικά δεδομένα της εποχής, θα αναβαθμιζόταν σε μεγάλη δύναμη, κάτι που δεν συνέφερε καθόλου τους συμμάχους. Παράλληλα, η Τουρκία έπρεπε να παραμείνει ισχυρή, ως ενδιάμεσος μεταξύ Δύσης και μουσουλμανικού κόσμου, εξασφαλίζοντας στρατηγική ισορροπία στην περιοχή που διατηρείται μέχρι σήμερα.
• Οι Μικρασιάτες Ελληνες υπέστησαν διπλή αδικία. Ο ξεριζωμός τους μέσω της ανταλλαγής πληθυσμών το 1923 στέρησε περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους από τις πατρογονικές τους εστίες, αναγκάζοντάς τους να εγκαταλείψουν ολόκληρη την κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική τους ζωή. Το 1930, υπό πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων, η ελληνική κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου ουσιαστικά παρέδωσε τις περιουσίες τους στον Κεμάλ, παρότι η συνθήκη ανταλλαγής προέβλεπε πλήρη αποζημίωση.
• Συστάθηκαν επιτροπές από το υπουργείο Γεωργίας, οι οποίες κατέγραφαν με ακρίβεια τις περιουσίες των Μικρασιατών και λειτούργησαν ως το 1930. Η Τουρκία, με την υποστήριξη των δυτικών δυνάμεων, κωλυσιεργούσε και εμπόδιζε κάθε αντικειμενική εκτίμηση ή υπολογισμό των περιουσιών, γνωρίζοντας καλά ότι, αν υποχρεωνόταν να πληρώσει, θα κατέρρεε οικονομικά και θα έθετε σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωσή της ως κράτος.
• Η συμφωνία του 1930 αποτελεί μοναδικό παράδειγμα διεθνούς, ανοιχτής ληστείας, με τη σιωπηρή συγκατάθεση της Κοινωνίας των Εθνών και των Μεγάλων Δυνάμεων, κυρίως της Μεγάλης Βρετανίας. Οι δυτικές δυνάμεις στήριξαν τον Κεμάλ να μην αποζημιώσει τους Μικρασιάτες, ενισχύοντάς τον οικονομικά χωρίς να δεσμεύσουν τα δικά τους κεφάλαια, ενώ οι πρόσφυγες έχασαν οριστικά ό,τι είχαν οικοδομήσει στη Μικρά Ασία, ολόκληρες ζωές και περιουσίες που είχαν δημιουργηθεί εδώ και αιώνες.
• Σήμερα η οικονομική θέση και η στρατιωτική βιομηχανία της Τουρκίας στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτήν την αδικία και στην εκμετάλλευση των περιουσιών των Μικρασιατών. Αν οι αξιώσεις των προσφύγων είχαν εκπληρωθεί, το πιο πιθανό είναι ότι η Τουρκία θα βρισκόταν σε κατάσταση αντίστοιχη του σημερινού Αφγανιστάν…
• Ναι, η παρακαταθήκη Βενιζέλου – Κεμάλ παραμένει επίκαιρη, εντελώς αρνητικά όμως, και όχι όπως τη ζήλωσε προχθές από την Αγκυρα ο Κ. Μητσοτάκης…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
