Πώς ο Αδριανός Γολέμης εντάχθηκε στο πρόγραμμα εκπαίδευσης αστροναυτών της ESA
Ηταν ένας πιτσιρικάς από τη Λάρισα που ενθουσιαζόταν με το Διάστημα και την αστρονομία. «Ρουφούσε» βιβλία για αποστολές αστροναυτών και ετοιμαζόταν να σπουδάσει φυσική. Στα 18 του, όμως, διάλεξε τελικά την ιατρική, επηρεασμένος από τον γιατρό παππού του.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Σήμερα ο Αδριανός Γολέμης είναι ο επικεφαλής χειρουργός Ιπταμένων για τους αστροναύτες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), στην Κολονία. Πάνω του οι αστροναύτες ακουμπάνε τη ζωή τους. Προχθές εντάχθηκε σε επίσημο πρόγραμμα εκπαίδευσης αστροναυτών της ESA. Θα γίνει ο πρώτος Ελληνας που θα πάει στο Διάστημα.
Σπούδασε γιατρός στο Αριστοτέλειο στη Θεσσαλονίκη, αλλά συνέχιζε διαρκώς να κοιτάζει προς τ’ άστρα. Ετσι έκανε μεταπτυχιακές στο Διεθνές Διαστημικό Πανεπιστήμιο στο Στρασβούργο. Το 2014 πέρασε έναν ολόκληρο χρόνο σε συνθήκες πλήρους απομόνωσης με 12 συναδέλφους του, στο πιο εχθρικό περιβάλλον του πλανήτη, στη βάση Κονκόρντια στην Ανταρκτική. Ηταν η θητεία του στο δικό του «Διάστημα».
«Για εννέα μήνες ήμασταν εντελώς αποκομμένοι: κανένα αεροπλάνο δεν μπορούσε να μας φτάσει λόγω των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών. Για το μεγαλύτερο μέρος της παραμονής μας ήμασταν περιορισμένοι μέσα στον σταθμό μας. Για να βγούμε, έπρεπε να φορέσουμε μια βαριά, πολυεπίπεδη στολή για τον άνεμο -σαν τους αστροναύτες στο Διάστημα- και δεν μπορούσαμε να μείνουμε έξω πολύ», έχει πει:
«Δεν μπορούσαμε να δούμε ή να αγγίξουμε την οικογένειά μας για 12 ολόκληρους μήνες, και η επικοινωνία μέσω τηλεφώνου ή διαδικτύου ήταν δύσκολη. Πριν αναχωρήσουμε για την Κονκόρντια, ξέραμε ότι θα μέναμε στην Ανταρκτική για περίπου έναν χρόνο. Δεν υπήρχε πιθανότητα να επιστρέψουμε πριν από αυτό. Κατά την επιστροφή μας από τις ακτές της Ανταρκτικής προς την Ευρώπη, το πλοίο μας κόλλησε στον πάγο. Με ακόμη λιγότερο προσωπικό χώρο, λιγότερη επικοινωνία και λιγότερη υπομονή, καταλήξαμε να μείνουμε μακριά από τα αγαπημένα μας πρόσωπα για 14 μήνες, αντί για τους αναμενόμενους 12» έγραφε ο ίδιος.
Ο Αδριανός Γολέμης θα μπορούσε κάλλιστα να απολαύσει μια άνετη ζωή και μια απολύτως ικανοποιητική καριέρα ως ένας συνηθισμένος γιατρός. Αλλά το δικό του ιδιαίτερο πάθος είχε να κάνει με όσους χρειάζονται γιατρό εκτός… πλανήτη. Κι όταν κανείς πεισμώνει και βάζει έναν ασυνήθιστο στόχο ζωής, εκτός πεπατημένης, βασανίζεται πάντα απ’ την ύπουλη αμφιβολία μήπως καλύτερα να διάλεγε ό,τι και οι περισσότεροι:
«Οταν κάνουμε επιλογές που ταιριάζουν στην πλειοψηφία, νιώθουμε πιο ασφαλείς. Νομίζουμε ότι ανήκουμε στο σύνολο και ότι αυτό μας προστατεύει. Δεν υπάρχει λόγος να είμαστε υπόλογοι για τις επιλογές μας, αφού η πλειοψηφία τις αποδέχεται. Εγώ ευτυχώς σπάνια είχα τέτοιες στιγμές, και μόνο στην αρχή» έχει πει σε συνέντευξή του. Και υπέβαλε αίτηση για την επιλογή αστροναυτών της ESA. Οι υποψήφιοι ήταν συνολικά 22.000, συμπεριλαμβανομένων 280 από την Ελλάδα.
«Την πρώτη φορά που υπέβαλα αίτηση για να εργαστώ ως γιατρός σε αποστολές αστροναυτών τερμάτισα δεύτερος από όλους τους υποψηφίους, αλλά υπήρχε μόνο μία θέση. Πήρα την επιστολή απόρριψης και την κόλλησα στο ψυγείο, για να τη βλέπω και να αποκτήσω την αποφασιστικότητα να επιμείνω» έχει πει.
Τελικά εντάχθηκε στην ESA το 2018. Την ίδια χρονιά στάλθηκε σε αποστολή στην έρημο Νεγκέβ του Ισραήλ, επειδή οι εκεί συνθήκες προσομοιάζουν αρκετά με τον πλανήτη Αρη. Ακολούθησαν κι άλλες απαιτητικές αποστολές, στην Ανταρκτική και στον Διαστημικό Σταθμό Μπαϊκονούρ της Ρωσίας. Ο Γολέμης ήταν στην ιατρική ομάδα που φρόντιζε τον Ευρωπαίο αστροναύτη Λούκα Παρμιτάνο πριν και αφότου εκτοξεύθηκε στο Διάστημα με έναν ρωσικό πύραυλο Soyuz.
Για να πετύχει κάποιος τον στόχο του χρειάζεται «προσπάθεια, επιμονή, πάθος και ένα περιβάλλον που θα τον υποστηρίζει» λέει ο Γολέμης και εξηγεί: «Πολλοί αναρωτιούνται τι ακριβώς κάνω. Είμαι υπεύθυνος για την ιατρική προετοιμασία των Ευρωπαίων αστροναυτών πριν πετάξουν στο Διάστημα, παρακολουθώντας την υγεία τους όσο βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας, συνήθως για έξι μήνες, και οργανώνοντας την αποκατάστασή τους μετά την επιστροφή τους στη Γη. Τα καθήκοντά μας περιλαμβάνουν την επιλογή των απαραίτητων και κατάλληλων φαρμάκων για την αποστολή τους, τις ιατρικές εξετάσεις κατά την περίοδο καραντίνας πριν από την πτήση, την ιατρική υποστήριξη της εκτόξευσης, τον ασφαλή επαναπατρισμό τους μετά την προσγείωση και την αποκατάσταση της υγείας τους στο περιβάλλον της βαρύτητας της Γης».
Η δουλειά του Γολέμη ενέχει πολύ περισσότερο καρδιοχτύπι απ’ όσο αποδίδει η περιγραφή. Οταν ένας αστροναύτης είναι στο Διάστημα, ο Γολέμης παρακολουθεί σε ζωντανό χρόνο τη λειτουργία του σώματός του. Αν τυχόν κάτι πάει σοβαρά στραβά, δεν υπάρχουν νοσοκομεία και χειρουργεία διαθέσιμα. Ο αστροναύτης είναι μόνος του στο κενό με μοναδική «γραμμή ζωής» τον γιατρό του, που όμως βρίσκεται στη Γη. Οταν το 2024 ο Γάλλος αστροναύτης Τομά Πεσκέ έκανε έναν διαστημικό περίπατο για να εγκαταστήσει ηλιακούς συλλέκτες, ο Γολέμης ήταν ο προσωπικός του γιατρός.
Παρακολουθούσε τα ιατρικά δεδομένα απευθείας από τη στολή του αστροναύτη, καρδιά, οξυγόνο, μεταβολισμό, την παραμικρή αλλαγή στο σώμα του. Είναι οι ώρες που «πρέπει να έχεις 14 μάτια για κάθε πιθανό σενάριο» δηλώνει αποδίδοντας την κρισιμότητα της αποστολής του.
ΑΔΡΙΑΝΟΣ ΓΟΛΕΜΗΣ
Επικεφαλής γιατρός για τους αστροναύτες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA)
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1991 στη Λάρισα. Σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο στη Θεσσαλονίκη και συνέχισε με μεταπτυχιακό για το Διάστημα στη Γαλλία. Το 2014 βρέθηκε στην Ανταρκτική, διεξάγοντας έρευνα για τη μελέτη των επιπτώσεων ακραίων συνθηκών στο ανθρώπινο σώμα ζώντας σε περιορισμό επί 14 μήνες. Στη συνέχεια εργάστηκε στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διαστημικής Ιατρικής και Φυσιολογίας, συμβάλλοντας σε κλινικές μελέτες προσομοίωσης των επιπτώσεων του Διαστήματος στους ανθρώπους. Το 2018 έγινε γιατρός αστροναυτών στην ESA. Είναι pro-bono συνεργάτης του Ελληνικού Διαστημικού Κέντρου. Το 2022 έγινε ο μόνος Ελληνας που πέτυχε ποτέ στη διαδικασία ανταγωνιστικής επιλογής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος για νέους αστροναύτες, πετυχαίνοντας κορυφαία βαθμολογία απόδοσης. Τώρα φιλοδοξεί να εκπροσωπήσει την Ελλάδα πρώτη φορά σε επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις.
