Αυξήθηκε επί Ν.Δ. όσο ένα ετήσιο ΑΕΠ! Βασική αιτία, η πώληση των «κόκκινων» δανείων σε ξένα funds, που το μετέτρεψε σε… εξωτερικό
Σε εφιαλτικά επίπεδα εκτινάχτηκε το εξωτερικό χρέος της χώρας μας στα τέλη του 2025, αγγίζοντας τα 600 δισ. ευρώ. Βασική αιτία της αύξησής του αποτελεί η μαζική πώληση χιλιάδων «κόκκινων» δανείων σε ξένα funds, μια διαδικασία που μετέτρεψε το χρέος από εγχώριο σε… εξωτερικό.
Οπως προκύπτει από την ετήσια έκθεση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ) Γιάννη Στουρνάρα, το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος, σε τρέχουσες τιμές, αυξήθηκε κατά 14,3 δισ. ευρώ, φτάνοντας τα 590,4 δισ. ευρώ ή το 237,7% του ΑΕΠ. Πρόκειται για εκτόξευση κατά σχεδόν 233,45 δισ. ευρώ σε σχέση με την περίοδο πριν από την είσοδο της Ελλάδας στα Μνημόνια. Με άλλα λόγια, το εξωτερικό χρέος της χώρας αυξήθηκε όσο ένα ετήσιο ΑΕΠ μέσα σε περίπου 15 χρόνια.
Σημειώνεται ότι το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος αφορά το σύνολο των υποχρεώσεων μιας χώρας προς το εξωτερικό (κράτος, τράπεζες, επιχειρήσεις), ενώ το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης, που αποτελεί τον πλέον συνηθισμένο δείκτη αναφοράς, αποτυπώνει μόνο τα χρέη του κράτους, ανεξάρτητα από το αν οι δανειστές είναι εγχώριοι ή ξένοι.
Συγκεκριμένα, στο τέλος του 2008 άγγιζε τα 366,91 δισ. ευρώ, για να αυξηθεί το 2009 στα 417,713 δισ. ευρώ και το 2012, έτος του περίφημου PSI, να διαμορφωθεί στα 453,124 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι από το 2015, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, το εξωτερικό χρέος άρχισε να αποκλιμακώνεται, από τα 445,177 δισ. ευρώ έως και τα 411,11 δισ. ευρώ το 2017. Ωστόσο, στη συνέχεια, με την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Ν.Δ., ξεκίνησαν η αντίστροφη πορεία και η περαιτέρω αύξηση του χρέους.
Από το 2019, όταν ξεκινά η πρώτη περίοδος διακυβέρνησης της Ν.Δ., το εξωτερικό χρέος έφτασε στα 456,566 δισ. ευρώ, ενώ την αμέσως επόμενη χρονιά ξεπέρασε το «φράγμα» των 500 δισ. ευρώ. Εκτοτε, κάθε χρόνο αυξάνεται σταδιακά, φτάνοντας στα τέλη του 2025 τα 590,4 δισ. ευρώ. (Βλέπε Πίνακα)
Η αύξηση του εξωτερικού χρέους της Ελλάδας δεν οφείλεται κυρίως σε νέο δανεισμό του κράτους, αλλά σε μεταβολές στη χρηματοοικονομική δομή της οικονομίας. Το βασικό στοιχείο είναι ότι η άνοδος προήλθε σχεδόν αποκλειστικά από την αύξηση των υποχρεώσεων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων προς το εξωτερικό. Ενας σημαντικός παράγοντας ήταν η πώληση δανείων –ιδίως μη εξυπηρετούμενων– σε ξένα funds. Με τη διαδικασία αυτή, δάνεια που βρίσκονταν εντός Ελλάδας μεταφέρθηκαν σε κατόχους του εξωτερικού. Ετσι, δεν δημιουργήθηκε νέο χρέος, αλλά το ήδη υπάρχον «μετατράπηκε» σε εξωτερικό, αυξάνοντας τον σχετικό δείκτη.
Παράλληλα, η αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων συνέβαλε στην άνοδο των υποχρεώσεων προς το εξωτερικό. Αν και πρόκειται για θετική εξέλιξη από επενδυτικής πλευράς, λογιστικά καταγράφεται ως αύξηση των υποχρεώσεων της χώρας έναντι μη κατοίκων.
Οι επιδράσεις από τις μεταβολές στις αποτιμήσεις
Σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι μεταβολές στις αποτιμήσεις, δηλαδή η αύξηση της αξίας περιουσιακών στοιχείων, όπως οι μετοχές. Οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν τα μεγέθη του εξωτερικού χρέους χωρίς να αντιστοιχούν σε νέες χρηματοροές. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η αύξηση του εξωτερικού χρέους δεν συνδέεται απαραίτητα με νέα δανεικά, αλλά με τον τρόπο που καταγράφονται και μεταβιβάζονται οι υποχρεώσεις της οικονομίας.