Σε μια νέα εποχή πλήρους ψηφιοποίησης περνούν πλέον οι διαδικασίες κατασχέσεων, πλειστηριασμών και κληρονομικών υποθέσεων, μετά τις αλλαγές που εισάγονται στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και ενεργοποιούνται μέσω της εγκυκλίου Ο.3019/2026 της ΑΑΔΕ. Οι νέες ρυθμίσεις επηρεάζουν άμεσα χιλιάδες πολίτες με οφειλές, ιδιοκτήτες ακινήτων, κληρονόμους αλλά και επαγγελματίες του νομικού και τραπεζικού χώρου, καθώς μεγάλο μέρος των διαδικασιών μεταφέρεται πλέον σε ψηφιακές πλατφόρμες.
Ο βασικός άξονας των αλλαγών αφορά την επιτάχυνση των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης, με το κράτος να επιχειρεί να περιορίσει τη γραφειοκρατία και τις καθυστερήσεις που δημιουργούσαν μέχρι σήμερα οι χειρόγραφες διαδικασίες και η φυσική διακίνηση εγγράφων. Ωστόσο, νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι το νέο πλαίσιο καθιστά ταυτόχρονα πιο γρήγορο και πιο ασφυκτικό τον μηχανισμό πίεσης απέναντι σε οφειλέτες, καθώς πολλές ενέργειες θα διεκπεραιώνονται πλέον σχεδόν αυτοματοποιημένα.
Στο επίκεντρο των νέων ρυθμίσεων βρίσκονται οι κατασχέσεις εις χείρας τρίτων, δηλαδή οι διαδικασίες μέσω των οποίων δεσμεύονται τραπεζικοί λογαριασμοί, ενοίκια, αμοιβές ή απαιτήσεις που βρίσκονται στα χέρια τρίτων προσώπων για λογαριασμό ενός οφειλέτη. Με το νέο σύστημα, η λεγόμενη «δήλωση τρίτου» θα πραγματοποιείται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας portal.odee.gr, χωρίς φυσική παρουσία και χωρίς έντυπα έγγραφα.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες, καθώς περιορίζονται οι καθυστερήσεις από καταθέσεις εγγράφων, κοινοποιήσεις και διοικητικά στάδια. Την ίδια στιγμή, όμως, δημιουργεί ένα ακόμη πιο γρήγορο περιβάλλον αναγκαστικών μέτρων για όσους έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, τις τράπεζες ή τις εταιρείες διαχείρισης δανείων.
Τι θα ισχύσει για τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς ακινήτων
Εκτεταμένες αλλαγές έρχονται και στους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς ακινήτων. Μέχρι σήμερα πολλές διαδικασίες «πάγωναν» επειδή δεν μπορούσε να βρεθεί συμβολαιογράφος στην περιοχή όπου βρισκόταν το ακίνητο ή λόγω αποχών και διαδικαστικών εμποδίων. Με τις νέες διατάξεις, δίνεται πλέον η δυνατότητα ανάληψης της διαδικασίας από συμβολαιογράφο άλλης περιοχής της χώρας, προκειμένου να αποφεύγονται οι συνεχείς αναβολές.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση θεωρείται κομβική για την επιτάχυνση των πλειστηριασμών, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι διαδικασίες καθυστερούσαν επί μήνες ή και χρόνια. Νομικοί παράγοντες εκτιμούν ότι το νέο μοντέλο θα οδηγήσει σε ταχύτερη ολοκλήρωση υποθέσεων αναγκαστικής εκτέλεσης και θα περιορίσει σημαντικά τα διαδικαστικά «μπλοκαρίσματα».
Σημαντικές διαφοροποιήσεις προβλέπονται και στις υποθέσεις κληρονομιάς. Η αποδοχή ή αποποίηση κληρονομιάς θα μπορεί πλέον να πραγματοποιείται και μέσω πληρεξούσιου δικηγόρου, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτικά φυσική παρουσία του ενδιαφερόμενου. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να διευκολύνει κυρίως Έλληνες του εξωτερικού, ηλικιωμένους και πολίτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες μετακίνησης.
Παράλληλα, θεσμοθετείται ψηφιακό μητρώο διαθηκών, στο οποίο θα καταγράφονται στοιχεία δημοσιευμένων διαθηκών, με στόχο την ταχύτερη αναζήτηση και τον περιορισμό δικαστικών συγκρούσεων και καθυστερήσεων ανάμεσα σε κληρονόμους.
Οι νέες ρυθμίσεις αγγίζουν ακόμη τις διαδικασίες επιδόσεων, τις κατασχετήριες εκθέσεις και τη συνολική ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ δικαστικών επιμελητών, τραπεζών, συμβολαιογράφων, δικηγόρων και εμπλεκόμενων υπηρεσιών. Η ηλεκτρονική κοινοποίηση εγγράφων και η ψηφιακή διαβίβαση πράξεων εκτέλεσης επεκτείνονται σημαντικά, με στόχο ένα πλήρως διασυνδεδεμένο σύστημα δικαστικών και οικονομικών διαδικασιών.
