Νέα εστία έντασης φαίνεται πως ανοίγει στις σχέσεις της ελληνικής Δικαιοσύνης με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου να ανανεώσει μόλις για δύο χρόνια -και όχι για πέντε όπως είχε ζητήσει η Λάουρα Κοβέσι- τη θητεία των τριών Ελλήνων εντεταλμένων εισαγγελέων στην EPPO.
Η εξέλιξη προκάλεσε εμφανή δυσαρέσκεια στο Λουξεμβούργο, όπου βρίσκεται η έδρα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με πληροφορίες να αναφέρουν πως η ίδια η Ρουμάνα επικεφαλής της EPPO αντιμετωπίζει πλέον τη στάση της ελληνικής πλευράς ως ακόμη μία προσπάθεια περιορισμού της επιρροής και της λειτουργικής αυτονομίας της ευρωπαϊκής αρχής που ερευνά μεγάλα οικονομικά σκάνδαλα και υποθέσεις διαφθοράς.
Το παρασκήνιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος καθώς η σύγκρουση εξελίσσεται την ώρα που η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία βρίσκεται στην τελική ευθεία κρίσιμων ερευνών για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και για πιθανές εμπλοκές πολιτικών προσώπων και «γαλάζιων» στελεχών σε υποθέσεις ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Παρότι ο Άρειος Πάγος προχώρησε τελικά στην ανανέωση της θητείας των Πόπης Παπανδρέου, Διονύση Μουζάκη και Χαρίκλειας Θάνου, η απόφαση να περιοριστεί η παράταση στα δύο χρόνια θεωρείται από την πλευρά της EPPO σαφές μήνυμα αμφισβήτησης της ευρωπαϊκής αρμοδιότητας.
Η Λάουρα Κοβέσι είχε ζητήσει ρητά πενταετή ανανέωση, θεωρώντας ότι μόνο έτσι διασφαλίζεται η θεσμική συνέχεια και η ανεξαρτησία των ερευνών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αντίθετα, η ελληνική πλευρά επέμεινε πως ο τελικός λόγος ανήκει στο εθνικό δικαστικό σύστημα, ανοίγοντας έτσι ένα πρωτοφανές θεσμικό μέτωπο ανάμεσα στην Αθήνα και την EPPO.
Τα τρία βασικά σενάρια
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζονται ήδη τρία βασικά σενάρια αντίδρασης από το Κολέγιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων.
Το πρώτο είναι η αποδοχή -έστω και με έντονη δυσαρέσκεια- της ελληνικής απόφασης, ώστε να αποφευχθεί μια ανοιχτή σύγκρουση με πολιτικές και θεσμικές προεκτάσεις.
Το δεύτερο προβλέπει επιστροφή της απόφασης στον Άρειο Πάγο με αναλυτική αιτιολόγηση από την EPPO για τους λόγους που επιμένει στην πενταετή θητεία και αίτημα επανεξέτασης από νέο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο.
Το τρίτο και πιο εκρηκτικό σενάριο αφορά σε προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, προκειμένου να ξεκαθαριστεί ποιος έχει τελικά την αρμοδιότητα για τις ανανεώσεις των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων: τα κράτη-μέλη ή η ίδια η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται κομβική, καθώς για πρώτη φορά από την ίδρυση της EPPO τίθεται επίσημα τόσο σοβαρό ζήτημα θεσμικής αρμοδιότητας. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η υπόθεση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά τον τρόπο λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε όλα τα κράτη-μέλη.
Πότε ξεκίνησε η ένταση
Η ένταση, πάντως, δεν ξεκίνησε τώρα. Η σύγκρουση είχε ουσιαστικά πυροδοτηθεί μήνες νωρίτερα, όταν το Κολέγιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων είχε προχωρήσει μονομερώς στην πενταετή ανανέωση των τριών Ελλήνων εισαγγελέων, επτά μήνες πριν από τη λήξη της θητείας τους και χωρίς – όπως υποστηρίζει η ελληνική πλευρά – να ζητηθεί προηγουμένως η γνώμη του Αρείου Πάγου.
Η αντίδραση της Αθήνας υπήρξε άμεση. Από τον Νοέμβριο είχε ήδη ξεκινήσει διαδικασία εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την κάλυψη των θέσεων, με… σαφή μηνύματα από δικαστικούς κύκλους ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να παρακάμπτεται στις αποφάσεις που αφορούν τους δικούς της εισαγγελικούς λειτουργούς.
Ωστόσο, στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εκλαμβάνουν τη στάση αυτή ως θεσμική πίεση απέναντι σε μια υπηρεσία που τα τελευταία χρόνια έχει ανοίξει φακέλους ιδιαίτερα ευαίσθητους για κυβερνήσεις και πολιτικά πρόσωπα σε όλη την Ευρώπη.
Η ίδια η Κοβέσι, που έχει χτίσει το προφίλ της πάνω στη σύγκρουση με πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, εμφανίζεται αποφασισμένη να μην επιτρέψει -όπως εκτιμούν ευρωπαϊκές πηγές- τη δημιουργία προηγούμενου που θα μπορούσε να περιορίσει την ανεξαρτησία της EPPO.