Το ανώτατο δικαστήριο θέλει να περιορίσει το όργιο των απευθείας αναθέσεων, που φτάνουν το 80% του συνόλου
Το όργιο των απευθείας αναθέσεων, που στον πυρήνα τους έχουν συγκεκριμένους αποδέκτες στα δημόσια νοσοκομεία, που φαίνεται να ξεπερνά το 80% των συνολικών συμβάσεων, ευελπιστεί -χωρίς μάλλον ιδιαίτερη επιτυχία, όπως έχει δείξει η ιστορία- να λύσει το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Με την Πράξη 13/2026 της αρμόδιας επιτροπής εισάγεται με τη διαδικασία της πρότυπης δίκης το ζήτημα των τεχνικών προδιαγραφών που θέτουν οι αναθέτουσες Αρχές στους διαγωνισμούς ιατροτεχνολογικών προϊόντων.
Πέρα από τις εκατοντάδες καταγγελίες και τα δημοσιεύματα στον Τύπο που κάνουν λόγο για πάρτι απευθείας αναθέσεων, με σκανδαλώδεις διαδικασίες, το θέμα είχε θίξει σχετικά πρόσφατα το Ελεγκτικό Συνέδριο, κάνοντας ειδική αναφορά στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν σε αυτόν τον τομέα τα δημόσια νοσοκομεία. Ειδικότερα, η «Εκθεση Ελέγχου 4/2023», του Ελεγκτικό Συνεδρίου, είχε εξετάσει τις απευθείας αναθέσεις και τις διαδικασίες διαπραγμάτευσης χωρίς διαγωνισμό στο Δημόσιο για την περίοδο 2021-2022, όπου αποκάλυψε πολλά μαργαριτάρια, χωρίς, ωστόσο, να ιδρώσει το αυτί κανενός.
Σε αυτή την έκθεση ελέγχθηκαν 64 δημόσιοι φορείς, όπου πρωταθλητής των σκανδάλων αναδείχτηκε ο τομέας της Υγείας. Στα νοσοκομεία καταγράφηκαν τα υψηλότερα ποσοστά απευθείας αναθέσεων, με ποσοστό περίπου 84,32%, και περίπου 87,88%, αν προστεθούν και οι συμβάσεις μικρής αξίας. Μεταξύ άλλων, η έλλειψη επαρκούς διαφάνειας αφορούσε κυρίως την επιλογή αναδόχων, τον καθορισμό του τιμήματος και τις επαναλαμβανόμενες αναθέσεις προς τους ίδιους προμηθευτές.
Η υπόθεση έφτασε στο ανώτατο δικαστήριο ύστερα από αίτηση ελληνικής εταιρίας που ειδικεύεται στην παραγωγή και τη διάθεση χειρουργικών ραμμάτων. Η επιχείρηση στρέφεται κατά της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) και του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων, προσβάλλοντας την απόφαση της Αρχής όχι μόνο στο μέρος που απέρριψε την προσφυγή της, αλλά και στο σκέλος εκείνο που έγινε δεκτό μεν αλλά με «βλαπτική» αιτιολογία, που οδήγησε σε ακύρωση όρου της διακήρυξης ως αορίστου.
Αυτό που καλείται να ξεδιαλύνει το ΣτΕ είναι αν οι αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας επιτρέπουν στα νοσοκομεία να ζητούν πρόσθετες τεχνικές απαιτήσεις, πέραν της υποχρεωτικής ευρωπαϊκής σήμανσης CE, και να αποκλείουν συμμετέχοντες στον διαγωνισμό. Οι μέχρι τώρα αντιφατικές αποφάσεις έχουν προκαλέσει σύγχυση, ειδικά μετά τις τελευταίες ερμηνείες του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης επί παλαιότερων υποθέσεων του ίδιου κλάδου. Πλέον, το Συμβούλιο της Επικρατείας θα αποφανθεί οριστικά για το πότε και υπό ποιες αυστηρές προϋποθέσεις -όπως η ειδική επίκληση λόγων προστασίας της δημόσιας υγείας ή η επίσημη ενημέρωση του ΕΟΦ- μπορούν να τεθούν τέτοιοι πρόσθετοι όροι.
Με τη δημοσίευση της πράξης αυτής στις εφημερίδες «Εστία» και «Τα νέα», «παγώνει» η εκδίκαση όλων των παρεμφερών υποθέσεων που εκκρεμούν στα δικαστήρια της χώρας, αναμένοντας την απόφαση που θα καθορίσει τους κανόνες για τις προμήθειες στα νοσοκομεία του ΕΣΥ.
