Ύστερα από μήνες στρατιωτικών συγκρούσεων, αμοιβαίων απειλών, βομβαρδισμών και μιας διαρκούς διεθνούς ανησυχίας για γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, φαίνεται πως ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν. Η ανακοίνωση της ολοκλήρωσης συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, από το Ντόναλντ Τραμπ, δημιουργεί προσδοκίες για αποκλιμάκωση της έντασης, τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και σταδιακή επιστροφή στην διπλωματική οδό, σε μια περιοχή που επί μήνες βρέθηκε στο επίκεντρο της παγκόσμιας ανησυχίας.
Την ολοκλήρωση της συμφωνίας γνωστοποίησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, ανακοινώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη κατέληξαν σε αποτέλεσμα.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί. Συγχαρητήρια σε όλους», έγραψε χαρακτηριστικά.
Λίγο αργότερα προχώρησε σε μια ακόμη ανακοίνωση με ιδιαίτερη γεωπολιτική και οικονομική σημασία, γνωστοποιώντας ότι εγκρίνει το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια και περιορισμούς, καθώς και την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. «Πλοία του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές. Ας αρχίσει ξανά η ροή του πετρελαίου», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος, στέλνοντας μήνυμα προς τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Στις 19 Ιουνίου η επίσημη υπογραφή στην Ελβετία
Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ αποκάλυψε ότι η επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν θα πραγματοποιηθεί στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία.
Σε ανάρτησή του στο Χ, υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές έχουν ήδη συμφωνήσει σε «άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», εξέλιξη που εφόσον επιβεβαιωθεί αναμένεται να επηρεάσει ολόκληρο το γεωπολιτικό σκηνικό της περιοχής.
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός ευχαρίστησε δημόσια τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τη στάση που τήρησαν κατά τις διαπραγματεύσεις, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο του Κατάρ, το οποίο συμμετείχε ενεργά στις διπλωματικές διεργασίες.
Παράλληλα, αναγνώρισε τη συμβολή της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας στις συνομιλίες που οδήγησαν στη συμφωνία, επισημαίνοντας ότι μέσα στην εβδομάδα θα ακολουθήσει σειρά επαφών και προπαρασκευαστικών συναντήσεων για τις τεχνικές λεπτομέρειες πριν από την τελική υπογραφή.
Το προσχέδιο των 14 σημείων που δημοσίευσε το Ιράν
Ενώ οι επίσημες ανακοινώσεις συνεχίζονται, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr δημοσίευσε τα ξημερώματα κείμενο το οποίο παρουσίασε ως το «μνημόνιο συνεννόησης» ανάμεσα στις δύο χώρες.
Βέβαια, το έγγραφο, το οποίο σύμφωνα με το πρακτορείο αποτελεί προσχέδιο συμφωνίας 14 σημείων, δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα και διαψεύδεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το Mehr, προβλέπεται μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών και αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το ιρανικό έδαφος.
Στο κείμενο γίνεται επίσης λόγος για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών υπό ιρανικές ρυθμίσεις, τερματισμό των κυρώσεων στα ιρανικά πετρελαϊκά και ενεργειακά προϊόντα, καθώς και δέσμευση των ΗΠΑ να μην ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
Δισεκατομμύρια δολάρια στο επίκεντρο της συμφωνίας
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο ζήτημα των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Το Mehr υποστηρίζει ότι προβλέπεται αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά τη διάρκεια μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 60 ημερών μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, τα πρώτα 12 δισεκατομμύρια δολάρια θα διατεθούν στο Ιράν πριν ακόμη ξεκινήσουν οι τελικές συνομιλίες.
Παράλληλα, το προσχέδιο προβλέπει σχέδιο ανοικοδόμησης του Ιράν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, συνολικής αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και επαναβεβαίωση της δέσμευσης της Τεχεράνης να μην προχωρήσει στην παραγωγή πυρηνικών όπλων.
Το ιρανικό πρακτορείο αναφέρει ακόμη ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν εάν προηγουμένως δεν αποδεσμευθεί το ήμισυ των παγωμένων κεφαλαίων, δεν ανασταλούν οι κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο και δεν αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός.
Τέλος, σύμφωνα με το Mehr, η οριστική συμφωνία αναμένεται να λάβει διεθνή νομιμοποίηση μέσω σχετικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο θα κληθεί να επικυρώσει το νέο πλαίσιο συνεννόησης ανάμεσα στις δύο χώρες.
